Panangriribuk ti Online Lending App: Ania ti Kuna ti Linteg?

Wen, maiparit ti abusive collection. Ti RA 11765, ti Financial Products and Services Consumer Protection Act, ket saklawenna dagiti financial service provider nga adda iti sidong ti Bangko Sentral, SEC, Insurance Commission ken Cooperative Development Authority (Section 3). Kunana a:

• dagiti financial service provider "are prohibited from employing abusive collection or debt recovery practices against their financial consumers" (Section 8(d)), kayatna a sawen, maiparit kadakuada ti naabuso a panangsingir;
• adda kalintegan dagiti kliente a "refuse the sharing of their information to a third party" (Section 8(e)), wenno agkedked iti panang-share iti impormasionda iti maikatlo a tao;
• ti provider ket "shall be responsible for the acts or omissions of its directors, trustees, officers, employees, or agents" (Section 13), isu a saan a mabalin nga ipabasol laeng ti lender iti ruar a collector;
• ti BSP, SEC ken Insurance Commission ti mangipatungpal iti linteg (Section 5).

Saan nga ilista ditoy ti linteg no ania dagiti aramid ti panangsingir a maibilang nga abusive. Adda dagiti bukod nga alagaden ti SEC maipapan iti unfair debt collection dagiti lending ken financing company, ngem saanmi a nabasa dagitoy iti website ti SEC, isu a saan nga ilista daytoy a panid dagiti aramid, oras ti panagtawag wenno multa nga adda kadagitoy.

Iti sidong ti Section 15 ti RA 11765, ti siasinoman a pinanggepna a labsingen ti Act wenno dagiti alagaden dagiti regulator ket madusa iti pannakaibalud iti maysa agingga iti lima a tawen, wenno multa a P50,000 agingga iti P2,000,000, wenno agpada. Dagiti kiddaw iti sidong ti Act ket ag-prescribe (agpaso) lima a tawen kalpasan ti transaksion, wenno lima a tawen kalpasan a naammuan ti panangallilaw wenno ti saan a panangipakaammo, ken iti aniaman a kasasaad, sangapulo a tawen kalpasan ti panaglabsing (Section 14).

Wen. Iti sidong ti Lending Company Regulation Act of 2007 (RA 9474):

• ti lending company ket corporation a mangipabulod iti kuarta manipud iti bukodna a kapital wenno manipud iti pondo ti saan a lumabes iti 19 a tao (Section 3);
• "shall be established only as a corporation" ken saan a mabalin nga agnegosio "unless granted an authority to operate by the SEC" (Section 4), kayatna a sawen, masapul ti authority to operate manipud iti SEC;
• mabalin a suspenden wenno ikkaten ti SEC dayta nga authority ken mangipataw iti multa (Section 9);
• ti panagoperar nga awan authority ken dagiti dadduma a nailista a panaglabsing ket madusa iti multa a P10,000 agingga iti P50,000, wenno pannakaibalud (ti linteg ket mangikeddeng iti manipud innem a bulan agingga iti sangapulo a tawen), wenno agpada (Section 12).

Sakbay nga agbulodka, mabalinmo a kiddawen iti kompania ti SEC authority to operate-na. Saanmi a nabasa dagiti listaan ti SEC kadagiti nakarehistro a lender, isu a saanmi a maibaga no nakarehistro ti maysa nga app.

Kuna ti Section 7 ti RA 9474 a ti interest ken dagiti singir ket ti nagtutunosan ti lender ken ti nakabulod, ngem masapul a tumulnog ti katulagan iti Truth in Lending Act (RA 3765). Iti sidong ti Section 4 dayta nga Act, sakbay a maaramid ti loan, masapul nga ited kenka ti lender ti nalawag ken naisurat a pakaammo maipapan, iti dadduma pay, iti dagup ti kuarta a mapondoan, ti finance charge iti peso ken centavo, ken ti finance charge kas simple annual rate.

Iti New Sampaguita Builders v. PNB (2004), kinuna ti Supreme Court a dagiti "excessive interests, penalties and other charges not revealed in disclosure statements" ket saan a maipatungpal iti sidong ti Truth in Lending Act, uray no adda dagitoy iti promissory note. Bangko ti mairaman iti dayta a kaso, ngem ti alagaden ket naggapu iti disclosure law a masapul met a suroten dagiti lending company.

Umiso pay laeng ti loan a mismo uray no linabsing ti lender ti disclosure rule (Section 6(b) ti RA 3765). No mabalin a pababaen ti nangato nga interest, kitaem ti Legal kadi ti 5% a binulan nga interest?

