Puede Bala Pilition sang Manunubli ang Iban nga Tungaon ang Propiedad?

Ang tanan nga manunubli. Ang kinamatarong sa panubli nagalabay sa oras sang kamatayon (Article 777). Samtang wala pa sang partition, siling sang Article 1078 nga "the whole estate of the decedent is, before its partition, owned in common by such heirs, subject to the payment of debts of the deceased", ukon ang bug-os nga estate tag-iya sang tanan nga manunubli, pero bayaran anay ang utang sang napatay.

Ang Article 494 amo ang kabilugan nga patakaran para sa tanan nga co-owner:

Ginagamit sang Article 1083 ang amo man nga ideya para sa mga manunubli:

Sa madaling silingon: ang kada co-heir puede magpangayo sang partition, luwas kon gindili ini sang testator, kag ang pagdili indi labaw sa duha ka pulo ka tuig. Bisan may pagdili, puede magmando ang korte sang partition kon may mabug-at nga rason.

Paagi sa kasugtanan ukon sa korte. Siling sang Article 496: "Partition may be made by agreement between the parties or by judicial proceedings."

Sa Substituted Heirs of Valiente v. Valiente (2023), ginpaathag sang Supreme Court nga ang mga manunubli "are not obliged to remain in the co-ownership and may, at any time, demand the partition of the properties held in common. They may then choose to divide the estate among themselves extrajudicially, or resort to the filing of an action for judicial partition in case of disagreement." Buot silingon, indi sila obligado magpabilin sa co-ownership; puede nila tungaon ang estate sa gwa sang korte, ukon mag-file sang kaso para sa judicial partition kon indi sila magkasugot.

• Paagi sa kasugtanan. Kon ang napatay wala sang testamento kag wala sang utang, ginatugutan sang Rule 74, Section 1 sang Rules of Court (1964 nga teksto) ang mga manunubli nga tungaon ang estate paagi sa public instrument, "and should they disagree, they may do so in an ordinary action of partition", ukon kon indi sila magkasugot, puede sila mag-file sang ordinaryo nga kaso sang partition. Tan-awa ang Extrajudicial settlement sang estate.
• Sa korte. Ginatugutan sang Rule 69, Section 1 (1964 nga teksto) ang tawo nga "having the right to compel the partition of real estate", ukon may kinamatarong nga pilition ang partition sang real estate, nga mag-file sang reklamo nga nagasaysay sang iya titulo kag sang propiedad, "joining as defendants all the other persons interested in the property", ukon ginaupod bilang defendant ang tanan nga iban nga may interes sa propiedad. Kon magkasugot ang mga partido, ginakumpirma sang korte ang partition nga ila ginkasugtan (Section 2).

Gindugang sang Article 1082 nga ang bisan ano nga buhat nga ang tuyo amo ang tapuson ang co-ownership sang mga manunubli "is deemed to be a partition, although it should purport to be a sale, an exchange, a compromise, or any other transaction", ukon ginaisip nga partition bisan ginatawag ini nga baligya, bayluhanay, compromise ukon iban nga transaksyon.

Kon sin-o gid ang tag-iya sang ano. Sa Valiente, siling sang Korte nga "the first stage in an action for partition is the settlement of the issue on ownership", ukon ang una nga tikang sa kaso sang partition amo ang pagsulbar sang isyu sang pagpanag-iya, kag ang nagapangayo sang partition dapat magpamatuod "by preponderance of evidence, their rightful interest as co-owner of the property", ukon paagi sa mas mabug-at nga ebidensya nga may husto sila nga interes bilang co-owner. Sa sina nga kaso, ang isa ka lote nahatag na sa duha ka manunubli sa isa ka extrajudicial settlement nga ginpirmahan sang 1966 sang amay sang mga nagreklamo, gani indi na ini propiedad nga tag-iya sang tanan. Gin-dismiss ang reklamo para sa partition.

Puede ini ibaligya. Siling sang Article 495 nga indi puede pangayuon sang mga co-owner ang pisikal nga pagtunga kon "would render it unserviceable for the use for which it is intended", ukon kon madula ang pulos sini para sa iya ginatuyo nga gamit. Siling sang Article 498:

Buot silingon, kon indi gid matunga ang butang kag indi makasugot ang mga co-owner nga ang isa sa ila ang magkuha sini kag magbayad sa iban, ibaligya ini kag partihon ang kuwarta.

Sa partition, ginapangayo man sang Article 500 ang "a mutual accounting for benefits received and reimbursements for expenses made", ukon ginaisip kag ginapaathag sang kada isa ang pulos nga ila nabaton kag ang gasto nga ila nabayaran.

Huo, ang iya kaugalingon nga bahin, pero may limitasyon sa makuha sang nagbakal kag may kinamatarong ang iban nga manunubli nga kuhaon ang lugar sang nagbakal. Tan-awa ang Puede bala ibaligya sang co-owner ang iya bahin? kag ang Right of redemption sang co-owner.

Ini isa ka hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano ginagamit ang mga patakaran. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Tatlo ka magutod, si Elena, si Marco kag si Tess, ang nakapanubli sang balay kag lote halin sa ila ginikanan, nga wala nagbilin sang testamento. Si Elena ang nagaestar sa balay; si Marco kag si Tess gusto magbaligya. Suno sa Articles 494 kag 1083, ang bisan sin-o sa ila puede magpangayo sang partition. Kon indi matunga ang balay kag indi sila makasugot nga ang isa ka utod ang magbakal sang bahin sang iban, siling sang Article 498 nga ibaligya ini kag partihon ang presyo. Samtang ginakilala ni Elena nga ang balay tag-iya sang tatlo sa ila, indi sia mangin isahanon nga tag-iya sini paagi sa prescription (Article 494).

Makighambal sa abogado kon nagadumili ang imo mga co-heir nga tungaon ang napanubli nga propiedad, kon gusto mo mag-file sang kaso para sa partition, ukon kon may away kon sin-o ang mga manunubli ukon kon ano ang parte sang estate. Ang mga kaso sang partition nagadepende sa pamatuod sang pagpanag-iya kag sa bisan ano nga nauna nga settlement sang pamilya.

Kon indi mo makaya ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas. Para sa dugang, tan-awa ang Panubli.