Article 36 ti Family Code: Psychological incapacity
Status: Naamyendaan
Naamyendaan
Naamyendaan daytoy a probision. Ti testo iti baba ti agdama a bersion.
- Inamyendaan ti: Executive Order No. 227
Ania ti kuna ti Article 36?
Ti opisial a testo ti linteg ket iti English.
A marriage contracted by any party who, at the time of the celebration, was psychologically incapacitated to comply with the essential marital obligations of marriage, shall likewise be void even if such incapacity becomes manifest only after its solemnization.
Ania ti kayatna a sawen iti nalaka a sasao?
Kuna ti Article 36 a void manipud idi rugi ti kasar no ti maysa nga asawa, idi aldaw ti kasar, ket saan a kabaelan ti panunot ken ugalina a tungpalen dagiti kangrunaan a rebbengen ti kasar. Saan a napateg no kalpasan laeng a nagparang ti problema. Ti napateg ket adda en dagiti ramutna idi nagkasar ti agassawa.
Adda iti mismo a Family Code dagiti kangrunaan a rebbengen ti kasar. Kas pagarigan, kuna ti Article 68 a masapul nga agkadua nga agnaed ti agassawa, agayat, agraem ken agbalin a matalek iti tunggal maysa, ken agtinnulong ken agsinnuporta. Ti asawa a "psychologically incapacitated" ket saanna a maawatan wenno matungpal dagiti kastoy a rebbengen. Saan daytoy a maipapan iti asawa a basta agkedked, nasadut, wenno narigat a kadua.
Saan nga ileppas ti Article 36 ti valid a kasar, kas iti aramiden ti divorce. Kayatna a sawen a saan a pulos a nagbalin a valid ti kasar. Masapul latta nga ideklara daytoy ti korte iti final judgment sakbay a makakasar manen ti asinoman nga asawa (Article 40). Awan ti deadline a pangidatagan iti kaso (Article 39).
Kasano nga agandar daytoy iti pudno a biag?
Ana ken Ben: problema a nangrugi iti trabaho
Nagkasar da Ana ken Ben idi 2016. Idi 2022, napukaw ni Ben ti trabahona, nangrugi nga aginum ket saanen a nakisarita ken ni Ana. Sakbay ti kasar, ammo ti pamilia ken gagayyem ni Ben a nagaget ken naayat isuna. Ipakita dagitoy a pasamak ti panagbaliw a nangrugi kalpasan ti kasar. Bukbukodda, saanda a maibilang iti Article 36, gapu ta masapul nga adda en ti incapacity idi aldaw ti kasar.
Carla ken Dante: ugali a nakita manipud idi kolehio
Nagkasar da Carla ken Dante idi 2014. Saan a pulos nagtalinaed ni Dante iti trabaho, nagulbod maipapan iti kuarta ken mapukaw iti adu nga aldaw. Mabalin nga agsaksi ti manongna ken ti kasingedan a gayyemna manipud idi kolehio a kasta met laeng ti ugalina iti adu a tawen sakbay ti kasar. Kalpasan ti Tan-Andal, makatulong daytoy a kita ti panagsaksi dagiti tao a nakaammo ken ni Dante idi un-unana tapno mapaneknekan ti personality structure-na. Saan a kasapulan ni Carla ti report ti psychologist, nupay mabalinna latta ti mangidatag iti maysa.
Elma ken Fred: "saankami laeng nga agkinnaawatan"
Nagkasar da Elma ken Fred idi 2018. Masansan nga agap-apada ket nagdumaduma unay dagiti pagpatpatienda. Agmaymaysa nga agsaksi ni Elma a "immature" ni Fred. Iti Molina, kinuna ti Supreme Court a dagiti irreconcilable differences ken agsupadi a personalidad ket saan a psychological incapacity, ket kasapulan latta ti Tan-Andal ti clear and convincing evidence. Kas naibaga, nalabit a nakapsut unay ti kaso ni Elma.
