Homicide vs Murder iti Pilipinas: Ania ti Nagdumaan?
Napardas a sungbat
Ti homicide ken murder ket agpada a panangpatay iti sabali a tao. Ti nagdumaan ket no kasano a naaramid dayta. Murder ti panangpatay no mapaneknekan ti saan a kumurang ngem maysa a kasasaad a nailista iti Article 248 ti Revised Penal Code, kas iti treachery, presio wenno gunggona, sabidong wenno apuy, evident premeditation wenno kinaulpit. No awan ti uray maysa kadagita, homicide dayta, a madusa iti 12 a tawen ken 1 nga aldaw agingga iti 20 a tawen, idinto ta ti murder ket addaan iti reclusion perpetua, 20 a tawen ken 1 nga aldaw agingga iti 40 a tawen.
| Aspeto | Homicide | Murder | Basehan iti linteg |
|---|---|---|---|
| Ania ti krimen | Panangpatay iti sabali a tao nga awan ti uray maysa kadagiti kasasaad a nailista para iti murder (Article 249). | Panangpatay iti sabali a tao nga addaan iti saan a kumurang ngem maysa kadagiti kasasaad a nailista iti Article 248. | Article 248, Revised Penal Code, Article 249, Revised Penal Code |
| Ania ti mangpagduma | Awan ti napaneknekan kadagiti kasasaad iti Article 248. | Umdasen ti maysa a kasasaad: treachery (panangtraidor), abuse of superior strength, tulong dagiti armado a tao, wenno pamay-an a mangpakapuy iti depensa wenno mangsigurado nga awan ti dusa; presio, gunggona wenno kari; apuy, sabidong, panagbettak, motor vehicle wenno kapadpada a pamay-an; bayat ti kalamidad; evident premeditation (naplano a nasapa); wenno kinaulpit iti biktima wenno panangbabain iti bangkay. | Article 248, Revised Penal Code |
| Dusa | Reclusion temporal: 12 a tawen ken 1 nga aldaw agingga iti 20 a tawen. | Reclusion perpetua: 20 a tawen ken 1 nga aldaw agingga iti 40 a tawen. Kuna pay laeng ti linteg ti "to death", ngem iparit ti Republic Act No. 9346 ti death penalty ket isukatna ti reclusion perpetua. | Article 248, Revised Penal Code, Article 249, Revised Penal Code |
| Parole | Saan a nasakup iti daytoy a panid. Ti parole ket maiturayan ti Indeterminate Sentence Law, a saan a mailawlawag ditoy. | Republic Act No. 9346, Section 3: dagiti naikeddeng a nakabasol kadagiti krimen a madusa iti reclusion perpetua, wenno dagiti nakissayan ti sentensiada iti dayta gapu iti dayta a linteg, ket saan a kualipikado iti parole iti sidong ti Indeterminate Sentence Law. | |
| Bail sakbay ti conviction | Karbengan sakbay ti conviction ti Regional Trial Court (Rule 114, Section 4). | Saan a maipalubos no napigsa ti ebidensia ti basol (Rule 114, Section 7). Iti bail hearing, masapul nga ipakita ti prosecution a napigsa ti ebidensia (Section 8). | |
| Deadline ti panagipila (prescription) | 20 a tawen, gapu ta ti dusa ket reclusion temporal. | 20 a tawen, gapu ta ti dusa ket reclusion perpetua. | Article 90, Revised Penal Code |
| Damages kadagiti agtawid ti biktima, nalpas a krimen (People v. Jugueta) | ₱50,000 civil indemnity ken ₱50,000 moral damages; ₱50,000 exemplary damages laeng no adda napaneknekan nga aggravating circumstance. | ₱75,000 civil indemnity, ₱75,000 moral damages ken ₱75,000 exemplary damages. Agbalin ti tunggal maysa a ₱100,000 no death koma ti dusa ngem nakissayan iti reclusion perpetua gapu iti Republic Act No. 9346. | |
| Probation | Kadawyan a saan a mabalin: ti reclusion temporal ket mangrugi iti 12 a tawen ken 1 nga aldaw, nangatngato ngem ti innem a tawen a patingga ti Probation Law. Ti pudno a dusa a maipataw ket agpannuray iti stage ti krimen ken kadagiti kasasaad a napaneknekan, isu nga agsaludsodka iti abogado. | Saan a mabalin: ti reclusion perpetua ket nangatngato unay ngem ti innem a tawen a patingga ti Probation Law. |
Ania ti mangaramid iti panangpatay a murder?
Ti Article 249 ket ilawlawagna ti homicide babaen ti kurang:
Any person who, not falling within the provisions of article 246 shall kill another without the attendance of any of the circumstances enumerated in the next preceding article, shall be deemed guilty of homicide and be punished by reclusion temporal.
