Nangbangonka iti Daga ti Sabali iti Good Faith: Ania ti Mapasamak?
Napardas a sungbat
No nangbangonka iti balay iti daga a kukua gayam ti sabali, ken pudno a saanmo nga ammo nga adda pakababalawan ti panangibagam a kukuam ti daga, maysaka a "builder in good faith" (nangbangon a nadalus ti panggep). Iti sidong ti Article 448 ti Civil Code, dua ti pagpilian ti makinkukua ti daga: alaenna ti balay kalpasan a bayadannaka iti indemnity a kiddawen ti linteg, wenno pilitennaka a mangbayad iti presio ti daga. Saan a mabalin nga ibilin laeng ti makinkukua ti daga a rebbaen ti balay. No nangbangonka iti bad faith, nakarkaro dagiti alagaden.
Siasino ti builder in good faith?
Saan nga ilawlawag ti Civil Code ti termino iti maysa a sentensia, ngem inlawlawag ti Supreme Court. Iti Spouses Padilla v. Malicsi (2016), kinunana a ti builder in good faith ket ti tao "who was not aware of a defect or flaw in his or her title when he or she introduced improvements on a lot that turns out to be owned by another." Kayatna a sawen, saanna nga ammo nga adda pakababalawan ti titulona idi nangaramid iti pasdek iti lote a kukua gayam ti sabali. Iti Spouses Espinoza v. Spouses Mayandoc (2017), innayon ti Korte a masapul nga ibaga ti nangbangon a kukuana ti daga, kayatna a sawen, iggamanna dayta "in the concept of owner" (kas makinkukua), ken saanna nga ammo ti aniaman a pakababalawan ti titulo wenno ti wagas a pannakagun-odna.
Maipagarup ti good faith, ngem masapul latta a paneknekan ti nangbangon ti ibagbagana. Iti Padilla, kinuna ti Korte: "It is not enough to invoke the ordinary presumption of good faith". Nagtalek dagiti nangbangon iti dayta a kaso iti imbaga ti sabali a tao ket "did not examine the tax declarations or the title to the property before they built on it." Kayatna a sawen, saanda a kinita dagiti tax declaration wenno ti titulo sakbay a nangbangonda. Kinuna ti Korte a saanda a builder in good faith, isu a saan ida a nasalakniban ti Article 448.
Mailawlawag met ti termino iti builder in good faith.
Ania dagiti pagpilian ti makinkukua ti daga?
Ited ti Article 448 ti alagaden:
The owner of the land on which anything has been built, sown or planted in good faith, shall have the right to appropriate as his own the works, sowing or planting, after payment of the indemnity provided for in articles 546 and 548, or to oblige the one who built or planted to pay the price of the land, and the one who sowed, the proper rent. However, the builder or planter cannot be obliged to buy the land if its value is considerably more than that of the building or trees. In such case, he shall pay reasonable rent, if the owner of the land does not choose to appropriate the building or trees after proper indemnity. The parties shall agree upon the terms of the lease and in case of disagreement, the court shall fix the terms thereof.
Iti nalaka a pannao, agpili ti makinkukua ti daga:
- Alaenna ti balay ket bayadanna ti nangbangon iti indemnity, wenno
- Ilakona ti daga iti nangbangon.
Ti makinkukua ti daga ti agpili, saan a ti nangbangon. Iti Padilla, inulit ti Korte ti immuna a desision a ti makinkukua ti daga "cannot refuse to exercise either option and compel instead the owner of the building to remove it from the land." Kayatna a sawen, saanna a mabalin a saan nga agpili ket piliten ketdi ti makinkukua ti pasdek nga ikkatenna dayta. No saan pay nga inkeddeng dagiti korte ti pateg ti daga, mabalin a masapul nga umuna nga ikeddengda dayta. Iti Espinoza, immanamong ti Korte a rumbeng nga ipalubos ti trial court iti makinkukua ti daga nga agpilida ken ikeddengna ti agdama a fair market value ti daga.
Kasano no nangatngato unay ti pateg ti daga ngem ti balay?
Iti kasta, saan a mapilit ti nangbangon a gumatang iti daga. No saan nga alaen ti makinkukua ti daga ti balay, agbayad ti nangbangon iti nainkalintegan a renta. Agtutunos ti dua a partido kadagiti kondision ti lease, ket no saanda nga agtutunos, ti korte ti mangikeddeng (Article 448).
