Article 448 ti Civil Code: Builder in good faith
Status: Adda pay bilegna
Ania ti kuna ti Article 448?
Ti opisial a testo ti linteg ket iti English.
The owner of the land on which anything has been built, sown or planted in good faith, shall have the right to appropriate as his own the works, sowing or planting, after payment of the indemnity provided for in articles 546 and 548, or to oblige the one who built or planted to pay the price of the land, and the one who sowed, the proper rent. However, the builder or planter cannot be obliged to buy the land if its value is considerably more than that of the building or trees. In such case, he shall pay reasonable rent, if the owner of the land does not choose to appropriate the building or trees after proper indemnity. The parties shall agree upon the terms of the lease and in case of disagreement, the court shall fix the terms thereof.
Ania ti kayatna a sawen iti nalaka a sasao?
Sakupen ti Article 448 ti Civil Code ti kadawyan a parikut: adda nangipatakder iti balay wenno nagmula iti daga a kalpasanna ket nadiskubre a kukua ti sabali a tao. No nagtignay ti nangipatakder iti good faith, masapul nga agpili ti makinkukua iti daga iti maysa kadagiti dua: alaenna ti patakder kalpasan a bayadanna, wenno pagatangenna ti nangipatakder iti daga. No ad-adu unay ti pateg ti daga ngem ti patakder, saan a mapilit ti nangipatakder a gumatang iti dayta ket agbayad ketdi iti abang.
Kasano nga agandar daytoy iti pudno a biag?
Ti balay ni Nestor
Gimmatang ni Nestor iti lote babaen ti notaryado a deed ket nangipatakder iti balay. Kalpasan ti adu a tawen, inkeddeng ti korte a kukua ni Rosa ti lote. Saan nga ammo ni Nestor ti parikut ti titulona. Masapul nga agpili ni Rosa: bayadanna ni Nestor iti balay iti sidong ti Articles 546 ken 548, wenno pagbayadenna ni Nestor iti presio ti lote. Saan a mabalin a basta laeng ibilinna a rebbaen ti balay.
Ad-adu unay ti pateg ti daga
Isu met laeng a pasamak, ngem ti lote ni Rosa ket ad-adu unay ti pategna ngem ti balay ni Nestor. Saan a mapilit ni Rosa ni Nestor a gumatang iti dayta. No saanna nga alaen ti balay kalpasan a bayadanna, agbayad ni Nestor iti nainkalintegan nga abang. No saanda nga agtulag kadagiti termino, ti korte ti mangituding kadagita.
Saan a kinita ni Ben
Nangipatakder ni Ben iti lote gapu ta adda ganggannaet a nangibaga a kukuana dayta. Saanna a pulos a kinita ti titulo wenno ti tax declaration. Iti kastoy a pasamak, inkeddeng ti Korte iti Padilla a saan nga adda iti good faith dagiti nangipatakder, isu nga agaplikar ketdi dagiti pagannurotan para iti builder in bad faith iti Articles 449 ken 450.
Inaramid laeng dagitoy a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar ti pagannurotan. Saan a balakad dagitoy para iti aniaman a pudno a kaso.
Ania ti kayatna a sawen iti praktika?
- Ti korte ti mangikeddeng, maibatay iti ebidensia, no adda iti good faith ti nangipatakder. Ti panangkita iti titulo ken tax declaration sakbay ti panangipatakder ti sinapul ti Korte iti Padilla.
- No adda riri maipapan iti presio ti daga wenno pateg ti patakder, insubli dagiti korte ti kaso iti trial court tapno ituding dagita a pateg, kas iti Espinoza (2017) ken Tecnogas (1997).
- Ti bassit a biddut maipapan iti beddeng ket mabalin latta a good faith. Iti Tecnogas, ti alad a naipatakder iti "very slight deviation" manipud iti beddeng ket nasarakan a maitunos iti good faith.
- Ti builder in good faith ket sabali iti tenant wenno iti tao nga agnanaed iti daga gapu laeng iti panagpalubos (tolerance). Para iti panangparuar iti agnanaed, kitaen ti kasano a paruaren ti tenant.