Inaramid laeng dagitoy a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar ti pagalagadan. Saan dagitoy a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.
Ania ti kayatna a sawen iti praktika?
- Maidatag ti kaso iti korte. Kasapulan ti Family Code a makipaset ti public prosecutor, tapno masigurado a saan nga agtitinnulong ti agassawa a mangaramid iti ulbod a kaso ken saan a naparbo wenno nailemmeng ti ebidensia (Article 48).
- Awan ti judgment a mabalin nga ibatay laeng iti panagkinnaawatan wenno panangakseptar ti agassawa (Article 48). Kasapulan ti korte ti pudno nga ebidensia.
- Awan ti deadline a pangidatagan. Kuna ti Article 39 a saan nga ag-prescribe ti action wenno depensa a mangideklara a void ti kasar.
- Legitimate dagiti annak a naipasikal wenno naiyanak sakbay nga agbalin a final ti judgment (Article 54).
- Masansan a mabingay ti sanikua babaen ti Article 147 no awan ti sabali a legal impediment ti agassawa nga agkasar. Iti Tan-Andal, inaplikar ti Korte ti Article 147: agpada a mabingay ti sueldo ken tangdan a nagun-od bayat ti panagkaduada, uray siasino ti nanggun-od.
- Kalpasan nga agbalin a final ti judgment, masapul a mairehistro iti civil registry ken kadagiti registry of property ti judgment, ti panagbingay ti sanikua ken ti panangited iti presumptive legitimes dagiti annak sakbay a makakasar manen ti asinoman nga asawa (Articles 52 ken 53).
Kasano a binaliwan ti Supreme Court ti panangbasa iti Article 36?
Iti nasurok a 20 a tawen, sinurot dagiti korte dagiti guidelines iti Republic v. Court of Appeals and Molina (1997). Kuna ti maysa kadagitoy a ti ramut a gapu ket masapul a "medically or clinically identified" ken "sufficiently proven by experts". Iti praktika, masapul a mangted ti psychologist wenno psychiatrist iti diagnosis iti asawa.
Uray sakbay dayta a panagbaliw, kinuna ti Marcos v. Marcos (2000) nga awan ti kasapulan a personal a suriten ti doktor wenno psychologist ti asawa a kunada nga incapacitated. Ti mabilang ket ti totality of evidence (dagup ti amin nga ebidensia). Ngem iti dayta a kaso, saan nga umanay ti panangbaybay-a ken panangabuso ti lakay, gapu ta awan ti nangipakita nga adda en dagitoy idi nagkasarda wenno a saanen a maagasan.
Iti Tan-Andal v. Andal (2021), binaliwan ti sibubukel a Supreme Court (En Banc) ti panangbasa ti Molina. Iti ababa:
- Saan a sakit iti panunot. "Categorically abandons the second Molina guideline" ti Korte. Ti psychological incapacity ket "neither a mental incapacity nor a personality disorder that must be proven through expert opinion".
- Saan a kasapulan ti eksperto. Dagiti kadawyan a saksi a nakaammo iti asawa sakbay ti kasar ket mabalinda nga ilawlawag ti ugali a nakitada iti adu a daras.
- Saan a maagasan iti legal a kaipapanan. Ti incapacity ket "incurable, not in the medical, but in the legal sense". Kasta unay ti kinapaut daytoy, iti daytoy a partikular a kadua, isu a marba laeng ti kasar.
- Nadagsen latta. Saan nga umanay ti panagbaliw ti rikna, panagpungtot no maminsan, panagkedked, panangbaybay-a wenno rigat.
- Aggapu latta sakbay ti kasar. Masapul nga adda en ti incapacity idi nagkasar ti agassawa. Kuna ti Korte a daytoy ti mangidumduma iti Article 36 iti divorce.
- Napigpigsa a pammaneknek. Masapul a paneknekan ti asawa a nangidatag ti kaso babaen ti "clear and convincing evidence", a nangatngato ngem ti kasapulan dagiti kadawyan a sibil a kaso.
