Legitime Table: Pila ang Bahin sa mga Heir sa Pilipinas?
Ang legitime ang bahin nga dili makuha sa will. Ang legitimate children makadawat og katunga sa estate; ang bahin sa kapikas, ginikanan ug uban anaa dinhi.
| Kinsa ang nabilin sa namatay | Legitime (dili makuha sa will) | Free portion (mahatag sa will bisan kang kinsa) | Gigikanan |
|---|---|---|---|
| Legitimate children ra | Katunga (one-half) sa estate, para sa tanang legitimate children nga tingob (Art. 888) | Katunga | Civil Code, Article 888, Supreme Court E-Library |
| Usa ka legitimate child ug ang nabiling kapikas (surviving spouse) | Anak: katunga. Kapikas: ikaupat nga bahin (one-fourth), kuhaon gikan sa free portion (Arts. 888 ug 892) | Ikaupat nga bahin | Civil Code, Articles 888 and 892, Supreme Court E-Library |
| Duha o labaw pa nga legitimate children ug ang nabiling kapikas | Mga anak: katunga, bahinon nila. Kapikas: parehas sa legitime sa usa ka anak, kuhaon gikan sa free portion (Arts. 888 ug 892) | Katunga kuhaan sa bahin sa kapikas. Kung 2 ang anak, ang kapikas makadawat og ikaupat nga bahin ug ikaupat nga bahin ang mabilin nga free; kung 4 ang anak, ang kapikas makadawat og ikawalong bahin (one-eighth) ug tulo ka ikawalong bahin ang mabilin nga free | Civil Code, Articles 888 and 892, Supreme Court E-Library |
| Legitimate children ug illegitimate children (may kapikas o wala) | Legitimate children: katunga. Matag illegitimate child: katunga sa legitime sa usa ka legitimate child (Family Code Art. 176). Ang kapikas, kung naa, makadawat sa bahin nga anaa sa mga row sa ibabaw | Ang mabilin human sa tanang legitime. Ang legitime sa illegitimate children kuhaon gikan sa free portion ug dili gyud molapas niini; ang kapikas ang unang bayran (Civil Code Art. 895, kataposang paragraph) | Republic Act No. 9255 (Family Code, Article 176 as amended), Supreme Court E-Library |
| Legitimate parents ra (walay legitimate children) | Katunga sa estate, bahinon og parehas sa amahan ug inahan; kung patay ang usa ka ginikanan, ang buhi ang mokuha sa tanan (Arts. 889 ug 890) | Katunga | Civil Code, Articles 889 and 890, Supreme Court E-Library |
| Legitimate parents ug ang nabiling kapikas (walay legitimate children) | Ginikanan: katunga. Kapikas: ikaupat nga bahin, kuhaon gikan sa free portion (Arts. 889 ug 893) | Ikaupat nga bahin | Civil Code, Articles 889 and 893, Supreme Court E-Library |
| Legitimate parents ug illegitimate children | Ginikanan: katunga. Illegitimate children: ikaupat nga bahin nga tingob, kuhaon gikan sa free portion (Arts. 889 ug 896) | Ikaupat nga bahin | Civil Code, Articles 889 and 896, Supreme Court E-Library |
| Legitimate parents, ang nabiling kapikas ug illegitimate children | Ginikanan: katunga. Kapikas: ikawalong bahin. Illegitimate children: ikaupat nga bahin nga tingob (Arts. 889 ug 899) | Ikawalong bahin | Civil Code, Articles 889 and 899, Supreme Court E-Library |
| Ang nabiling kapikas ug illegitimate children (walay legitimate children o ginikanan) | Kapikas: ikatulong bahin (one-third). Illegitimate children: ikatulong bahin nga tingob (Art. 894) | Ikatulong bahin | Civil Code, Article 894, Supreme Court E-Library |
| Illegitimate children ra | Katunga sa estate, tingob (Art. 901) | Katunga | Civil Code, Article 901, Supreme Court E-Library |
| Ang nabiling kapikas ra | Katunga sa estate (Art. 900, unang paragraph) | Katunga | Civil Code, Article 900, Supreme Court E-Library |
| Ang nabiling kapikas ra, nga gikasal in articulo mortis (sa punto sa kamatayon), kung namatay ang usa sulod sa tulo ka bulan human sa kasal | Ikatulong bahin sa estate. Pero kung nagpuyo na ang magtiayon isip bana ug asawa labaw sa lima ka tuig, ang kapikas makadawat og katunga (Art. 900, ikaduhang paragraph) | Duha ka ikatulong bahin (two-thirds) (katunga kung magamit ang eksepsyon sa lima ka tuig) | Civil Code, Article 900, Supreme Court E-Library |
Mga nota
- Importante ang legitime kung nagbilin og will ang namatay. Ang free portion ra ang mahatag sa will bisan kang kinsa. Ang compulsory heir nga gibilinan og ubos sa iyang legitime pwedeng mangayo nga kini "fully satisfied" (Article 906), ug ang compulsory heirs dili mahikawan sa ilang legitime gawas sa mga kaso nga gitugot sa balaod (Article 904). Tan-awa ang Legitime shares sa Pilipinas ug Pwede ba i-disinherit sa ginikanan ang anak?