- Para iti daga a kukua ti adu a tattao, kitaen ti mabalin kadi nga ilako ti co-owner ti pasetna?
- Para iti libre wenno nalaka a tulong legal, kitaen ti sadino ti pakasarakan ti tulong legal.
- Para iti giya a saludsod ken sungbat, kitaen ti nangipatakderka iti good faith iti daga ti sabali: ania ti sumaruno? Nailawlawag ti termino iti builder in good faith.
Ania ti kuna ti Article 448?
The owner of the land on which anything has been built, sown or planted in good faith, shall have the right to appropriate as his own the works, sowing or planting, after payment of the indemnity provided for in articles 546 and 548, or to oblige the one who built or planted to pay the price of the land, and the one who sowed, the proper rent. However, the builder or planter cannot be obliged to buy the land if its value is considerably more than that of the building or trees. In such case, he shall pay reasonable rent, if the owner of the land does not choose to appropriate the building or trees after proper indemnity. The parties shall agree upon the terms of the lease and in case of disagreement, the court shall fix the terms thereof.
Iti nalaka a pannakaawat, no nagtignay ti nangipatakder iti good faith, adda dua a pagpilian ti makinkukua iti daga:
- Alaenna ti patakder ket bayadanna ti nangipatakder iti indemnity a naituding iti Articles 546 ken 548.
- Pagbayadenna ti nangipatakder iti presio ti daga. Para kadagiti mula (sowing), ti nagmula ti agbayad ketdi iti husto nga abang.
Adda limitasion ti maikadua a pagpilian. No ti pateg ti daga ket "considerably more" ngem ti patakder, saan a mapilit ti nangipatakder a gumatang iti dayta. Agbayad ngarud ti nangipatakder iti nainkalintegan nga abang, no saan nga alaen ti makinkukua ti patakder. Agtulag dagiti partido kadagiti termino ti lease, ket no saanda nga agtulag, ti korte ti mangituding kadagita.
Siasino ti builder in good faith?
Saan nga ilawlawag ti artikulo ti termino. Inladawan dayta ti Supreme Court:
- Iti Padilla v. Malicsi (2016), ti builder in good faith ket tao a saan nga ammona nga adda depekto wenno pagkurangan ti titulona idi nangipatakder iti lote a kalpasanna ket nadiskubre a kukua ti sabali.
- Iti Espinoza v. Mayandoc (2017), inayon ti Korte a masapul nga ibaga ti nangipatakder a kukuana ti daga, kayatna a sawen, tengngelenna dayta "in the concept of owner", ken saanna nga ammo ti aniaman a pagkurangan dayta a titulo wenno ti wagas a pannakagun-odna.
Ipagarup ti linteg ti good faith. Ngem iti Padilla, kinuna ti Korte a ti partido a mangibaga a builder in good faith isuna ket masapul latta a paneknekanna dayta babaen ti preponderance of evidence. Dagiti nangipatakder iti dayta a kaso ket nagtalek iti sao ti maysa a ganggannaet ket saanda a kinita dagiti tax declaration wenno ti titulo sakbay a nangipatakderda. Inkeddeng ti Korte a saanda a builder in good faith, isu a saan nga agaplikar kadakuada ti Article 448.
Siasino ti agpili iti dua a pagpilian?
Ti makinkukua iti daga. Iti Padilla, inadaw ti Korte ti nasaksakbay a desision: ti panagpili ket kukua ti makinkukua iti daga, gapu ta ti accessory (ti patakder) ket sumurot iti principal (ti daga). Kinuna met dayta a desision a ti makinkukua iti daga ket "cannot refuse to exercise either option and compel instead the owner of the building to remove it from the land."
Ania ti kayat a sawen ti "indemnity" ken ti Articles 546 ken 548 ditoy?
No alaen ti makinkukua iti daga ti patakder, itudo ti Article 448 dagiti pagannurotan maipapan kadagiti gastos ti possessor:
- Necessary expenses (tapno maaywanan ti banag) ket maisubli iti tunggal possessor. Ti laeng possessor in good faith ti mabalin a mangtengngel iti banag agingga a mabayadan (Article 546).
