Obligado ba ang Lolo ug Lola nga Mosuporta sa Ilang mga Apo?
Mubo nga tubag
Mahimong obligahon sa balaod ang lolo ug lola nga mosuporta sa ilang mga apo, pero human lang sa ginikanan. Ang Family Code nag-obliga sa ascendants (mga katigulangan) ug descendants (mga kaliwat) nga magsinuportahay, ug ang Article 199 nagbutang sa labing duol nga ascendants, ang ginikanan, nga una. Kung dili makahatag og suporta ang ginikanan, o dili igo ang ilang mahatag, matod sa Supreme Court mobalhin ang usa ka parte sa obligasyon ngadto sa lolo ug lola sa amahan ug sa inahan. Ang kantidad nagdepende sa kapasidad sa lolo ug lola ug sa panginahanglan sa bata.
Kinsa ang kinahanglan mosuporta sa bata?
Ang Article 195 naglista sa mga tawo nga kinahanglan magsinuportahay:
Subject to the provisions of the succeeding articles, the following are obliged to support each other to the whole extent set forth in the preceding article: (1) The spouses; (2) Legitimate ascendants and descendants; (3) Parents and their legitimate children and the legitimate and illegitimate children of the latter; (4) Parents and their illegitimate children and the legitimate and illegitimate children of the latter; and
Ang "Legitimate ascendants and descendants" sa item 2 naglakip sa lolo, lola ug mga apo. Ang items 3 ug 4 naghisgot usab sa "the legitimate and illegitimate children of the latter", nga mao ang mga anak sa mga anak.
Kinsa ang unang mobayad?
Kung daghan ang obligado, ang Article 199 ang nagtakda sa han-ay:
Whenever two or more persons are obliged to give support, the liability shall devolve upon the following persons in the order herein provided: (1) The spouse; (2) The descendants in the nearest degree; (3) The ascendants in the nearest degree; and (4) The brothers and sisters.
Basahon ang han-ay gikan sa bahin sa tawo nga nanginahanglan og suporta. Para sa gamay nga bata, walay kapikas ug walay descendant, busa ang item 3 ang mo-apply: "the ascendants in the nearest degree". Ang ginikanan ang labing duol nga ascendants, busa sila ang una. Ang lolo ug lola usa ka degree pa nga mas layo.
Kanus-a mobalhin ang obligasyon ngadto sa lolo ug lola?
Gi-apply sa Supreme Court ang Article 199 sa duha ka kaso:
- Lim v. Lim (2009). Dili makahatag ang ginikanan og igo nga suporta sa ilang mga anak. Giingon sa Court nga ang obligasyon "passes on to ascendants not only upon default of the parents" kondili usab kung dili makahatag ang ginikanan og igo nga suporta. Ang kawalay kapasidad sa ginikanan nagbalhin og "a portion of their obligation to the ascendants in the nearest degree, both in the paternal... and maternal lines." Ang lolo ug lola gipabayad sa suporta sa mga apo ra, dili sa inahan sa mga bata.
- Mangonon v. Court of Appeals (2006). Nakit-an nga dili kaya sa ginikanan sa kambal nga bayran ang college sa ilang mga anak. Giingon sa Court nga ang ilang lolo, "as the next immediate relative", gitahasan sa paghatag og suporta sa iyang mga apo nga babaye "in default of their parents" ubos sa Article 199, ug gibalik ang kaso sa trial court aron itakda ang kantidad.
Busa dili una sa linya ang lolo ug lola, pero mahimo silang sugoon nga mohatag og suporta kung mapakyas o kulang ang ginikanan.
Unsaon pagbahin sa gasto?
Tali sa daghang obligado sa samang lebel, sumala sa mahatag sa matag usa:
When the obligation to give support falls upon two or more persons, the payment of the same shall be divided between them in proportion to the resources of each.
Kung dinalian ang panginahanglan, ang Article 200 nagtugot sa huwes nga sugoon ang usa ra kanila nga mohatag og suporta sa pagkakaron, uban ang katungod nga pangayoon sa ulahi ang bahin sa uban. Ang kantidad mismo nagsunod sa Article 201: sumala sa kapasidad sa mohatag ug sa panginahanglan sa modawat. Ang suporta naglakip sa pagkaon, puy-anan, sinina, medical, edukasyon ug transportasyon (Article 194).
Madawat ba sa lolo ug lola ang bata sa ilang balay imbes mobayad?
Gihatag sa balaod kana nga kapilian, uban ang limitasyon:
The person obliged to give support shall have the option to fulfill the obligation either by paying the allowance fixed, or by receiving and maintaining in the family dwelling the person who has a right to receive support. The latter alternative cannot be availed of in case there is a moral or legal obstacle thereto.
Sa Mangonon, giingon sa Court nga dili makapili ang lolo nga dad-on ang mga apo sa iyang balay, tungod sa panagbangi nga nakita samtang nagpadayon ang kaso.
Unsa man sa illegitimate nga apo?