- Ang compulsory heirs nalista sa Article 887. Ang kapikas (spouse) ug illegitimate children dili ma-exclude sa legitimate children o sa ginikanan, ug dili usab sila mag-exclude sa usag usa. Ang filiation (pagkaanak) sa illegitimate child "must be duly proved". Tan-awa usab ang legitime ug compulsory heir sa glossary.
- Ang Articles 887 ug 895 naggamit gihapon sa daang mga klase sa illegitimate children sa 1950 ("acknowledged natural children" ug uban pa). Karon, ang lagda mao ang anaa sa Family Code Article 176, ingon sa giusab sa Republic Act No. 9255: "The legitime of each illegitimate child shall consist of one-half of the legitime of a legitimate child." Tan-awa ang Katungod sa panulondon sa illegitimate child.
- Ang mga fraction magamit sa net estate. Ubos sa Article 908, ibawas una ang mga utang ug bayronon, ug ang mga donasyon sa namatay nga subject to collation idugang balik sumala sa ilang bili sa dihang gihatag. Kung minyo ang namatay, i-liquidate una ang komon nga kabtangan sa magtiayon: ang bahin ra sa namatay niini, uban ang iyang kaugalingong separate property, ang moapil sa estate.
- Kung walay will, ang mga bahin gikan sa lagda sa intestate succession, nga lahi (pananglitan, ang kapikas nga adunay legitimate children makadawat og parehas nga bahin sa matag anak). Tan-awa ang Panulondon nga walay will ug Extrajudicial settlement of estate.
- Bahin sa legal separation, ang Article 892 nag-ingon: "In case of a legal separation, the surviving spouse may inherit if it was the deceased who had given cause for the same."
- Hinimo-himo nga pananglitan: Namatay si Ana nga adunay will nga naghatag og ₱100,000 sa iyang anak nga babaye nga si Dina ug ang tanan pa sa iyang anak nga lalaki nga si Ben. Ang iyang net estate ₱1,200,000. Nabilin ang iyang bana nga si Carlo ug duha ka anak, si Ben ug Dina. Ang legitime sa mga anak katunga (₱600,000), busa ₱300,000 matag usa. Ang legitime ni Carlo parehas sa usa ka anak (₱300,000), kuhaon gikan sa free nga katunga. ₱300,000 na lang ang nabilin sa free portion, ug mahatag kini sa will kang Ben. Gibilinan si Dina og ubos sa iyang legitime, busa pwede siyang mangayo nga kompletohon kini hangtod ₱300,000 (Article 906), ug ma-claim ni Carlo ang iyang ₱300,000. Resulta: Ben ₱600,000, Dina ₱300,000, Carlo ₱300,000. Kung ang will wala gyud maglakip sa usa ka anak, laing lagda ang magamit (preterition): pangutana na kini para sa abogado.
- Hinimo-himo nga pananglitan: Namatay si Pedro, usa ka biyudo, nga adunay will. Ang iyang net estate ₱1,200,000. Nabilin ang duha ka legitimate children ug si Liza, iyang anak sa gawas sa kaminyoon, nga napamatud-an ang filiation. Bahinon sa legitimate children ang ₱600,000 (₱300,000 matag usa). Ang legitime ni Liza katunga sa ₱300,000, o ₱150,000, kuhaon gikan sa free portion. Ang nabiling free portion ₱450,000.
- Kini mga kinatibuk-ang lagda. Ang tinuod nga mga estate kasagaran adunay gilalisan nga will, nawala nga heir o dili klaro nga filiation. Para sa tabang sa imong kaugalingong sitwasyon, tan-awa ang Libreng legal help.
Kinatibuk-ang impormasyon lang kini, dili legal nga tambag. Alang sa imong kaso, pangutana sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatabang ba kini nga page?