Article 429 sang Civil Code: Paggamit sang kusog para protektahan ang property
Status: May bisa pa
Ano ang ginasiling sang Article 429?
Ang opisyal nga teksto sang kasuguan yara sa English.
The owner or lawful possessor of a thing has the right to exclude any person from the enjoyment and disposal thereof. For this purpose, he may use such force as may be reasonably necessary to repel or prevent an actual or threatened unlawful physical invasion or usurpation of his property.
Ano ang buot silingon sini sa simple nga tinaga?
Ginatugutan sang Article 429 sang Civil Code ang tag-iya ukon legal nga nagapanag-iya sang butang nga indi pasudlon ang iban sini. Para sini, mahimo maggamit ang tag-iya sang kusog, pero ang kusog lang nga makatarunganon nga kinahanglan para labanan ukon pugngan ang matuod ukon ginapanghulga nga ilegal nga pagsulod sa property. Siling sang Supreme Court nga ini nga "self-help" ginatugot lang samtang nagakatabo ukon matabo pa lang ang pagsulod. Kon nadula na ang possession, dapat magkadto ang tag-iya sa korte.
Paano ini nagaobra sa matuod nga kabuhi?
Ginpundo ni Rommel ang pagbalhin sang koral
Nakita ni Rommel nga ginasugdan sang mga trabahador sang iya kaingod ang paggiba sang iya koral para ibalhin ini sa iya lote. Nagtindog sia sa ila atubangan kag ginsilingan sila nga magpundo, nga wala naggamit sang kusog nga kapin sa kinahanglan. Matuod kag nagakatabo nga pagsulod ini, ang sitwasyon nga sakop sang Article 429.
Nakita ni Gina nga may nagaestar na sa iya lote
Ginbisita ni Gina ang lote nga iya kag nakita niya nga may pamilya nga pila na ka bulan nga nagaestar didto. Tapos na ang pagsulod kag ang pamilya na ang nagakupot sang duta. Suno sa German Management, indi na mahimo ang self-help; suno sa Article 536, kaso sa korte ang remedyo ni Gina.
Si Edwin kag ang natapos nga abang
Nagpabilin ang lessee ni Edwin pagkatapos matapos ang abang. Ginpadlock ni Edwin ang tindahan nga wala sang order sang korte. Suno sa Villafuerte, ang pagpadlock ukon pagkoral sa lessee sa iya lang mahimo maghimo kay Edwin nga may salabton sa damages. Ang legal nga paagi amo ang ejectment nga kaso.
Ano ang buot silingon sini sa praktis?
- Ang mga kaso para mabawi ang possession ginapaathag sa forcible entry vs unlawful detainer kag paano magpahalin sang tenant.
- Para sa self-defense sa criminal law, tan-awa ang self-defense sa Philippines.
- Ang tawo nga nagpatindog sa duta sang iban sa good faith may mga kinamatarung suno sa Article 448.
- Tan-awa man ang topic page parte sa mga away sa duta kag property.
- Para sa libre ukon barato nga bulig legal, tan-awa ang diin makakita sang bulig legal.
Ano ang ginasiling sang Article 429?
The owner or lawful possessor of a thing has the right to exclude any person from the enjoyment and disposal thereof. For this purpose, he may use such force as may be reasonably necessary to repel or prevent an actual or threatened unlawful physical invasion or usurpation of his property.
Duha ang bahin sang article:
- Ang kinamatarung nga indi pasudlon ang iban. Ang tag-iya ukon legal nga nagapanag-iya mahimo magpugong sa bisan sin-o nga gamiton ukon ibaligya ang butang.
- Makatarunganon nga kusog. Para protektahan ina nga kinamatarung, mahimo maggamit ang tag-iya sang kusog, pero ang makatarunganon lang nga kinahanglan, kag kontra lang sa matuod ukon ginapanghulga nga ilegal nga pagsulod.
Paano kon nadula na ang possession?
Lain na nga article ang nagaaplikar. Siling sang Article 536 nga indi gid mahimo kuhaon paagi sa kusog ang possession kon may nagakupot sang butang nga nagakontra:
In no case may possession be acquired through force or intimidation as long as there is a possessor who objects thereto. He who believes that he has an action or a right to deprive another of the holding of a thing, must invoke the aid of the competent court, if the holder should refuse to deliver the thing.
