Article 429 sa Civil Code: Paggamit og kusog aron panalipdan ang imong property
Status: Epektibo pa
Unsa ang giingon sa Article 429?
Ang opisyal nga teksto sa balaod naa sa English.
The owner or lawful possessor of a thing has the right to exclude any person from the enjoyment and disposal thereof. For this purpose, he may use such force as may be reasonably necessary to repel or prevent an actual or threatened unlawful physical invasion or usurpation of his property.
Unsa ang buot ipasabot niini sa simple nga pulong?
Ang Article 429 sa Civil Code nagtugot sa tag-iya o lawful possessor sa usa ka butang nga dili pasudlon ang uban niini. Para niana, mahimong mogamit og kusog ang tag-iya, apan ang kusog ra nga makatarunganon nga gikinahanglan aron ipugong o ipahilayo ang aktuwal o gihulga nga ilegal nga pagsulod sa property. Giingon sa Supreme Court nga kini nga "self-help" gitugotan ra samtang nahitabo o hapit na mahitabo ang pagsulod. Kung nawala na ang possession, kinahanglan moadto ang tag-iya sa korte.
Giunsa kini paglihok sa tinuod nga kinabuhi?
Gipugngan ni Rommel ang pagbalhin sa koral
Nakita ni Rommel nga ang mga trabahante sa iyang silingan nagsugod na sa pagguba sa iyang koral aron ibalhin kini ngadto sa iyang lote. Mibarog siya sa atubangan ug gisultihan sila nga mohunong, nga wala mogamit og kusog nga labaw sa gikinahanglan. Kini aktuwal nga pagsulod nga nagpadayon, ang sitwasyon nga sakop sa Article 429.
Nakit-an ni Gina nga adunay nagpuyo na sa iyang lote
Gibisitahan ni Gina ang lote nga iya ug nakit-an nga usa ka pamilya ang pila na ka bulan nga nagpuyo didto. Nahuman na ang pagsulod ug ang pamilya na ang naghupot sa yuta. Sumala sa German Management, dili na magamit ang self-help; ubos sa Article 536, ang remedyo ni Gina mao ang kaso sa korte.
Si Edwin ug ang natapos nga lease
Nagpabilin ang lessee ni Edwin human matapos ang lease. Gi-padlock ni Edwin ang tindahan nga walay court order. Sumala sa Villafuerte, ang pag-padlock o pagkoral sa lessee sa iyang kaugalingon basin manubag si Edwin sa damages. Ang legal nga paagi mao ang ejectment case.
Unsa ang buot ipasabot niini sa praktis?
- Ang mga kaso aron mabawi ang possession gipatin-aw sa forcible entry vs unlawful detainer ug sa unsaon pagpahawa sa tenant.
- Para sa self-defense sa criminal law, tan-awa ang self-defense sa Pilipinas.
- Ang tawo nga nagtukod sa yuta sa uban sa good faith adunay mga katungod ubos sa Article 448.
- Tan-awa usab ang topic page bahin sa mga away sa yuta ug property.
- Para sa libre o barato nga tabang legal, tan-awa ang asa makakuha og tabang legal.
Unsa ang giingon sa Article 429?
The owner or lawful possessor of a thing has the right to exclude any person from the enjoyment and disposal thereof. For this purpose, he may use such force as may be reasonably necessary to repel or prevent an actual or threatened unlawful physical invasion or usurpation of his property.
Duha ang bahin sa article:
- Ang katungod sa pagpahilayo. Ang tag-iya o lawful possessor mahimong mopugong sa bisan kinsa nga mogamit o mobaligya sa butang.
- Makatarunganong kusog. Aron panalipdan kana nga katungod, mahimong mogamit og kusog ang tag-iya, apan ang makatarunganon ra nga gikinahanglan, ug batok ra sa aktuwal o gihulga nga ilegal nga pisikal nga pagsulod.
Unsaon kung nawala na ang possession?
Laing article na ang magamit. Ang Article 536 nag-ingon nga dili gayud makuha ang possession pinaagi sa kusog kung ang naghupot sa butang mosupak:
In no case may possession be acquired through force or intimidation as long as there is a possessor who objects thereto. He who believes that he has an action or a right to deprive another of the holding of a thing, must invoke the aid of the competent court, if the holder should refuse to deliver the thing.