Ang Article 195(3) ug (4) naghisgot sa ginikanan ug sa ilang legitimate o illegitimate nga mga anak, "and the legitimate and illegitimate children of the latter". Ang mga apo sa Lim ug Mangonon mga anak sa anak nga lalaki sa lolo ug lola, ug walay usa sa duha ka desisyon nga naghisgot sa legitimacy para niini nga katuyoan. Walay desisyon nga gibasa para niini nga page nga nag-apply niini sa illegitimate nga apo, busa ang teksto ra ang gihatag niini nga page.
Sukad kanus-a mapangayo ang suporta?
Ubos sa Article 203, mapangayo ang suporta kung gikinahanglan pero bayran lang sukad sa petsa sa judicial o extrajudicial demand. Importante ang sinulat nga demand nga naay petsa.
Unsaon kini sa tinuod nga kinabuhi?
Kini mga hinimo-himo nga pananglitan aron ipakita kung giunsa paglihok ang mga lagda. Dili kini tambag para sa bisan unsang tinuod nga kaso.
Ang mga anak ni Bea. Gamay kaayo ang kita ni Bea ug sa iyang bana ug dili nila mabayran ang gasto sa eskwelahan sa ilang mga anak. Ang lolo ug lola sa duha ka bahin adunay maayong kita. Sumala sa Lim v. Lim, masugo sa korte ang lolo ug lola sa duha ka bahin nga mohatag og bahin sa suporta, sumala sa ilang kapasidad.
Lolo Ramon. Gimando sa korte si Ramon nga mohatag og suporta sa iyang apo nga lalaki. Gitanyag niya nga sa iyang balay na lang mopuyo ang bata. Kung walay moral o legal nga babag, gitugot kini sa Article 204; kung nagbangi sila, sama sa Mangonon, mahimong dili itugot sa korte ang maong kapilian.
Para sa obligasyon sa sukwahi nga direksyon, tan-awa ang Obligado ba ang mga anak nga mosuporta sa ilang ginikanan?
Tan-awa usab ang table sa han-ay sa suporta.
Kanus-a ka kinahanglan og abogado?
Pakigsulti sa abogado sa dili pa mangayo og suporta sa lolo ug lola sa korte, o kung lolo o lola ka nga gipangayoan og bayad. Masusi sa abogado kung tinuod ba nga dili makahatag og suporta ang ginikanan, pila ang makaya sa matag paryente, ug unsaon pag-andam sa sinulat nga demand. Ang kaso tali sa magpamilya kinahanglan usab magpakita nga naay earnest efforts (tinuod nga paningkamot) sa paghusay: tan-awa ang pagkaso sa paryente: ang lagda sa earnest efforts.
Kung dili nimo kaya ang abogado, tan-awa ang Libre nga legal nga tabang sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) ug uban pang kapilian.
Unsang mga probisyon ang gipasukaran niini nga tubag?
Kanunay nga pangutana
Obligado ba ang lolo ug lola nga mosuporta sa ilang mga apo sa Pilipinas?
Mahimo. Ang Article 195 sa Family Code naglakip sa legitimate nga ascendants ug descendants sa mga obligado nga magsinuportahay. Sa han-ay sa Article 199, una ang ascendants sa labing duol nga degree, ang ginikanan; sunod kanila ang lolo ug lola.
Kanus-a kinahanglan mobayad ang lolo ug lola?
Kung dili makahatag og suporta ang ginikanan o dili igo ang ilang mahatag. Sa Lim v. Lim (2009), giingon sa Supreme Court nga mobalhin ang obligasyon ngadto sa ascendants dili lang kung mapakyas ang ginikanan kondili usab kung dili sila makahatag og igo nga suporta.
Managbahin ba ang lolo ug lola sa amahan ug ang lolo ug lola sa inahan?
Sa Lim v. Lim (2009), giingon sa Court nga ang kawalay kapasidad sa ginikanan nagbalhin og bahin sa ilang obligasyon ngadto sa ascendants sa labing duol nga degree sa bahin sa amahan ug sa bahin sa inahan, sumala sa Article 199.
Kinahanglan ba usab suportahan sa lolo ug lola ang inahan sa bata?
Dili, sumala sa Lim v. Lim (2009). Niadto, ang lolo ug lola gipabayad sa suporta sa mga apo ra, dili sa ilang umagad nga babaye.
Makapili ba ang lolo ug lola nga dad-on na lang ang apo sa ilang balay imbes mobayad?
Ang Article 204 naghatag niana nga kapilian sa obligado, gawas kung naay moral o legal nga babag. Sa Mangonon v. Court of Appeals (2006), giingon sa Court nga dili kini magamit sa lolo tungod sa panagbangi nga nakita sa kaso.
Kinahanglan ba suportahan sa lolo ug lola ang illegitimate nga apo?
Ang Article 195(3) ug (4) naglista sa ginikanan uban ang ilang legitimate ug illegitimate nga mga anak, ug ang legitimate ug illegitimate nga mga anak niini. Walay desisyon nga gibasa para niini nga page nga nag-apply niini sa illegitimate nga apo, busa ang teksto ra ang gihatag niini nga page.
Kinatibuk-ang impormasyon lang kini, dili legal nga tambag. Alang sa imong kaso, pangutana sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatabang ba kini nga page?