Krimen Man Bala ang Pagtago sang Paryente nga Nakahimo sang Krimen?
Dasig nga sabat
Nagadepende kon ano nga layi ang ginagamit. Suno sa Revised Penal Code, siling sang Article 20 nga ang mga silot para sa accessories indi ginapatuman sa suod nga mga paryente, pareho sang asawa ukon bana, mga ginikanan, mga anak, mga utod kag mga ugangan, bayaw kag hipag sa amo man nga degree, nga nagabulig sa nakasala pagkatapos sang krimen. Ang isa lang ka eksepsyon amo ang paryente nga nakaganansya, ukon nagbulig sa nakasala nga makaganansya, sa krimen. Pero ang isa ka lain nga layi, ang Presidential Decree No. 1829, nagasilot sa hungod nga pagtago sang isa ka tawo para pugngan ang iya pagdakop, prosecution kag conviction, kag ang iya teksto wala sang exemption para sa mga paryente. Wala sang desisyon sang Supreme Court nga ginapaathag sa sini nga pahina nga nagadesisyon kon paano ginaangay ang duha ka patakaran para sa isa ka paryente.
Sin-o ang accessory?
Siling sang Article 19 nga ang accessories amo ang mga nakahibalo nga may krimen nga nahimo, wala nag-upod sini bilang principal ukon accomplice, kag nag-upod sa ulihi sa isa sa tatlo ka paagi:
- By profiting themselves or assisting the offenders to profit by the effects of the crime.
- By concealing or destroying the body of the crime, or the effects or instruments thereof, in order to prevent its discovery.
- By harboring, concealing, or assisting in the escape of the principal of the crime, provided the accessory acts with abuse of his public functions or Whenever the author of the crime is guilty of treason, parricide, murder, or an attempt to take the life of the Chief Executive, or is known to be habitually guilty of some other crime.
Sa simple nga pagsiling: (1) pagpanganansya ukon pagbulig sa nakasala nga makaganansya sa krimen; (2) pagtago ukon paglaglag sang ebidensya sang krimen para indi ini mahibaluan; kag (3) pagtago ukon pagbulig sa pag-eskapo sang principal, pero sa pila lang ka kaso.
Gani suno sa Code, ang pagtago sang nakasala (ang ikatlo nga paagi) nagahimo sa pribado nga tawo nga accessory lang sa grabe nga mga kaso nga ginalista sang item: treason, parricide, murder, attempt sa kabuhi sang Chief Executive, ukon nakasala nga kilala nga batasan nga nagahimo sang iban nga krimen. Suno sa Article 16, ang accessories may liability lang sa grave kag less grave felonies, indi sa light. Para sa consummated felony, ginapatuman sang Article 53 sa accessories ang silot nga duha ka degree nga mas nubo sang silot nga ginbutang para sa felony.
Sin-o nga mga paryente ang indi ginasilutan suno sa Article 20?
Ang Article 20 sang Code nagasiling:
The penalties prescribed for accessories shall not be imposed upon those who are such with respect to their spouses, ascendants, descendants, legitimate, natural, and adopted brothers and sisters, or relatives by affinity within the same degrees, with the single exception of accessories falling within the provisions of paragraph 1 of the next preceding article.
| Paryente sang nakasala | Indi bala ginasilutan bilang accessory? |
|---|---|
| Bana ukon asawa | Huo, luwas kon nakaganansya sa krimen |
| Mga ginikanan, lolo kag lola, mga anak, mga apo | Huo, luwas kon nakaganansya sa krimen |
| Mga utod (legitimate, natural ukon adopted) | Huo, luwas kon nakaganansya sa krimen |
| Mga ugangan, bayaw kag hipag sa amo man nga degree | Huo, luwas kon nakaganansya sa krimen |
| Mga pakaisa, tiyo, tiya, abyan | Wala ginasambit sa Article 20 |
Ang eksepsyon, ang paragraph 1 sang Article 19, amo ang pagpanganansya sa krimen ukon pagbulig sa nakasala nga makaganansya sini. Ang iloy nga nagtago sang iya anak ginaluwas sang exemption sang Article 20; ang iloy nga nagbulig sa iya anak nga ibaligya ang ginkawat nga mga butang indi ginaluwas. Sa Carungcong v. People (2010), isa ka kaso parte sa mga paryente kag theft, siling sang Supreme Court nga ang relationship by affinity sang nabilin nga asawa ukon bana kag sang mga paryente sa dugo sang napatay nga asawa ukon bana nagapabilin bisan napatay na ang asawa ukon bana, kag ginsambit man sini nga ang amo man nga prinsipyo ginagamit sa absolutory cause of relationship pabor sa accessories suno sa Article 20.
Ano ang ginasiling sang Presidential Decree No. 1829?
Ginasilutan sang Presidential Decree No. 1829 (1981) ang bisan sin-o nga "knowingly or wilfully obstructs, impedes, frustrates or delays the apprehension of suspects and the investigation and prosecution of criminal cases", buot silingon, hungod nga nagapugong, nagasablag, nagapadula ukon nagapalanat sang pagdakop sang suspek kag sang imbestigasyon kag prosecution sang criminal cases, paagi sa bisan ano nga buhat nga ginalista sini. Isa sini, sa Section 1(c), amo ang pagtago, ukon pagbulig sa pag-eskapo, sang bisan sin-o nga nahibaluan niya, ukon may rason sia nga magpati ukon magduda, nga nakahimo sang bisan ano nga sala suno sa subong nga mga penal law, "in order to prevent his arrest, prosecution and conviction", buot silingon, para pugngan ang iya pagdakop, prosecution kag conviction.
Ang silot nga nakasulat sa decree amo ang prision correccional sa iya maximum period, ukon multa suno sa ginasiling sang decree, ukon duha. Kon ang buhat ginasilutan sang iban nga layi nga may mas mataas nga silot, ang mas mataas nga silot ang ginapatuman. Ang mga public official kag empleyado ginasilutan man sang perpetual disqualification sa paghawid sang public office. Ang decree, kon basahon sing bug-os, wala sang exemption para sa mga paryente.
Nagakinahanglan bala sang tuyo ang PD 1829?
Huo. Sa De Leon v. Luis (2021), siling sang Supreme Court nga ang decree "punishes acts knowingly and willfully committed with the intention to obstruct, impede, frustrate or delay the administration of justice", buot silingon, ginasilutan sini ang mga buhat nga hungod nga ginhimo nga may tuyo nga sablagan ang hustisya. Sa sina nga kaso, ang isa ka abogado wala nag-aresto ukon nagreport sang tawo nga nagkadto sa iya opisina para magpirma sang motion. Siling sang Korte nga ini, kon amo lang, wala nagpakita sang klaro nga tuyo nga buligan sia nga makalikaw sa prosecution, kag gindismiss ang petition.
Paano ginaangay ang duha ka patakaran?
Amo ina ang bukas pa nga pamangkot. Ginaluwas sang Revised Penal Code ang suod nga mga paryente sa mga silot para sa accessories, luwas sa pagpanganansya. Ang Presidential Decree No. 1829 isa ka lain nga layi nga ang teksto wala sang amo sina nga exemption. Wala sang desisyon nga ginbasa para sa sini nga pahina nga nagadesisyon kon puede ma-convict suno sa decree ang paryente nga nagtago sang miyembro sang iya pamilya. Ang prosecutor kag ang korte ang magadesisyon base sa mga natabo sa kada kaso.
Paano ini sa matuod nga kabuhi?
Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagadalagan ang mga patakaran. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Si Nena nagtugot sa iya anak nga magpuyo sa iya balay pagkatapos ginpasanginlan ini sang homicide, kag wala niya ini ginsugid sa bisan sin-o. Suno sa Article 19(3), wala ang homicide sa mga krimen nga ginalista, kag ang Article 20 sa bisan ano nga kaso nagaluwas sa iya bilang iloy sa mga silot para sa accessories. Kon sakop bala sia sang decree amo ang pamangkot nga ginabilin nga bukas sang sini nga pahina.
