Principal vs Accomplice vs Accessory: Ano ang Kinalain?
Dasig nga sabat
Ginapain sang Revised Penal Code sa tatlo ka grupo ang mga tawo nga may parte sa krimen. Ang principal amo ang naghimo sang krimen ukon amo ang rason kon ngaa natabo ini. Ang accomplice nagabulig antes ukon samtang ginahimo ang krimen, pero indi indispensable ang iya bulig. Ang accessory wala gid sang parte sa krimen kag nagabulig lang pagkatapos, nga nahibal-an niya nga ginhimo ini. Nagapanaog ang silot sa kada grupo.
| Aspeto | Principal | Accomplice | Accessory | Basehan sa balaod |
|---|---|---|---|---|
| Sin-o ang tawo | Ang may direkta nga parte sa binuhatan, ang direkta nga nagpilit ukon nagsulsol sa iban nga himuon ini, ukon ang nagbulig paagi sa iban nga binuhatan nga kon wala ini indi matuman ang krimen (Art. 17). | Ang tawo nga, indi principal suno sa Article 17, nagabulig sa paghimo sang krimen paagi sa binuhatan antes ukon dungan sini (Art. 18). | Ang tawo nga nakahibalo nga ginhimo ang krimen, wala nag-upod sa sini bilang principal ukon accomplice, kag nag-upod pagkatapos sini sa isa sa mga paagi nga ginlista sang Article 19. | Article 17, Revised Penal Code, Article 19, Revised Penal Code |
| San-o naghulag ang tawo | Antes ukon samtang ginahimo ang krimen. | Antes ukon samtang ginahimo ang krimen ("previous or simultaneous acts"). | Pagkatapos lang sang krimen ("subsequent to its commission"). | Article 19, Revised Penal Code |
| Kaano ka importante ang bulig | Ang principal by indispensable cooperation nagahimo sang binuhatan nga kon wala ini indi matuman ang krimen. | Matuod ang bulig pero indi indispensable: kon indi, principal ang tawo. | Wala sang parte sa krimen mismo. Ang bulig ulihi na nag-abot: pagpahimulos sa krimen, pagtago ukon pagguba sang ebidensya sini, ukon pagpasilong ukon pagbulig sa principal nga makapalagyo sa mga kaso nga ginlista. | Article 17, Revised Penal Code, Article 19, Revised Penal Code |
| Silot para sa consummated felony | Ang silot nga ginatakda sang layi para sa felony (Art. 46). | Ang silot nga isa ka degree nga mas nubo (Art. 52). | Ang silot nga duha ka degree nga mas nubo (Art. 53). | |
| Light felonies | May salabton (Art. 16). | May salabton (Art. 16). | Wala sang salabton: ang principals kag accomplices lang ang ginlista sang Article 16 para sa light felonies. | |
| Malapit nga paryente sang nakasala | Wala ginasakop sang Article 20 ang principals. | Wala ginasakop sang Article 20 ang accomplices. | Wala sang silot para sa accessories kon ginabuligan ang asawa, ascendant, descendant, utod, ukon paryente by affinity sa amo man nga degree, luwas kon ang bulig amo ang pagpahimulos sa krimen (Art. 20). | Article 19, Revised Penal Code |
Sin-o ang mahimo may salabton sa krimen?
Ginahingalanan sang Article 16 ang tatlo ka grupo:
The following are criminally liable for grave and less grave felonies:
- Principals.
- Accomplices.
- Accessories.
The following are criminally liable for light felonies:
- Principals.
- Accomplices.
Gani ang accessory sa light felony wala sang criminal liability.
Sin-o ang principal?
Tatlo ka klase sang principal ang ginahingalanan sang Article 17:
The following are considered principals:
- Those who take a direct part in the execution of the act;
- Those who directly force or induce others to commit it;
- Those who cooperate in the commission of the offense by another act without which it would not have been accomplished.
Mahimo mangin principal ang tawo bisan indi sia mismo ang naghimo sang binuhatan, kon direkta niya ginpilit ukon ginsulsulan ang iban nga himuon ini, ukon kon kinahanglanon gid ang iya bulig nga kon wala ini indi matuman ang krimen. Tan-awa ang principal of a crime.
Sin-o ang accomplice?
Accomplices are those persons who, not being included in article 17, cooperate in the execution of the offense by previous or simultaneous acts.
