Na-bankrupt ti Employer-mo: Kasano ti Saan a Nabayadan a Sueldo?

Ti Article 110 ket nagtalinaed iti isu met laeng a numero kalpasan ti renumbering ti 2015. Ti agdama a sasaona ket naggapu iti Section 1 ti Republic Act No. 6715 (1989). Mangrugi daytoy iti:

Kas naimaldit iti Republic Act No. 6715 iti Supreme Court E-Library, sakupen ti preference ti "their unpaid wages and other monetary claims, any provision of law to the contrary notwithstanding," ket dagitoy a claim "shall be paid in full before the claims of the Government and other creditors may be paid."

Saan. Iti Barayoga v. Asset Privatization Trust (2005), inlawlawag ti Supreme Court no kasano a maitunos ti Article 110 kadagiti alagaden ti Civil Code maipapan kadagiti preferred credit:

• Ti mortgage credit ket special preferred credit segun iti Articles 2241 ken 2242 ti Civil Code. Addaan daytoy iti preference iti maysa a naisangsangayan a sanikua ti agut-utang, kas iti na-mortgage a building.
• Ti preference dagiti trabahador segun iti Article 110 ket ordinary preferred credit. Pangatoenna dagiti claim-da iti umuna a prioridad iti urnos ti preference segun iti Article 2244 ti Civil Code, ngem "the claim has no preference over special preferred credits."

Inulit met ti Korte a ti first preference dagiti trabahador ket "does not constitute a lien on the property of the insolvent debtor in favor of workers. It is but a preference of credit in their favor, a preference in application."

Iti nalaka a sasao: no addaan ti bangko iti mortgage iti pabrika, umuna a mabayadan ti bangko manipud iti pabrika. Dagiti trabahador ti umuna kadagiti claim nga agbingay iti nabati kadagiti dadduma nga asset ti employer.

Saan no daytoy laeng. Kinuna ti Korte iti Barayoga a dagiti claim dagiti trabahador para iti saan a nabayadan a sueldo ken monetary benefit ket "cannot be paid outside of a bankruptcy or judicial liquidation proceedings against the employer," ken ti Article 110 ket "is contingent upon the institution of those proceedings, during which all creditors are convened, their claims ascertained and inventoried, and their preferences determined."

Isu a no agserra ti kompania nga awan ti kasta a kaso iti korte, i-claim dagiti trabahador ti saan a nabayadan a sueldoda iti kadawyan a wagas: labor complaint, a mangrugi iti conciliation iti DOLE. Kitaem ti kasano ti agi-file iti labor complaint ken ti naladaw wenno saan a nabayadan a sueldo.

Saan a sakup daytoy a panid dagiti naud-udi a linteg maipapan iti corporate rehabilitation ken insolvency, wenno dagiti desision kalpasan ti 2005.

Sabali dayta nga alagaden. Ipalubos ti [Article 298 [283]](/law/labor-code/article-298) iti employer nga iserra ti negosiona ken patinggaen ti trabaho, nga addaan nakasurat a notice kadagiti trabahador ken iti DOLE iti saan a kumurang ngem maysa a bulan sakbay. Mangted daytoy iti separation pay para iti panagserra, malaksid no ti panagserra ket gapu iti serious business losses wenno financial reverses. Kitaem ti retrenchment ken closure: kaano a legal? ken ti giya maipapan iti final pay ken separation pay.

Dagiti money claim a tumaud iti employment ket masapul a mai-file iti uneg ti tallo a tawen manipud iti panawen a nangrugi ti cause of action, segun iti [Article 306 [291]](/law/labor-code/article-306). Kitaem ti labor money claims: kasano kabayag ti adda kenka?

Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Ti employer ni Mila, maysa a garment factory, ket naikabil ti korte iti judicial liquidation. Addaan isuna iti tallo a bulan a saan a nabayadan a sueldo. Segun iti Article 110, ti claim-na ket adda kadagiti addaan first preference iti liquidation. Ti bangko nga addaan mortgage iti building ti pabrika ket umuna a mabayadan manipud iti dayta a building, kas ilawlawag ti Barayoga.

Ti employer ni Ramon ket inserrana ti tiendana ket saanen a sungbatan dagiti tawag. Awan ti bankruptcy wenno liquidation a kaso a nai-file. Saan pay a maipakat ti Article 110. Mabalin nga agi-file ni Ramon iti claim para iti saan a nabayadan a sueldona babaen ti kadawyan a proseso ti labor.

Ni Liza ken ti uppat a pulo a katrabahona ket addaan claim iti liquidation, ngem bassit laeng ti nabati nga asset ti kompania a saan a na-mortgage. Ikabil ti Article 110 dagiti claim-da iti umuna kadagiti ordinary creditor, ngem agbingayda iti nabati. Saan a makaparnuay ti preference iti kuarta nga awan.

Dagiti kaso ti bankruptcy ken liquidation ket mangiraman kadagiti korte, adu a creditor ken estrikto a proseso iti panagi-file kadagiti claim. No adda ti employer-mo iti kasta a kaso, wenno nagserra nga addaan utang a sueldo, makisaritaka iti abogado, iti union-mo wenno iti Public Attorney's Office no sadino ken kasano ti agi-file. Idulinmo dagiti payslip, payroll record ken aniaman a nakasurat a pannakakuenta ti rumbeng a maawatmo. No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaem ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas.