Na-scam Online ukon sa E-Wallet: Ano ang Siling sang Layi?

Maghulag dayon, kay malip-ot ang mga hold period.

1. I-report dayon sa imo bangko ukon e-wallet. Siling sang BSP Circular No. 1215 nga ang mga tag-iya sang account "shall immediately report any disputed transaction" (dapat dayon mag-report sang bisan ano nga ginakontra nga transaksyon) agod maimbestigahan sang institusyon kag maprotektahan ang account.
2. Ipadala ang imo mga dokumento sa sulod sang initial hold. Siling sang circular nga dapat mo ipasa ang mga dokumento, pareho sang "sworn complaint, affidavit, police report, or any other supporting document", sa sulod sang initial holding period, luwas kon iban ang ginasiling sang industry protocol.
3. Tipunon ang imo ebidensya. I-save ang mga screenshot sang mga mensahe, link, reference number kag ang ngalan ukon numero sang account nga nakabaton.
4. Hunahunaa ang criminal complaint. Ginakinahanglan sang circular nga isugid sa imo sang bangko ukon e-wallet ang iban nga legal nga remedyo, pareho sang pag-file sang reklamo sa mga law enforcement agency. Ang NBI kag ang PNP ang nagapatuman sang Cybercrime Prevention Act (RA 10175, Section 10). Para sa mga serbisyo sang NBI, tan-awa ang amon mga giya sa NBI.

Ginatugutan sang Section 7 sang RA 12010 ang mga bangko kag e-wallet nga temporaryo nga i-hold ang kuwarta sang ginakontra nga transaksyon, para sa tion nga ginbutang sang Bangko Sentral nga "shall not exceed thirty (30) calendar days" (indi maglapaw sa 30 ka calendar days), luwas kon lugwayan sang korte.

Ginbahin ini sang BSP Circular No. 1215 sa:

• initial holding nga indi maglapaw sa 5 ka calendar days; kag
• extended holding nga indi maglapaw sa 25 ka calendar days pagkatapos sang initial hold;

para sa kabilugan nga indi maglapaw sa 30 ka calendar days.

Ginaisip nga disputed ang transaksyon kon may rasonable nga basehan ang institusyon nga indi ini kasagaran, wala sing klaro nga ekonomiko nga katuyuan, halin sa wala nahibaluan ukon ilegal nga ginhalinan, ukon ginhimo paagi sa social engineering schemes (Section 7). Kon indi mag-hold ang institusyon sang kuwarta suno sa ginakinahanglan, may salabton ini sa nadula, lakip ang pagbalik sang ginakontra nga kuwarta sa tag-iya sang account (Section 9).

Nagadepende sa mga kamatuoran. Siling sang Section 6 sang RA 12010 nga ang mga bangko kag e-wallet "shall be liable for restitution of funds" (may salabton sa pagbalik sang kuwarta) sa mga tag-iya sang account kon wala sila naggamit sang bastante nga risk management systems kag controls, ukon wala naghimo sang "the highest degree of diligence" (pinakamataas nga pag-amlig) sa pagpugong sang pagkadula. Nagadugang ini: "Conviction shall not be a prerequisite to the restitution of funds." Buot silingon, indi kinahanglan ang conviction antes ibalik ang kuwarta.

Pero ang pareho nga section nagasiling nga ang institusyon nga nakita sang BSP nga nagsunod sa sina nga mga kinahanglanon wala sing salabton sa nadula. Gani indi awtomatiko ang refund.

Kon makonbikto ang scammer, ang conviction may upod nga civil liability, nga puede lakip ang restitution (pagbalik) para sa biktima (Section 17).

Ginasilutan sang RA 12010 ang:

• Social engineering schemes (Section 4(b)): ang pagkuha sang sensitibo nga impormasyon sang iban nga tawo paagi sa pagdaya ukon fraud, nga nagresulta sa indi awtorisado nga pagsulod kag pagkontrol sang account. Mga halimbawa sa layi ang pagpakilala nga taga-bangko ukon taga-e-wallet kuno para makuha ang imo detalye, kag ang paggamit sang electronic communications para makuha ini. Ang "sensitive identifying information" lakip ang username, password, detalye sang bank account, credit card kag impormasyon sang e-wallet (Section 3).
• Money muling (Section 4(a)): ang paggamit, paghulam ukon pagtugot nga gamiton ang financial account, pagbukas sang account sa peke nga ngalan ukon sa ID sang iban, pagbakal ukon pag-arkila sang account, pagbaligya ukon pagpahulam sini, ukon pag-recruit sang iban, para ipasa ang kuwarta nga "known to be derived from crimes, offenses, or social engineering schemes" (nahibaluan nga halin sa krimen, sala ukon social engineering schemes). Lakip sa financial account ang e-wallet.
• Economic sabotage (Section 4(c)): ang pareho nga mga buhat nga ginhimo sang grupo nga may tatlo ukon sobra nga tawo, batok sa tatlo ukon sobra nga tawo, paagi sa mass mailer, ukon paagi sa human trafficking.