Ania ti maisubli iti nangbangon no alaen ti makinkukua ti balay?
Itudo ti Article 448 dagiti Article 546 ken 548:
Necessary expenses shall be refunded to every possessor; but only the possessor in good faith may retain the thing until he has been reimbursed therefor.
Useful expenses shall be refunded only to the possessor in good faith with the same right of retention, the person who has defeated him in the possession having the option of refunding the amount of the expenses or of paying the increase in value which the thing may have acquired by reason thereof.
Iti nalaka a pannao: maisubli dagiti nasken a gastos iti asinoman nga agig-iggem, ngem ti laeng possessor in good faith ti mabalin a mangiggem iti property agingga a mabayadan. Maisubli laeng dagiti makatulong a gastos iti possessor in good faith, ket ti nangabak ti mangpili no ti nagastos wenno ti immaduan ti pateg ti bayadanna.
Saan a maisubli dagiti gastos "for pure luxury or mere pleasure" (para iti rag-o laeng), ngem mabalin nga ikkaten ti nangbangon dagiti arkos no saan a madadael ti kangrunaan a property ken no saan a kaykayat ti makinkukua a bayadan dagitoy (Article 548).
Kasano no ti nangbangon ket adda iti bad faith?
Sabali ti panangtrato iti nangbangon a saan nga adda iti good faith, kas pagarigan, ti nangbangon nga ammona a kukua ti sabali ti daga. Kuna ti Article 449:
He who builds, plants or sows in bad faith on the land of another, loses what is built, planted or sown without right to indemnity.
Mabalin ketdi a kiddawen ti makinkukua ti daga ti demolition a ti nangbangon ti mangbayad, wenno pilitenna ti nangbangon a mangbayad iti presio ti daga (Article 450), ken mabalinna ti agkiddaw iti damages (Article 451). Dagiti laeng nasken a gastos para iti panangtaripato iti daga ti maisubli iti builder in bad faith (Article 452).
No agpada nga adda iti bad faith ti dua, trataen ida ti Article 453 a kasla agpada nga adda iti good faith. Adda iti bad faith ti makinkukua ti daga no naaramid ti pasdek "with his knowledge and without opposition on his part", kayatna a sawen, ammona ken saan a kinontra.
Maiyaplikar kadi daytoy iti alad a bassit laeng ti nalabsanna iti beddeng?
Mabalin. Iti Tecnogas Philippines Manufacturing Corp. v. Court of Appeals (1997), ti paset ti maysa a pasdek ken alad ket adda iti lote ti kaarruba gapu iti "a very slight deviation of the erected wall" (bassit unay a panaglisi ti alad). Kinuna ti Korte a daytoy a biddut ket "consistent with good faith" maibatay kadagiti pasamak, ken ti gimmatang iti pasdek ket simukat iti nangilako, agraman ti kalintegan a mangpilit iti makinkukua ti daga nga agpili iti dua a pagpilian ti Article 448. Naisubli ti kaso iti trial court tapno maikeddeng dagiti pateg, agraman ti nainkalintegan a presio ti daga.
Trinato met ti Korte dagiti kabagian a nangbangon a buyogen ti pammalubos ti makinkukua kas builder in good faith, kas nailawlawag iti Padilla. No maiyaplikar dayta iti maysa a pamilia, agpannuray kadagiti pasamak.
Kitaem met ti panid ti topiko maipapan iti riri ti daga ken sanikua.
Kasano daytoy iti pudno a biag?
Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.
Ni Nestor ket gimmatang iti lote babaen ti notarized a deed ket nangbangon iti balay. Kalpasan ti adu a tawen, inkeddeng ti korte a ti lote ket kukua ni Rosa. No saan nga ammo ni Nestor ti pakababalawan, masapul nga agpili ni Rosa: bayadanna ti balay kas kiddawen dagiti Article 448 ken 546, wenno pilitenna ni Nestor a gumatang iti daga. Saanna a mabalin nga ibilin laeng a rebbaen ti balay.