Si Rey nagbulig sa iya utod nga ibaligya ang mga motorsiklo nga ginkawat sang iya utod. Ang pagpanganansya ukon pagbulig sa nakasala nga makaganansya amo ang eksepsyon sa Article 20, gani wala ginaluwas si Rey sang exemption para sa paryente.
Si Joel nagtago sang abyan nga nahibaluan niya nga ginapangita tungod sa murder, para indi ini madakpan. Indi paryente si Joel nga ginasambit sa Article 20. Suno sa Article 19(3), ang pagtago sang principal sa murder puede maghimo sa iya nga accessory, kag puede man magamit ang decree.
Tan-awa man ang kahulugan sang accessory kag ang pagtandi sang principal, accomplice kag accessory.
San-o ka magkinahanglan sang abogado?
Makighambal sa abogado kon ang miyembro sang pamilya nga ginpasanginlan sang krimen nagapuyo sa imo, kon ginapangabay ka nga buligan ang isa ka tawo nga makalikaw sa pagdakop, ukon kon ginkasuhan ka bilang accessory ukon suno sa Presidential Decree No. 1829. Kon paano ginagamit ang duha ka layi nagadepende sa krimen, sa relasyon kag sa ginhimo. Kon indi mo makaya ang abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga pilian.
Ano nga mga probisyon ang ginbasihan sini nga sabat?
Masami nga pamangkot
Puede bala ako kasuhan tungod sa pagtago sang miyembro sang pamilya nga nakahimo sang krimen?
Suno sa Revised Penal Code, siling sang Article 20 nga ang mga silot para sa accessories indi ginapatuman sa tawo nga nagabulig sa iya asawa ukon bana, mga ginikanan kag apuhan, mga anak kag apo, mga utod, ukon mga paryente by affinity (mga paryente sang iya asawa ukon bana, pareho sang ugangan, bayaw kag hipag) sa amo man nga degree, luwas kon nakaganansya sia ukon ginbuligan niya ang nakasala nga makaganansya sa krimen. Ang isa ka lain nga layi, ang Presidential Decree No. 1829, nagasilot sa harboring sang mga nakasala kag ang iya teksto wala sang exemption para sa mga paryente.
Sin-o ang accessory sa krimen?
Suno sa Article 19, ang tawo nga nakahibalo nga may krimen nga nahimo, wala nag-upod sini bilang principal ukon accomplice, kag sa ulihi nakaganansya sini, nagtago ukon naglaglag sang body of the crime ukon sang iya mga epekto ukon instrumento, ukon nagtago ukon nagbulig sa pag-eskapo sang principal sa mga kaso nga ginalista sang article.
Accessory bala ang tanan nga nagatago sang kriminal?
Indi suno sa Article 19. Ang pagtago ukon pagbulig sa pag-eskapo sang principal nagahimo sa tawo nga accessory lang kon ginaabuso niya ang iya public functions, ukon kon ang principal sala sang treason, parricide, murder ukon attempt sa kabuhi sang Chief Executive, ukon kilala nga batasan nga nagahimo sang iban nga krimen.
Ano ang ginasilutan sang PD 1829?
Ginasilutan sang Section 1(c) sang Presidential Decree No. 1829 ang hungod nga pagtago, ukon pagbulig sa pag-eskapo, sang tawo nga nahibaluan mo, ukon may rason ka nga magpati ukon magduda, nga nakahimo sang sala, para pugngan ang iya pagdakop, prosecution kag conviction.
Nagakinahanglan bala sang tuyo ang PD 1829?
Huo. Sa De Leon v. Luis (2021), siling sang Supreme Court nga ginasilutan sang decree ang mga buhat nga hungod nga ginhimo nga may tuyo nga pugngan, sablagan, padulaon ukon ilangan ang administration of justice. Ang indi pagreport nga yara ang isa ka tawo, kon amo lang, wala nagpakita sang amo sina nga tuyo sa sina nga kaso.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?