Apay a sabali ti kopia ti Article 36 iti E-Library?
Ti consolidated a panid ti Family Code iti Supreme Court E-Library ket mangipakita iti maikadua a paragrapo iti baba ti Article 36: sangapulo a tawen a beddeng a pangidatagan. Saan nga epektibo dayta a paragrapo. Ipakita daytoy a panid ti Article 36 kas insurat manen ti Executive Order No. 227, kas maysa a paragrapo nga awan deadline. Ti pakasaritaan ti deadline ket nailawlawag iti panid ti Article 39.
Ania a desision ti Supreme Court ti mainaig?
- Tan-Andal v. Andal (G.R. No. 196359)Tan-Andal v. Andal: kinuna idi 2021 a ti psychological incapacity ket saan a sakit ti panunot, ken saanen a masapul ti eksperto a mangpaneknek iti daytoy.
- Republic v. Molina (G.R. No. 108763)Republic v. Court of Appeals and Molina: dagiti guidelines idi 1997 maipapan iti psychological incapacity, ken no ania kadagitoy ti binaliwan ti Tan-Andal.
- Marcos v. Marcos (G.R. No. 136490)Marcos v. Marcos: saan a masapul ti medical exam ti asawa a mangpaneknek iti psychological incapacity, ngem saan nga umdas ti abuse ken panangpanaw.
- Chi Ming Tsoi v. Court of Appeals (G.R. No. 119190)Chi Ming Tsoi v. Court of Appeals: apay a ti awan rasonna ken atiddog a panagkedked nga agdenna iti asawa ket naibilang a psychological incapacity.
Kadawyan a saludsod
Kapada kadi ti psychological incapacity ti sakit iti panunot?
Saan. Manipud iti Tan-Andal v. Andal (2021), kuna ti Supreme Court a saan daytoy a sakit iti panunot wenno personality disorder. Daytoy ket agnanayon a paset ti personalidad ti maysa nga asawa a mangpaawan iti kabaelanna a mangtungpal kadagiti kangrunaan a rebbengen ti kasar.
Kasapulak pay laeng kadi ti report ti psychologist tapno agidatag babaen ti Article 36?
Saan a kasapulan. Iti Tan-Andal v. Andal (2021), kinuna ti Supreme Court a saan a kasapulan ti opinion ti eksperto, ket mabalin nga agsaksi dagiti tao a nakaammo a nasayaat iti asawa sakbay ti kasar. Mabalin latta a mangidatag ti partido iti eksperto, ket timbangen ti korte dayta nga ebidensia.
Mabilang kadi ti problema a nangrugi kalpasan ti kasar?
No laeng adda en dagiti ramutna idi aldaw ti kasar. Kuna ti Article 36 a masapul nga adda ti incapacity idi tiempo ti kasar, uray no kalpasan laeng a nagparang. Ti panagbaliw a pudno a nangrugi kalpasan ti kasar ket saan a maibilang.
Adda kadi deadline a pangidatagan iti kaso babaen ti Article 36?
Awan. Kuna ti Article 39 a saan nga ag-prescribe ti action wenno depensa a mangideklara a void ti kasar. Adda pay laeng iti kopia ti Family Code iti E-Library ti daan a sentensia maipapan iti sangapulo a tawen iti Article 36, ngem insurat manen ti Executive Order No. 227 ti artikulo nga awanen dayta.
Legitimate kadi dagiti annak ti kasar a naideklara a void babaen ti Article 36?
Wen. Kuna ti Article 54 a legitimate dagiti annak a naipasikal wenno naiyanak sakbay nga agbalin a final ken executory ti judgment babaen ti Article 36.
Pangkabaruan laeng nga impormasion daytoy, saan a legal a pammagbaga. Para iti kasoyo, agsaludsod iti abogado, iti Public Attorney's Office (PAO) wenno iti ahensia.
Nakatulong kadi daytoy a page?