Mapilit Kadi ti Maysa a Tagitawid dagiti Dadduma a Bingayen ti Tawid?

Dagiti amin a tagitawid a sangsangkamaysa. Maiyallatiw dagiti kalintegan iti succession iti kanito ti ipapatay (Article 777). Agingga iti partition, kuna ti Article 1078 a "the whole estate of the decedent is, before its partition, owned in common by such heirs, subject to the payment of debts of the deceased." Kayatna a sawen, sangsangkamaysa a kukua dagiti tagitawid ti intero nga estate, ngem masapul nga umuna a mabayadan dagiti utang ti natay.

Ti Article 494 ti sapasap nga alagaden para kadagiti amin a co-owner:

Iti nalaka a pannao: awan ti mapilit nga agtalinaed iti co-ownership; mabalin ti katulagan a saan a bingayen ti sanikua agingga iti sangapulo a tawen; mabalin nga iparit ti donor wenno testator ti partition agingga iti duapulo a tawen; ken awan ti prescription a pabor iti maysa a co-owner bayat a bigbigenna ti co-ownership.

Ti Article 1083 ti mangiyaplikar iti isu met laeng a panunot kadagiti tagitawid:

Iti nalaka a pannao: adda kalintegan ti tunggal co-heir nga agkiddaw iti panagbingay, malaksid no nalawag a pinarit ti testator, ken uray kasta, mabalin nga ibilin ti korte ti panagbingay no adda nadagsen a rason.

Babaen ti katulagan wenno iti korte. Kuna ti Article 496 a "Partition may be made by agreement between the parties or by judicial proceedings."

Iti Substituted Heirs of Valiente v. Valiente (2023), inlawlawag ti Supreme Court a dagiti tagitawid ket "are not obliged to remain in the co-ownership and may, at any time, demand the partition of the properties held in common. They may then choose to divide the estate among themselves extrajudicially, or resort to the filing of an action for judicial partition in case of disagreement." Kayatna a sawen, saan a mapilit dagiti tagitawid nga agtalinaed iti co-ownership; mabalinda a bingayen ti estate a saan a mapan iti korte, wenno agidatagda iti kaso no saanda nga agtutunos.

• Babaen ti katulagan. No awan ti will ken utang a imbati ti natay, ipalubos ti Rule 74, Section 1 ti Rules of Court (1964 a teksto) kadagiti tagitawid a bingayen ti estate babaen ti public instrument, "and should they disagree, they may do so in an ordinary action of partition", wenno no saanda nga agtutunos, babaen ti ordinario a kaso ti partition. Kitaem ti Extrajudicial settlement of estate.
• Iti korte. Ipalubos ti Rule 69, Section 1 (1964 a teksto) iti tao a "having the right to compel the partition of real estate" nga agidatag iti reklamo a mangiladawan iti titulona ken iti sanikua, ken "joining as defendants all the other persons interested in the property", kayatna a sawen, iramanna kas defendant dagiti amin a sabali a tao nga addaan iti interes iti sanikua. No agtutunos dagiti partido kalpasanna, kumpirmaen ti korte ti partition a nagtutunosanda (Section 2).

Innayon ti Article 1082 a ti aniaman nga aramid a panggep a mangpatingga iti co-ownership dagiti tagitawid "is deemed to be a partition, although it should purport to be a sale, an exchange, a compromise, or any other transaction." Kayatna a sawen, maibilang a partition uray no agparang a panaglako, panagsinnukat, compromise wenno sabali a transaksion.

No siasino ti pudno a makinkukua iti ania. Iti Valiente, kinuna ti Korte a "the first stage in an action for partition is the settlement of the issue on ownership", wenno ti umuna nga addang ket ti panangikeddeng no siasino ti makinkukua, ken ti tao nga agkidkiddaw iti partition ket masapul a paneknekanna "by preponderance of evidence, their rightful interest as co-owner of the property", kayatna a sawen, babaen ti ad-adu a pammaneknek a co-owner-da a talaga. Iti dayta a kaso, ti maysa a lote ket naitedden iti dua a tagitawid iti extrajudicial settlement a pinirmaan idi 1966 ti ama dagiti plaintiff, isu a saanen a sangsangkamaysa a sanikua. Na-dismiss ti reklamo para iti partition.

Mabalin ngarud a mailako dayta. Kuna ti Article 495 a saan a mabalin nga agkiddaw dagiti co-owner iti pisikal a panagbingay no "would render it unserviceable for the use for which it is intended", wenno no mapukaw ti serbina para iti pakausaran daytoy. Kuna ti Article 498:

Iti nalaka a pannao: no saan a mabingay ti banag ken saan nga agtutunos dagiti co-owner nga alaen ti maysa kadakuada ket bayadanna dagiti dadduma, mailako dayta ket mabingay ti kuarta a naggapu iti panaglako.

Inton partition, kiddawen met ti Article 500 ti "a mutual accounting for benefits received and reimbursements for expenses made", wenno panagkukuentaan maipapan kadagiti gunggona a naawat ken gastos a binayadan.

Wen, ti bukodna a share, ngem adda limitasion iti maala ti gimmatang ken adda kalintegan dagiti dadduma a tagitawid a sumukat iti gimmatang. Kitaem ti Mabalin kadi nga ilako ti co-owner ti share-na? ken Kalintegan ti co-owner iti redemption.

Daytoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saan a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Tallo nga agkakabsat, da Elena, Marco ken Tess, ti nagtawid iti balay ken lote manipud kadagiti nagannakda, nga awan ti imbatida a will. Agnanaed ni Elena iti balay; kayat da Marco ken Tess nga ilako. Iti sidong dagiti Articles 494 ken 1083, mabalin nga agkiddaw ti aniaman kadakuada iti partition. No saan a mabingay ti balay ken saanda nga agtutunos a gatangen ti maysa a kabsat ti share dagiti dadduma, kuna ti Article 498 a mailako dayta ket mabingay ti presio. Bayat a bigbigen ni Elena a kukua dagiti tallo ti balay, saan a mabalin nga agbalin a kakaisuna a makinkukua daytoy babaen ti prescription (Article 494).

Makisaritaka iti abogado no agkedked dagiti co-heir-mo a bingayen ti natawid a sanikua, no kayatmo ti agidatag iti kaso para iti partition, wenno no adda riri no siasino dagiti tagitawid wenno no ania ti paset ti estate. Agpannuray dagiti kaso ti partition iti pammaneknek ti panagtagikua ken iti aniaman a nasaksakbay a settlement iti uneg ti pamilia.

No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaem ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas. Para iti ad-adu pay, kitaem ti Panagtawid.