Magkahiusa ang duha ka article. Ang Article 429 nanalipod sa tawo nga naghupot pa sa property batok sa tawo nga nagtinguha nga moilog niini. Ang Article 536 nanalipod sa tawo nga naghupot na karon sa property, bisan batok sa nag-claim nga nag-ingon nga siya ang tinuod nga tag-iya: kinahanglan moadto sa korte ang nag-claim.
Giunsa kini paggamit sa Supreme Court?
- Gi-bulldozer ang mga uma sa yuta nga gi-away. Sa German Management & Services v. Court of Appeals (1989), usa ka kompanya ang nag-bulldozer ug miguba sa mga tanom sa mga mag-uuma nga nagpuyo sa yuta nga gi-claim niini. Gi-justify kini sa ubos nga mga korte isip self-help. Wala mouyon ang Supreme Court: magamit ra ang self-help sa panahon sa aktuwal o gihulga nga pag-ilog. Kung nawala na ang possession, kinahanglan moagi ang tag-iya sa judicial process. Gidugang sa Korte nga ang partido nga malinawon nga naghupot sa yuta dili angay papahawaon pinaagi sa kusog, violence o pagpanghadlok, bisan sa tag-iya.
- Gikoralan ang mga lessee. Sa Villafuerte v. Court of Appeals (2005), gikoralan sa mga tag-iya ang ilang mga lote human matapos ang lease, nga nakapahunong sa gasolinahan sa mga lessee. Miuyon ang Korte sa ubos nga mga korte nga sayop ang pagkoral. Ang mga tag-iya mismo ang nagpahawa, supak sa Article 536, ug gipanubag sila sa mga sangputanan sa ilang binuhatan, lakip ang damages.
Pareho ba kini sa self-defense sa criminal law?
May kalabotan apan dili pareho. Ang Article 429 usa ka civil nga lagda bahin sa property. Ang criminal liability sa mga binuhatan nga gihimo aron panalipdan ang kaugalingon o katungod gidumala sa Article 11 sa Revised Penal Code. Ang pag-ilog sa yuta sa laing tawo pinaagi sa violence o pagpanghadlok mahimong krimen usab ubos sa Article 312 sa Revised Penal Code.
Kanunay nga pangutana
Unsa ang self-help doctrine sa Pilipinas?
Kini ang lagda sa Article 429 sa Civil Code. Ang tag-iya o lawful possessor sa usa ka butang mahimong mogamit og kusog nga makatarunganon nga gikinahanglan aron ipugong o ipahilayo ang aktuwal o gihulga nga ilegal nga pisikal nga pagsulod o pag-ilog sa property.
Makagamit ba og kusog ang tag-iya aron bawion ang yuta nga gipuy-an na sa laing tawo?
Dili. Sa German Management & Services v. Court of Appeals (1989), giingon sa Supreme Court nga magamit ra ang self-help sa panahon sa aktuwal o gihulga nga pag-ilog. Kung nawala na ang possession, kinahanglan moadto ang tag-iya sa korte aron mabawi ang property.
Mahimo bang koralan sa tag-iya sa yuta ang lessee nga natapos na ang lease?
Sa Villafuerte v. Court of Appeals (2005), gikoralan sa mga tag-iya ang ilang mga lote human matapos ang lease ug nahunong ang negosyo sa mga lessee. Giingon sa Korte nga sayop kini: gikinahanglan sa Article 536 nga ang tawo nga nag-claim sa katungod sa possession mangayo og tabang sa korte, ug gipanubag ang mga tag-iya sa damages.
Kinsa ang makagamit sa lagda sa self-help?
Ang Article 429 naghisgot sa tag-iya o lawful possessor sa usa ka butang. Ang lawful possessor, sama sa tenant, mahimo usab nga mopahilayo sa mga intruder.
Kinatibuk-ang impormasyon lang kini, dili legal nga tambag. Alang sa imong kaso, pangutana sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatabang ba kini nga page?