Malicious Mischief: Parusa sa Pagsira ng Gamit ng Iba

Nasa Article 327 ang depinisyon:

Tatlong punto ang makukuha sa text na ito:

• Sinadya. Dapat sinadya ang pinsala. Hindi malicious mischief ang aksidente at kapabayaan.
• Ari-arian ng iba. Dapat pag-aari ng ibang tao ang nasira.
• Hindi arson o ibang krimen ng pagwasak. Ang "next preceding chapter" ng Code ay tungkol sa arson at iba pang krimen ng pagwasak, na may sariling mga parusa.

Ang mga sitwasyong madalas itanong, gaya ng pagkakaskas ng susi sa kotse o sadyang pagbasag sa bintana ng kapitbahay, ay puwedeng pumasok sa article na ito kapag sinadya ang pinsala.

Sa mga ordinaryong kaso, itinatakda ng Article 329, na binago ng Republic Act No. 10951 (2017), ang parusa ayon sa halaga ng pinsala. Galing ang mga haba ng parusa sa talaan ng tagal sa Article 76 ng Code.

Ipinapakita ng table kung ano ang pinapayagan ng batas, hindi ang sentensyang matatanggap ng isang tao. Ang korte ang magtatakda ng aktwal na parusa batay sa mga pangyayari. Bago ang Republic Act No. 10951, mas mababa nang malaki ang mga halaga sa piso na naghahati sa mga bracket.

Mas mabigat ang parusa ng Article 328 sa ilang klase ng pinsala:

Sa madaling salita: mas mabigat ang parusa kapag ang pinsala ay humahadlang sa public functions, gumamit ng lason o corrosive na substance, nagkalat ng sakit sa mga hayop, o tumama sa ari-arian ng National Museum, National Library, archive, registry, waterworks, kalsada, pasyalan o iba pang gamit ng publiko. Ito ang mga parusa sa ilalim ng Article 328, ayon sa pagbabago:

• pinsalang lampas ₱200,000: prision correccional sa minimum at medium periods nito (6 na buwan 1 araw hanggang 4 na taon 2 buwan);
• pinsalang lampas ₱40,000 hanggang ₱200,000: arresto mayor (1 buwan 1 araw hanggang 6 na buwan);
• pinsalang hanggang ₱40,000: arresto menor (1 hanggang 30 araw).

Hindi ito malicious mischief, dahil walang sadyang intensyon. Pero ang pinsalang dulot ng reckless o simple imprudence (kawalang-ingat) ay puwedeng parusahan sa ilalim ng Article 365:

Sa madaling salita: kapag pinsala lang sa ari-arian ng iba ang naging resulta, multa ang parusa, mula sa halaga ng pinsala hanggang tatlong beses nito, at hindi bababa sa ₱5,000. Puwede itong tumama, halimbawa, sa banggaan sa kalsada kung saan ari-arian lang ang nasira. Basahin ang Reckless imprudence: parusa.

Sinasabi ng Article 308 na ang taong sadyang sumira sa ari-arian ng iba at pagkatapos ay kinuha o ginamit ang "the fruits or object of the damage" (ang bunga o bagay mula sa pinsala) ay gumawa ng theft. Halimbawa, ang sadyang pagputol sa puno ng kapitbahay at pagkatapos ay pagkuha sa kahoy ay puwedeng theft ayon sa patakarang ito. Basahin ang Ano ang parusa sa theft?

Hindi ito malinaw na sinasagot ng mga source na ginamit ng page na ito. Hindi isinasama ng Section 408(c) ng Local Government Code sa barangay conciliation ang "Offenses punishable by imprisonment exceeding one (1) year or a fine exceeding Five thousand pesos" (mga offense na may kulong na lampas isang taon o multang lampas ₱5,000). Pagkatapos ng Republic Act No. 10951, pinapayagan ng Article 329 ang multang hanggang ₱40,000 para sa pinsalang hanggang ₱40,000. Hindi sinasabi ng page na ito kung dumadaan pa rin muna sa Lupon ang mga kasong ito. Para sa pangkalahatang takbo ng barangay conciliation, basahin ang Kailangan bang dumaan muna sa barangay?

Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.

Pagkatapos ng away, kinaskas ni Boyet ng susi ang kotse ni Lito. ₱18,000 ang gastos sa pagpapaayos. Hanggang ₱40,000 ang pinsala, kaya pinapayagan ng Article 329 ang arresto menor o multang ₱18,000 hanggang ₱40,000.

Sinadya ng isang kapitbahay na buhusan ng kemikal ang palaisdaan ni Rosa at namatay ang mga isdang nagkakahalaga ng ₱250,000. Dahil gumamit ng "poisonous or corrosive substance" (nakakalason o corrosive na substance), special case ito sa ilalim ng Article 328. Lampas ₱200,000 ang pinsala, kaya prision correccional sa minimum at medium periods nito ang parusa.

Nawalan ng kontrol ang isang delivery rider at natumba ang bakod ni Arnel. Walang intensyong manira, kaya hindi ito malicious mischief. Puwede itong imprudence sa ilalim ng Article 365, o usapin ng civil claim.

Dahil sa kapabayaan, naiatras ni Rey ang kotse niya sa gate ng kapitbahay. ₱12,000 ang gastos sa pagpapaayos at walang nasaktan. Kung imprudence ito sa ilalim ng Article 365, ang pinsala sa ari-arian lang ay may parusang multang ₱12,000 hanggang ₱36,000.

Kumuha ng litrato at video ng pinsala, itago ang mga quotation o resibo ng pagpapaayos, at isulat ang pangalan ng mga saksi. Ang halaga ng pinsala ang nagtatakda ng bracket ng parusa, kaya mahalaga ang patunay ng gastos. Mahalaga rin kung sinadya o dahil sa kapabayaan ang pinsala, dahil iyon ang nagpapasya kung aling article ang tatamaan. Para sa mga serbisyo ng barangay sa pangkalahatan, basahin ang aming mga gabay sa barangay.

Kumausap ng abogado bago ka mag-file ng complaint, o kung ikaw ang inaakusahan. Kaya ng abogado na suriin kung ipinapakita ng mga pangyayari na sinadya ang pinsala, aling article at bracket ang tatamaan, kung kailangan munang dumaan sa barangay ang kaso, at kung paano hihingin ang bayad sa pinsala. Kung hindi mo kayang magbayad ng abogado, basahin ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) at iba pang opsyon.