Ti "next preceding article" ket ti Article 248, maipapan iti murder. Ilistana dagiti qualifying circumstance: treachery ken kapadpada a pamay-an ti panangraut, presio wenno kari, makadadael a pamay-an kas iti apuy wenno sabidong, kalamidad, evident premeditation, ken kinaulpit. Iti People v. Jugueta (2016), inulit ti Supreme Court a "the presence of any one of the circumstances enumerated in Article 248 of the Code is sufficient to qualify a killing as murder."
Masapul a mapaneknekan iti trial ti kasasaad, kas met laeng ti panangpatay. No mapaneknekan ti prosecution ti panangpatay ngem saan a ti kasasaad, homicide ti panangpatay, saan a murder.
Ania ti treachery?
Ti treachery ti kasasaad a kaaduan a maipabasol kadagiti kaso a murder. Ilawlawag dayta ti Article 14 ti Revised Penal Code:
There is treachery when the offender commits any of the crimes against the person, employing means, methods, or forms in the execution thereof which tend directly and specially to insure its execution, without risk to himself arising from the defense which the offended party might make.
Iti nalaka a sao: pilien ti rumaraut ti pamay-an ti panangpatay nga awan ti pudno a gundaway ti biktima a mangdepensa iti bagina. Inladawan ti Jugueta ti kangrunaan a kababalinna kas kellaat ken saan a nanamnama a panangraut iti biktima a saan nga agsagsagana ken awan ti inaramidna a pakaigapuan.
Apay a dakkel unay ti nagdumaan ti dusa?
Ti homicide ket madusa iti reclusion temporal, 12 a tawen ken 1 nga aldaw agingga iti 20 a tawen. Ti murder ket madusa iti reclusion perpetua, 20 a tawen ken 1 nga aldaw agingga iti 40 a tawen. Agpada a naggapu dagitoy a range iti Article 27, kas inbaliwan ti Republic Act No. 7659.
Kuna pay laeng ti Article 248 ti "reclusion perpetua, to death". Saanen nga agaplay ti death penalty: iparit dayta ti Republic Act No. 9346 ket isukatna ti reclusion perpetua. Kuna met ti isu met laeng a linteg a dagiti tao a nakissayan ti sentensiada iti reclusion perpetua gapu iti dayta ket saan a kualipikado iti parole iti sidong ti Indeterminate Sentence Law.
Ti dusa ti mangikeddeng met iti bail. Para iti homicide, karbengan ti bail sakbay ti conviction ti Regional Trial Court. Para iti murder, maipaidam ti bail no napigsa ti ebidensia ti basol, ket ikeddeng dayta ti korte iti bail hearing. Kitaen ti Bailable kadi ti murder? ken Mano ti bail?
Mano ti masapul a bayadan ti nakabasol iti pamilia ti biktima?
Malaksid iti pagbaludan, ibilin ti korte iti nakabasol nga agbayad kadagiti agtawid. Iti Jugueta, inkeddeng ti Supreme Court dagiti agpapada a gatad. Para iti nalpas a murder a madusa iti reclusion perpetua, ₱75,000 ti tunggal maysa para iti civil indemnity, moral damages ken exemplary damages, wenno ₱100,000 ti tunggal maysa no death koma ti dusa. Para iti nalpas a homicide, ₱50,000 a civil indemnity ken ₱50,000 a moral damages, ken ₱50,000 nga exemplary damages no adda aggravating circumstance a napaneknekan iti trial. Nababbaba a gatad ti agaplay no frustrated wenno attempted laeng ti krimen. Ti kompleto a listaan, agraman ti temperate damages ken interest, ket adda iti Damages para iti ipapatay iti criminal case.
Mabalin kadi ti probation?
Kadawyan a saan. Ti Probation Law, kas inbaliwan ti Republic Act No. 10707, saanna nga ipalubos ti probation para iti asinoman a nasentensiaan iti maximum term a nasurok nga innem a tawen. Nangatngato unay ti murder ngem dayta. Ti homicide ket mangrugi met a nangatngato, iti 12 a tawen ken 1 nga aldaw. Ti pudno a sentensia a maipataw ket mabalin a nababbaba no attempted wenno frustrated laeng ti krimen: iti Colinares v. People (2011), ti conviction para iti frustrated homicide ket naibaba iti attempted homicide, ket nakaaplay ti akusado iti probation. Kitaen ti Siasino ti mabalin nga agaplay iti probation?
Kasano daytoy iti pudno a biag?
Dagitoy ket inaramid a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti annuroten. Saanda a balakad para iti uray ania a pudno a kaso.