Duha ka parte ang test. Indi principal ang tawo suno sa Article 17, kag ang bulig nag-abot antes ukon samtang ginahimo ang krimen. Ang kinalain sa principal by indispensable cooperation amo kon kaano ka kinahanglanon ang bulig: kon mahimo matuman ang krimen nga wala ini, mahimo nga accomplice ang tawo. Tan-awa ang accomplice.
Sin-o ang accessory?
Ginasakop sang Article 19 ang mga tawo nga nag-upod pagkatapos sang krimen:
Accessories are those who, having knowledge of the commission of the crime, and without having participated therein, either as principals or accomplices, take part subsequent to its commission in any of the following manners:
- By profiting themselves or assisting the offenders to profit by the effects of the crime.
- By concealing or destroying the body of the crime, or the effects or instruments thereof, in order to prevent its discovery.
Ang ikatlo nga paagi amo ang pagpasilong, pagtago ukon pagbulig sa principal nga makapalagyo. Ginagamit lang ini kon ginaabuso sang nagbulig ang iya public functions, ukon kon ang principal nakasala sang treason, parricide, murder, pagtinguha batok sa kabuhi sang Chief Executive, ukon kilala nga permi nagahimo sang iban nga krimen. Gani ang pagtago sa tawo nga naghimo, halimbawa, sang simple nga theft indi nagahimo sa nagbulig nga accessory suno sa Article 19, luwas kon gin-abuso sang nagbulig ang iya public functions ukon kilala ang nakasala nga permi nagahimo sang iban nga krimen. Tan-awa ang accessory.
Ano ang kinalain sang mga silot?
| Nag-upod | Silot para sa consummated felony | Article |
|---|---|---|
| Principal | Ang silot nga ginatakda sang layi para sa felony | 46 |
| Accomplice | Ang silot nga isa ka degree nga mas nubo | 52 |
| Accessory | Ang silot nga duha ka degree nga mas nubo | 53 |
Ang "degree" nagatudlo sa hagdan sang mga silot sang Code, pareho sang reclusion temporal, prision mayor kag prision correccional. Para sa kalawigon sang kada silot, tan-awa ang tabla sang duration of penalties.
Wala bala sang silot ang mga paryente sang nakasala?
Ang accessories lang, kag parte lang:
The penalties prescribed for accessories shall not be imposed upon those who are such with respect to their spouses, ascendants, descendants, legitimate, natural, and adopted brothers and sisters, or relatives by affinity within the same degrees, with the single exception of accessories falling within the provisions of paragraph 1 of the next preceding article.
Ang "paragraph 1 of the next preceding article" amo ang pagpahimulos sa krimen. Ang paryente nga nagtago sang ebidensya para sa iya utod mahimo wala sang silot; ang paryente nga nakaambit sa kinawat nga kuwarta may silot. Sa Carungcong v. People (2010), ginsambit lang sang Supreme Court nga ang Article 20 isa ka "absolutory cause of relationship in favor of accessories".
Ang Presidential Decree No. 1829 bulag nga layi. Ginasilutan sini ang pagpasilong ukon pagtago sang tawo nga nahibal-an mo, ukon may husto ka nga rason nga magduda, nga naghimo sang offense, para pugngan ang iya pagdakop, prosecution kag conviction. Wala sang exemption para sa paryente ang iya teksto. Sa De Leon v. Luis (2021), nag-uyon ang Supreme Court nga ang tinutuyo nga pugngan ukon padugayon ang pagdakop, prosecution kag conviction sang iban isa ka elemento sina nga offense. Tan-awa ang krimen man bala ang pagtago sang paryente nga naghimo sang krimen?
Diin nagasulod ang conspiracy?
Siling sang Article 8 nga may conspiracy "when two or more persons come to an agreement concerning the commission of a felony and decide to commit it". Wala ginhambal sang Articles 17 tubtob 19 ang conspiracy. Kon naghulag bala ang pila ka tawo suno sa kasugtanan, kag ano ang papel sang kada isa, ginadesisyunan sang korte base sa ebidensya. Tan-awa ang conspiracy.
Paano ini sa matuod nga kabuhi?
Ini nga mga halimbawa ginhimo-himo lang para ipakita kon paano nagaobra ang mga rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Dante. Ginlusob ni Dante ang tindahan sang gab-i kag ginkuha ang kahon sang kuwarta. May direkta sia nga parte sa binuhatan, gani principal sia.
Rina. Si Rina, empleyado sang tindahan, naghatag kay Dante sang bugtong nga yabi sang pwertahan sa likod, nga indi mabuksan kon wala ini. Ang iya binuhatan mahimo maghimo sa iya nga principal by indispensable cooperation.
