Marcos v. Marcos (2000): Dili Kinahanglan ang Personal Medical Exam

Nagkaila si Brenda ug Wilson Marcos niadtong 1980 samtang pareho silang na-assign sa Malacañang Palace. Kaduha sila naminyo: sa civil ceremony sa Pasig niadtong September 1982, ug pag-usab niadtong May 1983 sa seremonya nga gipangulohan sa usa ka military chaplain sa usa ka chapel sa Malacañang Park, Manila. Lima ang ilang anak.

Mibiya si Wilson sa military service niadtong 1987. Wala molampos ang iyang mga negosyo, ug wala siya makakitag permanente nga trabaho. Si Brenda, nga adunay kaugalingong trading business, nagdasig kaniya nga mangita og trabaho. Kanunay silang mag-away. Sumala sa mga facts nga nakita sa Court of Appeals, gikulata ni Wilson si Brenda, gipugos siya nga makighilawas kaniya, ug bangis ug nanakit sa mga anak. Pipila ka higayon siyang mibiya sa balay, ug pag-abot sa 1992 nagbulag na sila og puy-anan.

Niadtong October 1994, sa usa ka grabe nga away, gisakitan ni Wilson si Brenda ug ang iyang inahan. Mibiya si Brenda ug ang mga anak sa balay pagkasunod adlaw. Niadtong 1995, gigukod niya og samurai sword ang grupo ni Brenda sa dihang miadto sila aron pangitaon ang usa sa mga anak.

Nagpasaka si Brenda og petition aron ideklarar nga void ang kaminyoon ubos sa Article 36. Ang iyang ebidensya: ang iyang kaugalingong testimonya, ang testimonya sa ilang mga anak ug sa iyang igsoon nga babaye, case study sa usa ka social worker, ug evaluation sa usa ka psychologist. Si Brenda gi-evaluate sa psychologist; si Wilson wala.

Gideklarar sa trial court nga void ang kaminyoon ug gihatag kang Brenda ang custody sa mga anak. Gi-reverse kini sa Court of Appeals ug gideklarar nga valid ang kaminyoon. Usa sa iyang nag-unang rason: wala gyud ma-exam si Wilson sa psychiatrist o psychologist.

Duha ka pangutana ang miabot sa Supreme Court. Una, mahimo bang isalikway sa korte ang petition tungod lang kay wala gyud personal nga ma-exam ang bana o asawa nga giingong incapacitated? Ikaduha, napamatud-an ba sa tanang ebidensya ni Brenda nga psychologically incapacitated si Wilson?

Gi-deny sa Supreme Court ang petition ni Brenda ug gi-affirm ang Court of Appeals, gawas sa bahin sa desisyon niini nga nagkinahanglan og personal nga medical examination. Nagpabilin nga valid ang kaminyoon.

Sa unang pangutana, miuyon ang Court kang Brenda. Ang guidelines sa Republic v. Court of Appeals and Molina wala magkinahanglan nga i-exam sa doktor ang bana o asawa. Kung lig-on na ang tanang ebidensya, "actual medical examination of the person concerned need not be resorted to."

Sa ikaduha nga pangutana, mihukom ang Court batok kang Brenda. Gidawat niini nga wala mosuporta si Wilson sa pamilya ug tingali nang-abuso ug mibiya sa balay. Apan walay napakita nga naa na kini nga mga depekto sa pagsugod sa kaminyoon, o nga incurable (dili na matambalan) kini. Ang iyang kinaiya nagsugod sa mga tuig human siya nawad-an og trabaho, sa dihang labaw sa unom ka tuig siya nga walay trabaho. Gipunting usab sa Court nga niadtong panahona nagtrabaho na siya isip taxi driver.

Gihatagan og gibug-aton sa Court nga ang Article 36 dili divorce law ug dili pareho sa legal separation. Ang balik-balik nga physical violence ug ang pagbiya nga walay igong rason sulod sa labaw sa usa ka tuig kauban sa mga rason sa legal separation ubos sa Article 55 sa Family Code. "At best, the evidence presented by petitioner refers only to grounds for legal separation, not for declaring a marriage void." Midugang ang Court nga wala sunda ni Brenda ang Molina guidelines ug wala niya mapakita nga grabe ang incapacity, naa na sa adlaw sa kasal ug incurable.

Dili kinahanglan ang personal nga medical o psychological examination sa bana o asawa aron mapamatud-an ang psychological incapacity; ang tanang ebidensya ang mohukom. Ang pang-abuso, ang dili pagsuporta ug ang pagbiya nga mitungha ra sa ulahi sa kaminyoon, nga walay pamatuod nga naa na kini sa sinugdanan sa kaminyoon o nga incurable kini, dili mopamatuod sa psychological incapacity ubos sa Article 36.

Mahimong dili gyud ma-exam ang bana o asawa nga giingong incapacitated, sama sa nahitabo kang Wilson. Giklaro sa Marcos v. Marcos nga dili kini igo aron tapuson ang kaso. Ang nagpasaka makasalig sa ubang ebidensya, sama sa testimonya sa mga membro sa pamilya ug sa mga tawo nga nakaila sa magtiayon.

Gipakita usab sa kaso ang utlanan sa Article 36. Ang daotang binuhatan sulod sa kaminyoon, bisan seryoso nga violence, dili igo gawas kung gikan kini sa incapacity nga naa na sa adlaw sa kasal. Ang ubang remedyo mahimong mohaum niana nga mga facts, sama sa legal separation. Ang pahina bahin sa annulment, nullity ug legal separation nagpasabot sa kalainan.

Hinimo-himo nga ehemplo: Si Ramon midumili sa pagpakigkita sa psychologist nga gihangyo sa iyang asawa nga si Liza. Ubos sa Marcos, dili ma-dismiss ang petition ni Liza tungod lang niana. Timbangon gihapon sa korte ang tanan niyang ebidensya, ug kinahanglan gihapon niya pamatud-an nga naa na ang incapacity ni Ramon sa dihang naminyo sila.

Niadtong 2021, milapas pa ang Tan-Andal v. Andal. Matod niini, dili categorical (dili hingpit nga klaro) ang Marcos, kay gihulagway pa niini ang root cause nga "medically or clinically identified." Gitangtang sa Tan-Andal kana nga requirement ug miingon nga dili kinahanglan ang opinyon sa eksperto. Basaha ang dugang sa psychological incapacity human sa Tan-Andal. Kini nga pahina kinatibuk-ang impormasyon ra; para sa imong kaugalingong sitwasyon, tan-awa ang asa makakuha og legal nga tabang.