Article 26 sang Civil Code: Pagtahod sa privacy kag kalinong sang kaingod
Status: May bisa pa
Ano ang ginasiling sang Article 26?
Ang opisyal nga teksto sang kasuguan yara sa English.
Every person shall respect the dignity, personality, privacy and peace of mind of his neighbors and other persons. The following and similar acts, though they may not constitute a criminal offense, shall produce a cause of action for damages, prevention and other relief:
(1) Prying into the privacy of another’s residence;
(2) Meddling with or disturbing the private life or family relations of another;
(3) Intriguing to cause another to be alienated from his friends;
(4) Vexing or humiliating another on account of his religious beliefs, lowly station in life, place of birth, physical defect, or other personal condition.
Ano ang buot silingon sini sa simple nga tinaga?
Nagasiling ang Article 26 sang Civil Code nga ang kada tawo dapat magtahod sa dignidad, personalidad, privacy kag kalinong sang hunahuna sang iya mga kaingod kag sang iban nga tawo. Ginalista sini ang apat ka klase sang buhat nga nagalapas sa sini nga katungdanan, kag ginasakop man ang kaangay nga mga buhat. Ang tawo nga naapektuhan mahimo magkadto sa korte para sa damages, para sa mando nga pugngan ang buhat, kag para sa iban pa nga relief, bisan indi krimen ang buhat.
Ang Article 26 isa sa mga rule sang Civil Code parte sa "human relations". Masami ini ginabasa upod sa Article 19 (maghimo nga may hustisya kag good faith) kag Article 21 (tinuyo nga buhat nga kontra sa morals).
Paano ini nagaobra sa matuod nga kabuhi?
Si Dina kag ang camera sang kaingod
Nagbutang ang kaingod ni Dina sang camera nga nakatumod gid sa bintana sang kwarto ni Dina. Daw "prying into the privacy of another's residence" ini, ang una nga buhat sa Article 26. Mahimo mangayo si Dina sa korte nga ipakuha ang camera kag maghatag sang damages. Ang korte ang magdesisyon base sa ebidensya.
Si Mark kag ang pagyaguta sa obrahan
Taga-gamay nga probinsya si Mark, kag ang isa niya ka kaupod sa obra pirme nagayaguta sa iya sa atubangan sang iban tungod sa lugar nga iya natawhan kag sa paagi sang iya paghambal. Ginatumod sang Article 26 ang "vexing or humiliating another on account of his... place of birth". Mahimo may civil nga reklamo si Mark para sa damages bisan indi krimen ang pagyaguta.
Si Rosa kag ang tsismis
Ang kaingod ni Rosa nagasugid sa ila pareho nga mga abyan sang mga istorya nga indi matuod parte sa iya, gani wala na nila sia ginaimbitar. Mahimo ini "intriguing to cause another to be alienated from his friends". Kon amo ini, kag kon ano nga damages ang dapat, nagadepende sa ebidensya.
Ini nga mga halimbawa ginhimo lang para ipakita kon paano nagaobra ang rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Ano ang buot silingon sini sa praktis?
- Suno sa Local Government Code (Sections 408 kag 412), ang mga gamo sa tunga sang mga tawo nga matuod nga nagaistar sa amo man nga siudad ukon banwa kasagaran ginadala anay sa barangay para sa conciliation, may pila ka eksepsyon. Tan-awa ang kinahanglan bala nga sa barangay anay? kag ang mga giya sa barangay sang site.
- Ang gahod sa kadamuan pamangkot sang nuisance. Tan-awa ang gahod nga kaingod: diin magreklamo.
- Ang pila ka buhat nga nagalapas sa Article 26 mahimo man nga krimen ukon nagalapas sa special laws. Tan-awa ang legal bala ang pag-record sang tawag sa telepono? kag oral defamation.
- Tipigi ang ebidensya: litrato, mensahe, ngalan sang mga saksi kag mga petsa. Ang tawo nga nagareklamo dapat magpamatuod sang buhat kag sang epekto sini.
- Para sa libre ukon barato nga bulig legal, tan-awa ang diin makakita sang bulig legal.
Ano ang ginasiling sang Article 26?