Glen. Nagtindog si Glen sa gwa para bantayan ang dalan samtang ara si Dante sa sulod. Mahimo matuman ang paglusob nga wala sang lookout, gani ang iya papel mahimo magkaigo sa Article 18 bilang accomplice. Kon makita sang korte nga nagkasugtanay si Dante kag Glen nga himuon ang krimen nga magkaupod, mahimo lain ang pagtan-aw sini kay Glen.
Celia. Wala nahibal-an ni Celia ang plano. Sang masunod nga adlaw, nga nahibal-an na niya kon diin naghalin ang kuwarta, ginbaton niya ang parte sini para tipigan. Nagpahimulos sia sa mga epekto sang krimen, nga amo ang item 1 sang Article 19, gani mahimo nga accessory sia. Bisan pa utod sia ni Dante, indi sia ma-exempt suno sa Article 20, kay nagpahimulos sia.
Tan-awa man ang topic page parte sa criminal liability basics.
San-o ka kinahanglan sang abogado?
Magpakigsugilanon sa abogado kon ginaakusar ka nga may parte sa krimen sa bisan ano sini nga papel, ukon kon ang paryente nagpangayo sa imo sang bulig pagkatapos sang krimen. Kon principal, accomplice ukon accessory ang tawo, kag kon ginagamit bala ang iban nga layi pareho sang PD 1829, nagadepende sa mga hitabo nga napamatud-an sa korte, kag mahimo ini magbag-o sang silot sang pila ka degree. Kon indi mo makaya ang abogado, basaha Libre nga bulig legal sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga pilian.
Ano nga mga probisyon ang ginbasihan sini nga sabat?
Masami nga pamangkot
Ano ang kinalain sang principal, accomplice kag accessory?
Ang principal amo ang naghimo sang krimen, direkta nga nagpilit ukon nagsulsol sa iban nga himuon ini, ukon naghimo sang binuhatan nga kon wala ini indi matuman ang krimen (Article 17). Ang accomplice nagabulig antes ukon samtang ginahimo ang krimen, pero indi sa indispensable nga paagi (Article 18). Ang accessory wala sang parte sa krimen kag nagabulig lang pagkatapos, nga nahibal-an niya nga ginhimo ini (Article 19).
Ano ang silot para sa accomplice kag para sa accessory?
Para sa consummated felony, ang principal makabaton sang silot nga ginatakda sang layi para sa krimen (Article 46). Ang accomplice makabaton sang silot nga isa ka degree nga mas nubo (Article 52), kag ang accessory sang silot nga duha ka degree nga mas nubo (Article 53).
Principal bala ukon accomplice ang lookout?
Nagadepende sa mga hitabo. Ang tawo nga indispensable ang bulig principal suno sa Article 17. Ang bulig antes ukon samtang ginahimo ang krimen nga indi indispensable nagakaigo sa Article 18. Kon makita sang korte nga nagkasugtanay ang mga tawo nga himuon ang krimen nga magkaupod, mahimo lain ang pagtan-aw sini sa kaso. Ang korte ang nagadesisyon base sa ebidensya.
Accessory bala ang tawo nga nagabakal sang kinawat nga butang?
Suno sa Article 19, ang tawo nga nakahibalo sang krimen kag nagapahimulos sa mga epekto sini, nga wala nag-upod sa krimen, accessory. Kon nahibal-an bala sang nagbakal, pamangkot ini sang ebidensya. Mahimo man gamiton ang iban nga layi sa pagbakal sang kinawat nga propiedad.
Ginasilutan bala ang mga paryente nga nagabulig sa nakasala?
Siling sang Article 20 nga ang mga silot para sa accessories indi ginahatag sa malapit nga mga paryente nga ginlista didto, pareho sang asawa, ginikanan, anak, utod, kag mga paryente by affinity, pareho sang ugangan kag bayaw, sa amo man nga degree. Ang exception amo ang paryente nga nagapahimulos, ukon nagabulig sa nakasala nga magpahimulos, sa krimen. Ang bulag nga layi, ang Presidential Decree No. 1829, nagasilot sa pagpasilong sang nakasala kag wala sang amo nga exemption sa iya teksto.
Mahimo bala may salabton ang accessory sa diutay nga offense?
Indi sa light felony. Ginahimo sang Article 16 nga ang principals kag accomplices lang ang may salabton sa light felonies. Ang accessories may salabton lang sa grave kag less grave felonies.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?