Marcos v. Marcos (2000): Saan a Masapul ti Personal a Medical Exam

Nagam-ammo da Brenda ken Wilson Marcos idi 1980 bayat a nakaitudingda agpadpada iti Malacañang Palace. Mamindua a nagkasarda: iti civil ceremony idiay Pasig idi September 1982, ken manen idi May 1983 iti seremonia nga indauluan ti maysa a military chaplain iti kapilia iti Malacañang Park, Manila. Lima ti annakda.

Pinanawan ni Wilson ti military service idi 1987. Saan a rimmang-ay dagiti negosiona, ket saan a nakasarak iti natalged a trabaho. Ni Brenda, nga addaan iti bukodna a trading business, ket inallukoyna ni Wilson nga agsapul iti trabaho. Masansan nga agapada. Kas kadagiti pasamak a nasarakan ti Court of Appeals, kinabil ni Wilson ni Brenda, pinilitna a makiabay kenkuana (sex), ken naranggas ken nangdangran kadagiti annak. Mamin-adu a pinanawanna ti balay, ket idi 1992 nagsinadan a nagnaed.

Idi October 1994, bayat ti nadagsen nga apada, dinangran ni Wilson ni Brenda ken ti inana. Pinanawan ni Brenda ken dagiti annak ti balay iti simmaruno nga aldaw. Idi 1995, kinamatna ti grupo ni Brenda nga addaan iti samurai sword idi immayda nangsapul iti maysa kadagiti annak.

Nagidarum ni Brenda iti petition tapno maideklara nga void ti kasar babaen ti Article 36. Iti ebidensiana, adda ti bukodna a testimonia, ti testimonia dagiti annakda ken ti kabsatna a babai, case study ti social worker ken evaluation ti psychologist. Na-evaluate ti psychologist ni Brenda; saan ni Wilson.

Indeklara ti trial court nga void ti kasar ket inted ken ni Brenda ti custody (panangtaripato) dagiti annak. Binaliktad ti Court of Appeals ket indeklarana a valid ti kasar. Maysa kadagiti kangrunaan a rasonna ket saan a pulos a na-examine ni Wilson ti psychiatrist wenno psychologist.

Dua a saludsod ti dimteng iti Supreme Court. Umuna, mabalin kadi nga ilaksid ti korte ti petition gapu laeng ta ti asawa a makunkuna nga incapacitated ket saan a pulos a personal a na-examine? Maikadua, napaneknekan kadi ti amin nga ebidensia ni Brenda a psychologically incapacitated ni Wilson?

Saan nga inaprobaran ti Supreme Court ti petition ni Brenda ket tinaginayonna ti desision ti Court of Appeals, malaksid iti paset a nangkalikagum iti personal a medical examination. Nagtalinaed a valid ti kasar.

Iti umuna a saludsod, immanamong ti Korte ken ni Brenda. Dagiti guidelines iti Republic v. Court of Appeals and Molina ket saanda a kalikaguman a ma-examine ti doktor ti asawa. No umdas ti pigsa ti amin nga ebidensia, "actual medical examination of the person concerned need not be resorted to" (saan a masapul ti pudno a medical examination ti tao).

Iti maikadua a saludsod, kinontra ti Korte ni Brenda. Inawatna a saan a sinuportaran ni Wilson ti pamilia ken mabalin a nangabuso ken pinanawanna ti balay. Ngem awan ti nangipakita nga adda dagitoy a pagkurangan idi nangrugi ti kasar, wenno saanda a maagasan. Ti ugalina ket nangrugi kadagiti tawen kalpasan a napukawna ti trabahona, idi awan trabahona iti nasurok nga innem a tawen. Kinita met ti Korte nga agtrabtrabaho idin isuna kas taxi driver.

Inpaganetget ti Korte a ti Article 36 ket saan a divorce law ken saan nga isu met laeng ti legal separation. Ti maulit-ulit a physical violence (panangdangran) ken panangpanaw nga awan ti just cause iti nasurok a maysa a tawen ket maysa kadagiti rason ti legal separation babaen ti Article 55 ti Family Code. "At best, the evidence presented by petitioner refers only to grounds for legal separation, not for declaring a marriage void." (Iti kasayaatanna, ti ebidensia ket maipapan laeng kadagiti rason ti legal separation, saan a panangideklara nga void ti kasar.) Innayon ti Korte a saan a sinurot ni Brenda dagiti Molina guidelines ken saanna nga impakita a nadagsen ti incapacity, adda iti oras ti kasar ken incurable (saan a maagasan).

Saan a masapul ti personal a medical wenno psychological examination ti asawa tapno mapaneknekan ti psychological incapacity; ti amin nga ebidensia ti mangikeddeng. Ti abuse, saan a panangsuporta ken panangpanaw a nagparang laeng iti naud-udi a paset ti kasar, nga awan ti paneknek nga adda idin iti pangrugian ti kasar wenno incurable, ket saanda a mapaneknekan ti psychological incapacity babaen ti Article 36.

Ti asawa a makunkuna nga incapacitated ket mabalin a saan a pulos a ma-examine, kas napasamak ken ni Wilson. Impalawag ti Marcos v. Marcos a saan a gibusen daytoy laeng ti kaso. Ti asawa nga agidarum ket mabalin nga agpannuray iti sabali nga ebidensia, kas iti testimonia dagiti kapamilia ken dagiti tattao a makaam-ammo iti agassawa.

Ipakita met ti kaso ti beddeng ti Article 36. Ti dakes nga ugali bayat ti kasar, uray nadagsen a violence, ket saan nga umdas malaksid no naggapu iti incapacity nga adda idin iti oras ti kasar. Mabalin a maitutop iti dagitoy a pasamak ti sabali a remedio, kas iti legal separation. Ilawlawag ti panid maipapan iti annulment, nullity ken legal separation ti nagdumaan.

Inaramid a pagarigan: Agkedked ni Ramon a makisarita iti psychologist a dinawat ti asawana a ni Liza. Babaen ti Marcos, saan a mabalin nga ilaksid ti petition ni Liza gapu laeng iti dayta. Timbangen latta ti korte ti amin nga ebidensiana, ket masapul latta a paneknekanna nga adda ti incapacity ni Ramon idi nagkasarda.

Idi 2021, ad-adda pay ti inaramid ti Tan-Andal v. Andal. Kinunana a saan a nalawag unay ti Marcos, ta inladawan pay laeng ti Marcos ti root cause kas "medically or clinically identified" (medikal wenno klinikal a nailasin). Inikkat ti Tan-Andal dayta a kalikaguman ket kinunana a saan a masapul ti expert opinion. Basaen ti ad-adu iti psychological incapacity kalpasan ti Tan-Andal. Pangkaaduan nga impormasion laeng daytoy a panid; para iti bukodmo a kasasaad, kitaen ti sadino ti pakasarakan iti tulong legal.