Marcos v. Marcos (2000): Indi Kinahanglan ang Personal Medical Exam

Nagkilalahay si Brenda kag Wilson Marcos sang 1980 sang pareho sila nga na-assign sa Malacañang Palace. Duha ka beses sila nagpakasal: sa civil ceremony sa Pasig sang Septiyembre 1982, kag liwat sang Mayo 1983 sa seremonya nga ginpangunahan sang isa ka military chaplain sa isa ka chapel sa Malacañang Park, Manila. Lima ang ila kabataan.

Naghalin si Wilson sa military service sang 1987. Wala nag-uswag ang iya mga negosyo, kag wala siya nakakita sang pirmi nga obra. Si Brenda, nga may kaugalingon nga trading business, nagpilit sa iya nga mangita sang obra. Masami sila nga nagaaway. Suno sa mga facts nga nakita sang Court of Appeals, ginbunal ni Wilson si Brenda, ginpilit siya nga makighilawas sa iya, kag mabangis kag nagasakit sa mga kabataan. Pila ka beses siya nagbiya sa balay, kag sang 1992 nagbulag na sila sang puloy-an.

Sang Oktubre 1994, sa isa ka mabaskog nga away, ginsakitan ni Wilson si Brenda kag ang iya iloy. Nagbiya si Brenda kag ang mga kabataan sa balay sang masunod nga adlaw. Sang 1995, ginlagas niya sang samurai sword ang grupo ni Brenda sang nagkadto sila para pangitaon ang isa sa mga kabataan.

Nagsampa si Brenda sang petition para ideklarar nga void ang kasal suno sa Article 36. Ang iya ebidensya: ang iya kaugalingon nga testimonya, ang testimonya sang ila mga kabataan kag sang iya utod nga babayi, case study sang isa ka social worker, kag evaluation sang isa ka psychologist. Si Brenda gin-evaluate sang psychologist; si Wilson wala.

Gindeklarar sang trial court nga void ang kasal kag ginhatag kay Brenda ang custody sang mga kabataan. Ginbaliskad ini sang Court of Appeals kag gindeklarar nga valido ang kasal. Isa sa mga nagaunang rason sini amo nga wala gid na-exam si Wilson sang psychiatrist ukon psychologist.

Duha ka pamangkot ang nakaabot sa Supreme Court. Una, puede bala sikwayon sang korte ang petition tungod lang kay wala gid personal nga na-exam ang bana ukon asawa nga ginasiling nga incapacitated? Ikaduha, ginpamatud-an bala sang tanan nga ebidensya ni Brenda nga psychologically incapacitated si Wilson?

Ginsikway sang Supreme Court ang petition ni Brenda kag ginpabilin ang desisyon sang Court of Appeals, luwas sa bahin sang iya desisyon nga nagapilit sang personal nga medical examination. Nagpabilin nga valido ang kasal.

Sa una nga pamangkot, nag-uyon ang Korte kay Brenda. Ang mga guideline sa Republic v. Court of Appeals and Molina wala nagapilit nga i-exam sang doktor ang bana ukon asawa. Kon bastante kabaskog ang ebidensya sa kabilugan, "actual medical examination of the person concerned need not be resorted to." (Buot silingon: indi na kinahanglan ang matuod nga medical examination sang tawo.)

Sa ikaduha nga pamangkot, kontra kay Brenda ang hukom sang Korte. Gin-ako sini nga wala ginsuportahan ni Wilson ang pamilya kag basi nang-abuso siya kag nagbiya sa balay. Pero wala sang napakita nga yara na ini nga mga depekto sang nagsugod ang kasal, ukon nga indi na ini mabulong. Ang iya batasan nasubay sa mga tuig pagkatapos sang pagkadula sang iya obra, sang wala siya obra sa sobra anom ka tuig. Ginsiling man sang Korte nga sang tion nga ato taxi driver na siya.

Ginpaathag sang Korte nga ang Article 36 indi divorce law kag indi pareho sa legal separation. Ang paulit-ulit nga pisikal nga pagpanakit kag ang pagbiya nga wala sang husto nga rason sa sobra isa ka tuig ara sa mga rason para sa legal separation suno sa Article 55 sang Family Code. "At best, the evidence presented by petitioner refers only to grounds for legal separation, not for declaring a marriage void." (Buot silingon: sa pinakamaayo, ang ebidensya ni Brenda rason lang para sa legal separation, indi para ideklarar nga void ang kasal.) Dugang sang Korte, wala ginsunod ni Brenda ang mga Molina guideline kag wala niya napakita nga grabe ang incapacity, yara na sang adlaw sang kasal, kag indi na mabulong.

Indi kinahanglan ang personal nga medical ukon psychological examination sang bana ukon asawa para mapamatud-an ang psychological incapacity; ang tanan nga ebidensya ang magahukom. Ang pag-abuso, ang indi pagsuporta kag ang pagbiya nga naggwa lang sang ulihi sa kasal, nga wala sang pamatuod nga yara na ini sa umpisa sang kasal ukon indi na mabulong, wala nagapamatuod sang psychological incapacity suno sa Article 36.

Ang bana ukon asawa nga ginasiling nga incapacitated basi indi gid magpa-exam, pareho sang natabo kay Wilson. Ginpaathag sang Marcos v. Marcos nga indi matapos ang kaso tungod lang sini. Ang nagsampa puede magsandig sa iban nga ebidensya, pareho sang testimonya sang mga miyembro sang pamilya kag sang mga tawo nga nakakilala sa mag-asawa.

Ginapakita man sang kaso ang limitasyon sang Article 36. Ang malain nga batasan sa sulod sang kasal, bisan grabe nga pagpanakit, indi bastante kon indi ini naghalin sa incapacity nga yara na sa adlaw sang kasal. Basi may iban nga remedyo nga nagakaigo sa amo nga mga facts, pareho sang legal separation. Ginapaathag sang pahina parte sa annulment, nullity kag legal separation ang ila kinatuhay.

Halimbawa nga ginhimo-himo lang: Indi magpakigkita si Ramon sa psychologist nga ginpangabay sang iya asawa nga si Liza. Suno sa Marcos, indi masikway ang petition ni Liza tungod lang sini. Ginatimbang gihapon sang korte ang tanan niya nga ebidensya, kag kinahanglan gihapon niya pamatud-an nga yara na ang incapacity ni Ramon sang nagpakasal sila.

Sang 2021, ang Tan-Andal v. Andal nag-abante pa gid. Siling sini nga wala nangin klaro gid ang Marcos, kay ginlaragway pa sang Marcos ang root cause bilang "medically or clinically identified." Ginkuha sang Tan-Andal ang amo nga requirement kag ginsiling nga indi kinahanglan ang opinyon sang eksperto. Magbasa pa sa psychological incapacity pagkatapos sang Tan-Andal. Kabilugan nga impormasyon lang ini nga pahina; para sa imo kaugalingon nga kahimtangan, tan-awa ang diin makakita sang legal nga bulig.