Puede Ka Bala I-fire Kay Nagmasakit Ka?
Dasig nga sabat
Ang pagmasakit, sa iya lang, indi legal nga rason para i-fire ang empleyado sa Pilipinas. Ginatugot lang sang Labor Code ang termination tungod sang balatian kon ang padayon nga pag-obra ginadumili sang layi ukon makadaut sa ikaayong lawas sang empleyado kag sa ikaayong lawas sang iya mga kaupod sa obra. Gindugang sang implementing rules nga dapat may certification ang public health authority nga ang balatian indi mauli-an sa sulod sang anom ka bulan. Kon ginatugot ang termination, dapat makabaton ang empleyado sang separation pay.
Ano ang siling sang Labor Code parte sa balatian?
Ang rule amo ang Article 299 [284] sang Labor Code (ang [284] amo ang numero sini antes sang renumbering sang 2015):
An employer may terminate the services of an employee who has been found to be suffering from any disease and whose continued employment is prohibited by law or is prejudicial to his health as well as to the health of his co-employees: Provided, That he is paid separation pay equivalent to at least one (1) month salary or to one-half (1/2) month salary for every year of service, whichever is greater, a fraction of at least six (6) months being considered as one (1) whole year.
Ang empleyado dapat "found to be suffering", ukon nakita nga may balatian, kag dapat matuod man ang isa sa sini:
- ang padayon nga pag-obra ginadumili sang layi; ukon
- ang padayon nga pag-obra prejudicial (makadaut) sa ikaayong lawas sang empleyado kag sa ikaayong lawas sang iya mga kaupod sa obra.
Kinahanglan bala sang employer ang medical certificate?
Huo, suno sa implementing rules. Ang Omnibus Rules Implementing the Labor Code, sa 1989 nga text sa Supreme Court E-Library (Book VI, Section 8), nagasiling nga ang employer "shall not terminate his employment unless there is a certification by competent public health authority", ukon indi puede mag-terminate luwas kon may certification ang competent public health authority nga ang balatian indi mauli-an sa sulod sang anom ka bulan bisan may husto nga pagbulong.
Kon mauli-an ang balatian sa sulod sang anom ka bulan, siling sang rules nga ginapangabay sang employer ang empleyado nga mag-leave of absence, kag dapat niya ibalik ang empleyado sa iya anay nga posisyon dayon kon mag-ayo na ang iya normal nga ikaayong lawas.
Gani, suno sa rules, indi puede magsandig lang ang employer sa iya kaugalingon nga opinyon ukon sa malip-ot nga sick leave. Kinahanglan niya ang certificate halin sa competent public health authority parte sa anom ka bulan nga panahon.
Pila ang separation pay?
Indi magnubo sa isa ka bulan nga sweldo, ukon tunga sang isa ka bulan nga sweldo kada tuig sang serbisyo, bisan diin ang mas daku. Ang bahin nga indi magnubo sa anom ka bulan ginaisip nga isa ka bug-os nga tuig.
Gamita ang separation pay calculator para mabanabana ang kantidad. Ang giya sa final pay kag separation pay nagapaathag kon ano pa ang ginabayaran kon matapos ang obra.
Para sa separation pay sang tagsa ka rason sa isa ka table, tan-awa ang separation pay suno sa rason.
Just cause bala ang balatian?
Indi. Ang mga just cause para sa dismissal yara sa [Article 297 [282]](/law/labor-code/article-297): serious misconduct, tinuyo nga pagsupak (willful disobedience), gross and habitual neglect, fraud ukon tinuyo nga paglapas sang pagsalig, krimen batok sa employer ukon sa pamilya sang employer, kag mga kaangay nga rason. Ini nga mga rason nakabase sa sala sang empleyado. Ang balatian isa ka lain nga rason nga wala sang sala ang empleyado, amo ini kon ngaa ginapilit sang Article 299 ang separation pay. Tan-awa ang Mga valid nga rason para i-fire ang empleyado.
Paano kon gin-fire ka tungod sang balatian nga wala ini nga mga requirement?