- Useful expenses ket maisubli laeng iti possessor in good faith, a mabalin met a mangtengngel iti banag agingga a mabayadan. Mabalin nga isubli ti makinkukua iti daga ti nagastos wenno bayadanna ti inngato ti pateg (Article 546).
- Gastos para iti luho laeng ket saan a maisubli. Mabalin nga ikkaten ti builder in good faith dagiti dekorasion no saan a madadael ti kangrunaan a banag, malaksid no kaykayat ti makinkukua iti daga a bayadan dagitoy (Article 548).
Kasano no nagtignay iti bad faith ti nangipatakder?
Sakupen dagiti sumaruno nga artikulo ti bad faith:
- Article 449: ti tao a nangipatakder, nagmula wenno nagtanem iti bad faith iti daga ti sabali ket mapukawna ti naipatakder, naimula wenno naitanem, nga awan ti karbengan iti indemnity.
- Article 450: mabalin a dawaten ti makinkukua iti daga ti panangrebba a ti nangipatakder ti mangbayad, wenno pagbayadenna ti nangipatakder iti presio ti daga.
- Article 451: kadagitoy a kaso, addaan met karbengan ti makinkukua iti daga iti damages.
- Article 452: mabalin latta a maisubli iti builder in bad faith dagiti necessary expenses iti panangaywan iti daga.
- Article 453: no agpada a nagtignay iti bad faith ti nangipatakder ken ti makinkukua iti daga, maibilang dagitoy a kasla agpada a nagtignay iti good faith. Adda iti bad faith ti makinkukua iti daga no naaramid ti patakder nga ammona ken awan ti panagkontrana.
Kadawyan a saludsod
Ania ti builder in good faith?
Iti Padilla v. Malicsi (2016), inladawan ti Supreme Court ti builder in good faith kas tao a saan nga ammona nga adda depekto wenno pagkurangan ti titulona idi nangipatakder iti lote a kalpasanna ket nadiskubre a kukua ti sabali.
Mabalin kadi a basta laeng ibilin ti makinkukua iti daga a rebbaen ti balay a naipatakder iti good faith?
Kas pagannurotan, saan. Iti sidong ti Article 448, agpili ti makinkukua iti daga: bayadanna ti patakder wenno pagatangenna ti nangipatakder iti daga. Kinuna ti Supreme Court a saan a mabalin nga ilaksid ti makinkukua iti daga ti dua a pagpilian ket ibilinna ketdi nga iyakar ti patakder.
Siasino ti agpili iti dua a pagpilian?
Ti makinkukua iti daga. Ited ti Article 448 iti makinkukua iti daga ti karbengan nga alaen ti patakder kalpasan ti panangbayad iti indemnity, wenno pilitenna ti nangipatakder nga agbayad iti presio ti daga.
Kasano no ad-adu unay ti pateg ti daga ngem ti balay?
Kuna ti Article 448 a saan a mapilit ti nangipatakder a gumatang iti daga no ti pateg dayta ket nangatngato unay ngem ti pateg ti patakder. Iti kasta a kaso, agbayad ti nangipatakder iti nainkalintegan nga abang no saan nga alaen ti makinkukua ti patakder.
Ania ti mapasamak iti builder in bad faith?
Kuna ti Article 449 a ti tao a nangipatakder iti bad faith iti daga ti sabali ket mapukawna ti naipatakder nga awan ti karbengan iti indemnity. Ipalubos ti Article 450 iti makinkukua iti daga a dawaten ti panangrebba a ti nangipatakder ti mangbayad, wenno pagbayadenna ti nangipatakder iti presio ti daga.
Maipagarup kadi ti good faith?
Ipagarup ti linteg ti good faith, ngem iti Padilla v. Malicsi (2016) kinuna ti Korte a ti tao a mangibaga a builder in good faith isuna ket masapul latta a paneknekanna dayta babaen ti preponderance of evidence no adda agkontra.
Pangkabaruan laeng nga impormasion daytoy, saan a legal a pammagbaga. Para iti kasoyo, agsaludsod iti abogado, iti Public Attorney's Office (PAO) wenno iti ahensia.
Nakatulong kadi daytoy a page?