Da Ben ken Rico. Bayat ti panaginum, agapa da Ben ken Rico. Ginaw-at ni Rico ti bote ket dinanog ni Ben. Natumba ni Rico, naitungpa ti ulona ket natay. Awan ti kasasaad iti Article 248 a maipabasol, isu a homicide koma ti kaso, wenno nalaklaka a krimen, saan a murder. No ibaga ni Ben a dinepensaanna ti bagina, kitaen ti Self-defense iti Pilipinas.
Da Carlo ken Dodong. Aglemmeng ni Carlo iti likud ti pader iti rabii ket dinuyokna ni Dodong manipud iti likud nga awan ti uray ania a pakdaar. Awan ti gundaway ni Dodong a mangdepensa iti bagina. Dayta ti kadawyan a ladawan ti treachery, isu a murder koma ti kaso.
Ni Dante, ti natangdanan a mammapatay. Natangdanan ni Dante tapno patayenna ti lalaki a saanna nga am-ammo. Iti sidong ti Article 248, ti panangpatay "in consideration of a price, reward or promise" ket murder, isu a murder koma ti maipabasol ken ni Dante. Ti pagrebbengan ti tao a nangtangdan kenkuana ket saan a nasakup ditoy.
Kaano a kasapulam ti abogado?
Ti kaso a murder wenno homicide ket maysa kadagiti kakaro a kaso a mabalin a sanguen ti maysa a tao. No mapaneknekan ti kasasaad kas iti treachery, no mabalin ti bail ken no ania dagiti depensa, agpannuray amin dagitoy iti ebidensia. Ti akusado, ken ti pamilia ti biktima, ket masapul a makaala iti abogado a nasapa. No saanmo a kabaelan ti agbayad, kitaen ti Libre a tulong legal iti Pilipinas para iti Public Attorney's Office (PAO) ken dadduma pay a pagpilian.
Ania a probision ti pagbasaran daytoy a sungbat?
Ania a desision ti Supreme Court ti mainaig?
- People v. Jugueta (G.R. No. 202124)People v. Jugueta: ti desision idi 2016 a nangikeddeng iti agpapada a civil indemnity, moral, exemplary ken temperate damages iti murder ken homicide.
- Colinares v. People (G.R. No. 182748)Colinares v. People: ti akusado a nag-apela ket mabalin latta nga agaplay iti probation no ibaba ti korte ti apela ti dusa iti dusa a probationable.
Kadawyan a saludsod
Ania ti kangrunaan a nagdumaan ti homicide ken murder?
Agpada a panangpatay iti sabali a tao. Murder dayta no mapaneknekan ti saan a kumurang ngem maysa a kasasaad a nailista iti Article 248 ti Revised Penal Code, kas iti treachery, presio wenno gunggona, sabidong wenno apuy, evident premeditation wenno kinaulpit. No awan ti uray maysa kadagita, homicide dayta iti sidong ti Article 249.
Mano a tawen ti dusa iti homicide iti Pilipinas?
Ti homicide ket madusa iti reclusion temporal, manipud 12 a tawen ken 1 nga aldaw agingga iti 20 a tawen. Ti eksakto a sentensia iti maysa a kaso ket agpannuray kadagiti kasasaad a masarakan ti korte a napaneknekan.
Adda pay kadi death penalty para iti murder?
Awanen. Kuna pay laeng ti Article 248 ti "reclusion perpetua, to death", ngem iparit ti Republic Act No. 9346 ti death penalty. Ti ipataw dagiti korte ket reclusion perpetua, manipud 20 a tawen ken 1 nga aldaw agingga iti 40 a tawen.
Mabalin kadi a maibaba ti kaso a murder nga agbalin a homicide?
Mabalin a mapasamak no saan a mapaneknekan iti trial ti qualifying circumstance, kas iti treachery. Iti kasta, ti panangpatay ket madusa kas homicide. No mapasamak dayta, agpannuray iti ebidensia iti tunggal kaso.
Bailable kadi ti homicide?
Wen. Sakbay ti conviction ti Regional Trial Court, karbengan ti bail para iti krimen a saan a madusa iti death, reclusion perpetua wenno life imprisonment (Rule 114, Section 4). Ti homicide ket madusa iti reclusion temporal, isu a karbengan ti bail.
Mano ti kabayag ti pamilia tapno agipila iti kaso a murder wenno homicide?
Duapulo a tawen para iti agpada. Kuna ti Article 90 ti Revised Penal Code a dagiti krimen a madusa iti reclusion perpetua wenno reclusion temporal ket ag-prescribe iti duapulo a tawen.
Pangkabaruan laeng nga impormasion daytoy, saan a legal a pammagbaga. Para iti kasoyo, agsaludsod iti abogado, iti Public Attorney's Office (PAO) wenno iti ahensia.
Nakatulong kadi daytoy a page?