Every person shall respect the dignity, personality, privacy and peace of mind of his neighbors and other persons. The following and similar acts, though they may not constitute a criminal offense, shall produce a cause of action for damages, prevention and other relief:
Ano nga mga buhat ang ginalista sang Article 26?
Apat ka buhat ang ginalista sang article. Sa simple nga pulong:
- Pagsusi sa privacy sang balay sang iban. Halimbawa, ang pagpaniktik sa ginahimo sa sulod sang balay sang kaingod.
- Pagpasilabot ukon pagsamok sa pribado nga kabuhi ukon relasyon sa pamilya sang iban. Halimbawa, ang pagpasilabot sa kasal sang mag-asawa ukon sa hilikuton sang isa ka pamilya.
- Paghimo sang intriga para madulaan sang abyan ang iban. Halimbawa, ang pagpalapnag sang mga istorya para magpalayo sa isa ka tawo ang iya mga abyan.
- Pagsakit ukon pagpahuy-a sa iban bangod sang iya personal nga kahimtangan. Ginatumod sang article ang relihiyon nga ginatuohan, ubos nga kahimtangan sa kabuhi, lugar nga natawhan, depekto sa lawas, "or other personal condition".
Amo ini ang eksakto nga pulong sang ikaapat nga item:
(4) Vexing or humiliating another on account of his religious beliefs, lowly station in life, place of birth, physical defect, or other personal condition.
Indi sarado ang listahan. Siling sang article, "The following and similar acts", gani mahimo ini i-aplikar sang korte sa iban pa nga buhat nga kaangay sini.
Ano nga remedyo ang ginahatag sang Article 26?
Ginahatag sang article ang "a cause of action for damages, prevention and other relief". Sa simple nga pulong, ang tawo nga ginlapas ang privacy ukon kalinong sang hunahuna mahimo mangayo sa korte:
- nga maghatag sang damages;
- nga magmando nga pugngan ukon untaton ang buhat; kag
- sang iban pa nga relief nga nagahanugot sa kaso.
Mahimo ihatag ang moral damages para sa mga buhat sa idalom sang Article 26. Ang Article 2219, item (10), nagalista sang "Acts and actions referred to in articles 21, 26, 27, 28, 29, 30, 32, 34, and 35" sa mga kaso nga may moral damages. Ang moral damages nagasakop sa pareho sang kasakit sang hunahuna, nasakitan nga balatyagon kag kahuy-anan sa katilingban (Article 2217). Ang korte ang magbutang sang kantidad.
Masami nga pamangkot
Ano ang ginaprotektahan sang Article 26 sang Civil Code?
Ginaprotektahan sini ang dignidad, personalidad, privacy kag kalinong sang hunahuna sang kada tawo, labi na batok sa mga buhat sang kaingod kag sang iban. Nagahatag ini sang apat ka halimbawa, pareho sang pagsusi sa privacy sang balay sang iban, kag ginasakop man ang kaangay nga mga buhat.
Dapat bala krimen ang buhat para makakaso paagi sa Article 26?
Indi. Siling sang article, ang mga buhat nga ginalista kag ang kaangay nga mga buhat mahimo pasad-an sang civil nga kaso bisan indi ini krimen.
Ano ang mahimo ipamando sang korte paagi sa Article 26?
Ang article nagahambal sang cause of action para sa damages, prevention kag iban pa nga relief. Buot silingon, ang korte mahimo maghatag sang damages kag mahimo man magmando nga untaton ukon pugngan ang buhat.
Makapangayo bala ako sang moral damages kon ginlapas ang Article 26?
Huo, mahimo ini ihatag. Ang Article 2219(10) nagalista sang mga buhat nga ginatumod sang Article 26 sa mga kaso nga may moral damages. Ang korte ang magdesisyon kon pila.
Sakop bala sang Article 26 ang gahod nga kaingod?
Ginaprotektahan sang Article 26 ang kalinong sang hunahuna sang mga kaingod, pero ang gahod sa kadamuan pamangkot sa mga rule sang Civil Code sa nuisance (Articles 682 kag 694 tubtob 707). Suno sa Local Government Code, ang mga gamo sa tunga sang mga tawo nga matuod nga nagaistar sa amo man nga siudad ukon banwa kasagaran ginadala anay sa barangay para sa conciliation antes sa korte, may pila ka eksepsyon.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?