Article 96 ng Family Code: Pamamahala ng community property
Status: May bisa
Ano ang sinasabi ng Article 96?
Nasa English ang opisyal na teksto ng batas.
The administration and enjoyment of the community property shall belong to both spouses jointly. In case of disagreement, the husband’s decision shall prevail, subject to recourse to the court by the wife for proper remedy, which must be availed of within five years from the date of the contract implementing such decision.
In the event that one spouse is incapacitated or otherwise unable to participate in the administration of the common properties, the other spouse may assume sole powers of administration. These powers do not include disposition or encumbrance without authority of the court or the written consent of the other spouse. In the absence of such authority or consent, the disposition or encumbrance shall be void. However, the transaction shall be construed as a continuing offer on the part of the consenting spouse and the third person, and may be perfected as a binding contract upon the acceptance by the other spouse or authorization by the court before the offer is withdrawn by either or both offerors.
Ano ang ibig sabihin nito sa simpleng salita?
Ayon sa Article 96, sabay na pinamamahalaan at pinakikinabangan ng mag-asawa ang kanilang absolute community property. Kung hindi makasali ang isang asawa, puwedeng ang isa na lang ang mamahala. Pero walang puwedeng magbenta, mag-mortgage o sa ibang paraan mag-dispose o mag-encumber ng community property nang walang pahintulot ng korte o written consent ng kabilang asawa. Kung wala ito, void (walang bisa) ang benta o mortgage.
Ang "administration" ay ang araw-araw na pamamahala ng property: paggamit, pag-aalaga, pagpapaupa, pagbabayad ng gastos nito. Ang "disposition" ay pagbitaw sa pagmamay-ari, halimbawa sa pagbenta. Ang "encumbrance" ay paglalagay ng pasanin sa property, gaya ng mortgage.
Para sa mag-asawang nasa absolute community of property ang Article 96. Ito ang default na regime para sa mga ikinasal sa ilalim ng Family Code nang walang prenup (Article 75). Para sa mga nasa conjugal partnership of gains, nasa Article 124 ang kaparehong patakaran.
Paano ito gumagana sa totoong buhay?
Leo at Rina: loteng naibenta nang wala ang pirma niya
Ikinasal sina Leo at Rina noong 2010 nang walang prenup. Noong 2025, ibinenta ni Leo sa isang kapitbahay ang loteng binili nila noong 2014. Walang pinirmahan si Rina, at walang korteng nagbigay ng pahintulot. Ayon sa Article 96, void ang benta. Kung tanggapin ito ni Rina kalaunan, o pahintulutan ng korte, bago bawiin ni Leo o ng buyer ang alok, puwede itong maging binding contract.
Grace at Paolo: housing loan
Gusto nina Grace at Paolo ng housing loan na may garantiyang mortgage sa kanilang community lot. Ang mortgage ay isang encumbrance. Kung si Paolo lang ang pumirma sa mortgage, nang walang written consent ni Grace o pahintulot ng korte, void ito ayon sa Article 96. Kung pareho silang pipirma, walang problema. Ipinapaliwanag ng gabay ng site ang Pag-IBIG housing loan.
Nora: mister na umalis
Ilang taon nang umalis sa bahay ang mister ni Nora at hindi na mahanap. Separated in fact sila. Gustong ibenta ni Nora ang isang community property para sa pangangailangan ng mga anak nila. Dahil hinihingi ng batas ang pahintulot ng mister sa benta, pinapayagan siya ng Article 100(2) na humingi ng pahintulot sa korte sa isang summary proceeding.
Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.
Ano ang ibig sabihin nito sa praktika?
- Sa absolute community, halos lahat ng property na hawak na sa kasal at nakuha pagkatapos ay common (Article 91). Iba ang patakaran sa exclusive property ng isang asawa, gaya ng mana na natanggap habang kasal.
- Puwedeng ipamana ng bawat asawa sa kanyang will ang kanyang interes sa community property (Article 97).
- Walang asawang puwedeng mag-donate ng community property nang walang pahintulot ng kabila, maliban sa katamtamang donasyon para sa charity o sa mga okasyon ng kasiyahan o kagipitan ng pamilya (Article 98).
- Ang utang na kinuha ng isang asawa nang walang pahintulot ng kabila ay sinisingil sa community hanggang sa halagang napakinabangan lang ng pamilya (Article 94(3)).
- Kung iniwan ng isang asawa ang kabila nang walang makatwirang dahilan, puwedeng humingi sa korte ang naagrabyadong asawa ng receivership, judicial separation of property, o pahintulot na siya na lang ang mamahala (Article 101).