Mabalin a data privacy violation dayta. Iti sidong ti Data Privacy Act (RA 10173), legal laeng ti panangproseso iti personal information no adda maysa kadagiti kondision iti Section 12, kas iti pammalubos ti data subject (ti tao nga akinkukua iti data). Ited kenka ti Section 16 dagiti kalintegan, agraman ti pannakabloke wenno pannakaikkat ti data-m no "unlawfully obtained, used for unauthorized purposes", ken ti pannakabayad kadagiti dangran. Inaganan met ti Section 16 ti kalintegan nga agidatag iti reklamo iti National Privacy Commission (NPC).

Tapno agidatag iti NPC, kiddawen ti 2021 NPC Rules of Procedure, kas binaliwan, dagitoy nga addang (Rule II):

1. Umuna nga agsuratka iti kompania. Masapul nga impakaammom iti kompania, babaen ti surat, ti privacy violation, tapno makatignay dayta (Section 2).
2. Urayem ti tignayna. Mabalinka nga agidatag no saan nga agtignay ti kompania iti umno a tiempo wenno umno a wagas, wenno saan a sumungbat "within fifteen (15) calendar days from receipt of written information" (Section 2). Mabalin nga ilaksid ti NPC daytoy nga addang no adda nasayaat a rason, wenno no ti reklamo ket maipapan iti nadagsen a panaglabsing iti Data Privacy Act, kas pagarigan nadagsen ken saanen a maisubli a dangran a ti laeng NPC ti makalapped.
3. Agidatag iti umno a reklamo. Masapul a naisurat, napirmaan ken verified, agraman dagiti kopia ti panagsinnuratyo iti kompania ken certification against forum shopping (Section 3).
4. Bayadam ti fee. Awan ti sumaruno a tignay agingga a saan a mabayadan dagiti filing fee, malaksid no indigent complainant (nakurapay nga agreklamo) ka iti sidong ti Rules of Court (Section 4). Saanmi a nabasa no mano ti fee.

Saan a gapu laeng iti utang. Kuna ti Constitution: "No person shall be imprisoned for debt or non-payment of a poll tax" (Article III, Section 20). Ti collector a mangpangta kenka iti pagbaludan gapu laeng iti saan a panagbayad ket saan nga umiso ti ibagbagana maipapan iti linteg. Sabali a banag dagiti sabali a krimen a mainaig iti loan; kitaem ti Maibaludka kadi gapu iti saan a nabayadan nga utang? ken, para iti dakdakkel a ladawan, ti Utang ken panangsingir.

Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Ni Paolo ket nagbulod iti P3,000 babaen ti maysa nga app. Sakbay nga agbulod, kiniddawna ti SEC authority to operate ti kompania, gapu ta krimen iti sidong ti RA 9474 ti panangpataray iti lending business nga awan dayta.

Kalpasan a saan a nakabayad ni Paolo iti maysa a bayad, nag-text ti maysa a collector kadagiti katrabahona a kunana nga agtatakaw ni Paolo. Iparit ti RA 11765 ti abusive collection, ken sungbatan ti lender dagiti collection agent-na (Section 13). Gapu ta inusar dagiti text dagiti contact-na, umuna nga agsurat ni Paolo iti kompania maipapan iti privacy violation ken mangidulin iti kopia. No awan ti aramiden ti kompania iti uneg ti 15 a calendar days, mabalinna ti agidatag iti verified a reklamo iti NPC, a pakaikabilan ti suratna ken dagiti screenshot.

Awan ti naisurat a disclosure statement nga inted ti app ken Paolo ket kinissayanna iti "service fee" ti P3,000-na. Dagiti singir a saan a naipakaammo a nasayaat sakbay ti loan ket mabalin a saan a masingir (New Sampaguita), ngem utang pay laeng ni Paolo ti kuarta a pudno a binulodna.

No sipupubliko nga ipabasol dagiti mensahe ti collector ken Paolo ti maysa a krimen, mabalin met a mangyeg dagitoy kadagiti isyu ti libel: kitaem ti Cyber libel ken dagiti Facebook post.

Mabalinmo nga agsurat iti kompania ken agidatag iti privacy complaint a bukbukodmo, ngem makatulong ti abogado no nadagsen wenno agtultuloy ti panangriribuk, no kayatmo ti agidatag iti criminal complaint wenno agkiddaw iti damages, no indarumnaka ti lender, wenno no saanmo nga ammo no mano ti pudno nga utangmo kalpasan dagiti saan a naipakaammo a singir. No naallilawka iti ulbod a loan wenno napukawan iti kuarta iti account-mo, kitaem ti Na-scam online: ania ti kuna ti linteg.

No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaem ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas para iti Public Attorney's Office (PAO) ken dadduma pay a pagpilian.