Kon ginpatapos sang employer ang obra sang regular nga empleyado tungod sang balatian nga wala ginatuman ang mga kondisyon sang Article 299, puede makita nga illegal ang dismissal. Suno sa [Article 294 [279]](/law/labor-code/article-294), ang empleyado nga indi makatarunganon nga gin-dismiss may kinamatarung sa reinstatement kag full backwages. Tan-awa ang Illegally dismissed: ano ang puede mo makuha?
Paano ini sa matuod nga kabuhi?
Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga rules. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Si Nilo, trabahador sang pabrika sa Valenzuela, wala nakasulod sang tatlo ka semana tungod sang dengue. Pagbalik niya, ginsilingan siya sang iya supervisor nga gin-fire siya kay wala siya nakasulod. Sa sini nga mga kamatuoran, wala sang nagapakita nga ang iya padayon nga pag-obra ginadumili sang layi ukon makadaut sa iya mga kaupod sa obra, kag wala sang certificate parte sa anom ka bulan nga panahon sang pag-ayo, gani daw wala natuman ang mga kondisyon sang Article 299.
Si Tess, kusinera sa isa ka restawran, nadiagnose sang malalaton nga balatian nga nagahimo sang iya padayon nga pag-obra nga makadaut sa iya kaugalingon nga ikaayong lawas kag sa ikaayong lawas sang iya mga kaupod sa obra. Nag-certify ang competent public health authority nga indi ini mauli-an sa sulod sang anom ka bulan bisan may pagbulong. Puede tapuson sang iya employer ang iya obra suno sa Article 299, pero dapat siya bayaran sang separation pay.
Si Ramil may pilas sa likod nga siling sang iya doktor mag-ayo sa sulod sang apat ka bulan. Suno sa rules, ginapangabay siya sang iya employer nga mag-leave of absence kag dapat siya ibalik sa obra kon mag-ayo na siya.
San-o ka kinahanglan sang abogado?
Magpakig-istorya sa abogado kon gin-dismiss ka samtang nagamasakit ukon dayon pagkatapos sang sick leave, kon wala ginpakita ang medical certificate halin sa public health authority, ukon kon wala ka ginbayaran sang separation pay. Ang mga employer nga nagaplano nga tapuson ang obra tungod sang balatian kinahanglan man sang laygay parte sa certificate. Kon wala ka ikasarang sa abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas.
Ano nga mga probisyon ang ginbasihan sini nga sabat?
Masami nga pamangkot
Puede bala ako i-fire kay nagmasakit ako sa Pilipinas?
Sa kaso lang nga gintakda sang Article 299 [284] sang Labor Code: may balatian ka, kag ang padayon mo nga pag-obra ginadumili sang layi ukon makadaut sa imo ikaayong lawas kag sa ikaayong lawas sang imo mga kaupod sa obra. Ang pagmasakit, sa iya lang, indi rason.
Kinahanglan bala sang employer ang medical certificate para i-dismiss ako tungod sang balatian?
Siling sang implementing rules (1989 nga text sa Supreme Court E-Library) nga indi puede mag-terminate ang employer luwas kon may certification ang competent public health authority nga ang balatian indi mauli-an sa sulod sang anom ka bulan bisan may husto nga pagbulong.
Paano kon mauli-an ang akon balatian sa sulod sang anom ka bulan?
Suno sa amo man nga rules, ginapangabay sang employer ang empleyado nga mag-leave of absence, kag ginabalik ang empleyado sa iya anay nga posisyon kon mag-ayo na ang iya normal nga ikaayong lawas.
Pila ang separation pay kon gin-terminate ako tungod sang balatian?
Suno sa Article 299, indi magnubo sa isa ka bulan nga sweldo ukon tunga sang isa ka bulan nga sweldo kada tuig sang serbisyo, bisan diin ang mas daku. Ang bahin nga indi magnubo sa anom ka bulan ginaisip nga isa ka bug-os nga tuig.
Pareho bala ang termination tungod sang balatian kag ang pag-fire tungod sang just cause?
Indi. Ang balatian isa ka lain nga rason nga wala sang sala ang empleyado, kag ginapilit sang Article 299 ang separation pay. Ang mga just cause, pareho sang serious misconduct ukon gross neglect, yara sa Article 297 [282].
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?