Ginbutang sang Section 16 ang sini nga mga silot (puede magpataw ang korte sang pagkapriso, multa, ukon pareho):

Para sa money muling suno sa items (1) tubtob (4) sang Section 4(a), ginamando man sang korte ang pagsira sang financial account nga labot kag ang forfeiture (pagkuha) sini (Section 16(a)).

Huo. Siling sang Section 19 nga ang pagkaso suno sa RA 12010 "without prejudice" (wala nagapugong) sa pagkaso suno sa Revised Penal Code kag sa special laws, lakip ang Cybercrime Prevention Act.

Suno sa RA 10175, krimen ang computer-related fraud (Section 4(b)(2)) kag ang identity theft (Section 4(b)(3)). Kag ang Section 6 nagahimo nga isa ka degree mas mataas ang silot sa krimen sa Revised Penal Code, pareho sang estafa (pagdaya para makuha ang kuwarta sang iban), kon ginhimo paagi sa information and communications technology. Para sa estafa mismo, tan-awa ang Silot sa estafa sa Pilipinas.

Huo. Ginasilutan sang Section 11 ang bisan sin-o nga, "with malice or in bad faith" (may malisya ukon bad faith), nag-report sang bug-os nga wala sing basehan ukon butig nga impormasyon nga nagresulta sa hold sang kuwarta sang iban. Ang silot yara sa tabla sa ibabaw. Ang tampad nga report nga nasayop lain sa malisyoso nga report.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga patakaran. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Ana nakabaton sang text nga daw halin sa iya e-wallet. Ginpindot niya ang link kag gin-type ang iya MPIN, kag ₱18,000 ang naggwa sa iya account. Gin-report niya ini sa iya e-wallet sa amo man nga adlaw kag nagpadala sang sworn complaint sa sulod sang initial hold period. Ang kuwarta sa account nga nakabaton puede ma-hold tubtob 5 ka adlaw, kag tubtob 30 ka adlaw sa kabilugan. Ang nagpadala sang text puede may salabton sa social engineering scheme (Section 4(b)).

Si Ben, isa ka estudyante, "ginpaarkila" ang iya bank account sa isa ka indi kilala nga tawo para sa binulan nga bayad, kag may kuwarta sang scam nga nag-agi sini. Kon nahibaluan niya nga ang kuwarta halin sa krimen ukon scam, ang pagtugot nga gamiton ang iya account nagahimo sa iya nga money mule (Section 4(a)), nga may 6 tubtob 8 ka tuig nga pagkapriso, multa, ukon pareho, kag ginamando man sang korte nga isira ang account.

Si Lola Nena, 72, gindaya sang peke nga "bank officer" sa telepono para ihatag ang iya one-time PIN. Tungod kay senior citizen siya, ang scammer nagaatubang sang mas mataas nga range nga 12 tubtob 14 ka tuig (Section 16(b)). Kon wala sang bastante nga proteksyon ang iya bangko, puede ini pilition nga ibalik ang iya kuwarta nga indi na maghulat sang conviction (Section 6).

Indi mo kinahanglan ang abogado para mag-report sa imo bangko ukon e-wallet; himua anay ina. Magpakigsugilanon sa abogado kon nagadumili ang imo bangko sa pagbalik sang dako nga kantidad kag sa banta mo wala ini sing husto nga proteksyon, kon kinahanglan mo nga lugwayan sang korte ang hold sa kuwarta, kon gusto mo mag-file sang criminal complaint, ukon kon ginaakusar ka nga money mule ukon nag-file sang butig nga report.

Kon indi mo makaya ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libre nga legal nga bulig sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga kapilian. Kon ang imo problema amo ang harassment sang lending app kag indi scam, tan-awa ang Harassment sang online lending app.