Isu met laeng dagiti pasamak, ngem ad-adu unay ti pateg ti lote ngem ti balay. Saan a mapilit ni Nestor a gumatang iti dayta. No saan nga alaen ni Rosa ti balay, agbayad ni Nestor iti nainkalintegan a renta, iti kondision a pagtutunosanda wenno ikeddeng ti korte.
Ni Ben ket nangbangon iti lote kalpasan nga adda tao a nangibaga kenkuana a kukuana dayta. Saanna pulos a kinita ti titulo wenno ti tax declaration. Kas iti Padilla, mabalin nga ikeddeng ti korte a saan isuna nga adda iti good faith, ket iti sidong ti Article 449, mabalin a mapukawna ti balay nga awan ti indemnity.
Kaano a kasapulam ti abogado?
Makisaritaka iti abogado sakbay a mangbangonka iti daga a saanmo pay a kinita ti titulona, dagus nga adda mangibaga a kukuana ti daga iti sirok ti balaymo, wenno no makinkukuaka iti daga a nakasarak iti pasdek iti lotem. Masapul a mapaneknekan ti good faith, ti pateg ti daga ken ti pateg ti balay, ket ti pagbanagan ket agpannuray iti ebidensia.
No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaem ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas. Adda ti intero a teksto iti panid ti Article 448.
Ania a probision ti pagbasaran daytoy a sungbat?
Kadawyan a saludsod
Ania ti mapasamak no nangbangonak iti balay iti daga a saan a kukuak?
Agpannuray iti good faith. No saanmo nga ammo nga adda pakababalawan ti titulom, ipalubos ti Article 448 ti Civil Code iti makinkukua ti daga nga alaenna ti balay kalpasan a bayadanna ti indemnity a kiddawen ti linteg, wenno pilitennaka a gumatang iti daga. No nangbangonka iti bad faith, kuna ti Article 449 a mapukawmo ti imbangonmo nga awan ti indemnity.
Siasino ti agpili no bayadan ti balay wenno ilako ti daga?
Ti makinkukua ti daga. Iti Spouses Padilla v. Malicsi (2016), kinuna ti Supreme Court a ti makinkukua ti daga ti agpili, ngem masapul nga agpili isuna iti maysa kadagiti dua a pagpilian.
Mabalin kadi nga ibilin laeng ti makinkukua ti daga a rebbaen ti balay?
Saan, no ti nangbangon ket adda iti good faith. Kinuna ti Supreme Court a saan a mabalin nga ilaksid ti makinkukua ti daga ti dua a pagpilian ket piliten ketdi ti nangbangon nga ikkatenna ti pasdek. Ti Civil Code ket mangted iti makinkukua ti daga iti pagpilian a demolition (panangrebba) a ti nangbangon ti mangbayad, maibusor iti builder in bad faith (Article 450).
Mabalin kadi a pilitendak a gumatang iti daga?
Saan, no ti daga ket nangatngato unay ti pategna ngem ti balay. Kuna ti Article 448 a iti kasta a kasasaad, agbayad ti nangbangon iti nainkalintegan a renta no saan nga alaen ti makinkukua ti balay, ken ti korte ti mangikeddeng kadagiti kondision no saan nga agtutunos dagiti partido.
Adda kadi iti good faith gapu laeng ta naibaga kaniak a mailaklako ti daga?
Saan a kanayon. Iti Padilla, dagiti nangbangon a nagtalek laeng iti sao ti sabali a tao ket saanda a kinita ti titulo wenno dagiti tax declaration sakbay a nangbangonda ket kinuna a saanda nga adda iti good faith.
Ania ti maisubli kaniak no alaen ti makinkukua ti balay?
Iti sidong ti Article 546, maisubli dagiti necessary expenses (nasken a gastos), ken maisubli dagiti useful expenses (makatulong a gastos) iti possessor in good faith, a mabalinna nga iggaman ti property agingga a mabayadan. Para kadagiti useful expenses, mabalin a bayadan ti makinkukua ti nagastos wenno ti immaduan ti pateg. Saan a maisubli dagiti luxury expenses (gastos para iti rag-o laeng) (Article 548).
Pangkabaruan laeng nga impormasion daytoy, saan a legal a pammagbaga. Para iti kasoyo, agsaludsod iti abogado, iti Public Attorney's Office (PAO) wenno iti ahensia.
Nakatulong kadi daytoy a page?