- Puwedeng magtakda ang mag-asawa ng ibang patakaran sa prenup lang na pinirmahan bago ang kasal (Article 77). Para sa buong sagot at mas maraming halimbawa, tingnan ang puwede bang ibenta ng asawa ang conjugal property nang walang pahintulot?
Ano ang sinasabi ng Article 96?
The administration and enjoyment of the community property shall belong to both spouses jointly. In case of disagreement, the husband’s decision shall prevail, subject to recourse to the court by the wife for proper remedy, which must be availed of within five years from the date of the contract implementing such decision.
In the event that one spouse is incapacitated or otherwise unable to participate in the administration of the common properties, the other spouse may assume sole powers of administration. These powers do not include disposition or encumbrance without authority of the court or the written consent of the other spouse. In the absence of such authority or consent, the disposition or encumbrance shall be void. However, the transaction shall be construed as a continuing offer on the part of the consenting spouse and the third person, and may be perfected as a binding contract upon the acceptance by the other spouse or authorization by the court before the offer is withdrawn by either or both offerors.
Puwede bang ibenta o i-mortgage ng isang asawa ang community property nang mag-isa?
Hindi. Kailangan ng benta o mortgage ang isa sa dalawang ito:
- ang written consent (nakasulat na pahintulot) ng kabilang asawa; o
- ang pahintulot ng korte.
Kung wala ang alinman, sinasabi ng Article 96 na "shall be void" ang disposition o encumbrance. Hindi pasalitang pahintulot ang hinihingi ng article: written consent ang sinasabi nito.
Ginamit ng Supreme Court ang parehong mga salita ng Article 124, ang patakaran para sa conjugal partnership, sa Homeowners Savings & Loan Bank v. Dailo (2005). Ni-mortgage ng isang mister ang house and lot ng mag-asawa nang hindi alam at walang pahintulot ng misis. Idineklara ng Korte na void ang mortgage, pati ang bahaging magiging share sana ng mister, dahil walang ganoong pagkakaiba sa article. Pareho ang mga salita ng Article 96 para sa absolute community. Nasa pahina ng Article 124 ang detalye ng kasong iyon.
Puwede pa bang maisalba ang void na benta?
Oo, sa isang paraan. Itinuturing ng Article 96 ang deal bilang "continuing offer" ng asawang pumayag at ng buyer o nagpautang. Nagiging binding contract ito kung, bago bawiin ang alok:
- tanggapin ito ng kabilang asawa; o
- pahintulutan ito ng korte.
Paano kung hindi makasali ang isang asawa?
Kung incapacitated o sa ibang dahilan ay hindi makasali sa pamamahala ang isang asawa, puwedeng hawakan ng isa ang buong kapangyarihan sa pamamahala (sole powers of administration). Pero hindi pa rin kasama rito ang pagbenta o pag-mortgage nang walang pahintulot ng korte o written consent ng kabilang asawa.
Kapag hiwalay na sa totoo (separated in fact) ang mag-asawa at hinihingi ng batas ang pahintulot ng isang asawa sa transaksyon ng isa, sinasabi ng Article 100(2) na kailangang kumuha ng judicial authorization (pahintulot ng korte) sa isang summary proceeding.
Mga madalas itanong
Puwede bang ibenta ng asawa ko ang bahay namin nang wala ang pirma ko?
Hindi ito magiging valid kung community property ang bahay. Ayon sa Article 96, void ang pagbenta o pag-encumber (disposition o encumbrance) kung walang pahintulot ng korte o written consent ng kabilang asawa.
Kailangan din ba ng pahintulot ng kabilang asawa sa mortgage?
Oo. Ang mortgage ay isang encumbrance. Ayon sa Article 96, void ang encumbrance ng community property kung walang pahintulot ng korte o written consent ng kabilang asawa.
Puwede pa bang maging valid ang void na benta?
Itinuturing ng Article 96 ang transaksyon bilang continuing offer (alok na nananatiling bukas) ng asawang pumayag at ng buyer. Nagiging binding contract ito kung tanggapin ng kabilang asawa, o pahintulutan ng korte, bago bawiin ang alok.
Paano kung hindi makasali ang asawa ko sa pamamahala ng property?
Kung incapacitated (walang kakayahan) o sa ibang dahilan ay hindi makasali ang isang asawa, puwedeng ang isa na lang ang mamahala. Pero hindi pa rin kasama rito ang pagbenta o pag-mortgage nang walang pahintulot ng korte o written consent ng kabilang asawa.
Puwede bang i-donate ng asawa ko ang property namin?
Hindi nang walang pahintulot mo. Ayon sa Article 98, walang asawang puwedeng mag-donate ng community property nang walang pahintulot ng kabila, maliban sa katamtamang donasyon para sa charity o sa mga okasyon ng kasiyahan o kagipitan ng pamilya.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?