Nagaangot ang duha ka article. Ginaprotektahan sang Article 429 ang tawo nga ara pa sa iya ang property kontra sa tawo nga nagatinguha sa pagkuha sini. Ginaprotektahan sang Article 536 ang tawo nga nagakupot subong sang property, bisan kontra sa nagaangkon nga nagasiling nga sia ang matuod nga tag-iya: dapat magkadto sa korte ang nagaangkon.
Paano gin-aplikar sang Supreme Court ang rule?
- Pag-bulldoze sang mga uma sa duta nga ginaaway. Sa German Management & Services v. Court of Appeals (1989), gin-bulldoze kag gindaot sang isa ka kompanya ang mga tanom sang mga mangunguma nga nagaestar sa duta nga ginaangkon sini. Ginkabig ini sang mababa nga mga korte nga husto bilang self-help. Wala nagkasugot ang Supreme Court: ang self-help mahimo lang gamiton sa tion sang matuod ukon ginapanghulga nga pag-agaw. Kon nadula na ang possession, dapat magkadto ang tag-iya sa judicial process. Dugang sang Court nga ang pihak nga malinong nga nagapanag-iya indi dapat pahalinon paagi sa kusog, kapintas ukon pagpahadlok, bisan pa sang tag-iya.
- Pagkoral sa mga lessee. Sa Villafuerte v. Court of Appeals (2005), ginkoralan sang mga tag-iya ang ila mga lote pagkatapos matapos ang abang, kag tungod sini napundo ang gasolinahan sang mga lessee. Nagkasugot ang Court sa mababa nga mga korte nga sayop ang pagkoral. Ang mga tag-iya mismo ang nagpahalin, kontra sa Article 536, kag may salabton sila sa resulta sang ila ginhimo, upod ang damages.
Pareho bala ini sa self-defense sa criminal law?
Malapit sila pero indi pareho. Ang Article 429 isa ka civil nga rule parte sa property. Ang criminal nga salabton sa mga buhat nga ginhimo para depensahan ang kaugalingon ukon kinamatarung ginagobyernohan sang Article 11 sang Revised Penal Code. Ang pag-agaw sang duta sang iban paagi sa kapintas ukon pagpahadlok mahimo mismo nga krimen suno sa Article 312 sang Revised Penal Code.
Masami nga pamangkot
Ano ang self-help doctrine sa Philippines?
Amo ini ang rule sa Article 429 sang Civil Code. Ang tag-iya ukon legal nga nagapanag-iya sang butang mahimo maggamit sang kusog nga makatarunganon nga kinahanglan para pugngan ukon labanan ang matuod ukon ginapanghulga nga ilegal nga pagsulod ukon pag-agaw sang property.
Mahimo bala maggamit sang kusog ang tag-iya para bawion ang duta nga ginaestaran na sang iban?
Indi. Sa German Management & Services v. Court of Appeals (1989), siling sang Supreme Court nga ang self-help mahimo lang gamiton sa tion sang matuod ukon ginapanghulga nga pag-agaw. Kon nadula na ang possession, dapat magkadto ang tag-iya sa korte para mabawi ang property.
Mahimo bala koralan sang tag-iya sang duta ang lessee nga natapos na ang abang?
Sa Villafuerte v. Court of Appeals (2005), ginkoralan sang mga tag-iya ang ila mga lote pagkatapos matapos ang abang kag napundo ang negosyo sang mga lessee. Siling sang Court nga sayop ini: ginakinahanglan sang Article 536 nga ang tawo nga nagaangkon sang kinamatarung sa possession magpangayo sang bulig sa korte, kag may salabton ang mga tag-iya sa damages.
Sin-o ang mahimo maggamit sang self-help rule?
Ginasambit sang Article 429 ang tag-iya ukon ang legal nga nagapanag-iya sang butang. Ang legal nga nagapanag-iya, pareho sang tenant, mahimo man magpahalin sang mga intruder.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?