Article 19 sa Civil Code: Abuse of rights (pag-abuso sa katungod)
Status: Epektibo pa
Unsa ang giingon sa Article 19?
Ang opisyal nga teksto sa balaod naa sa English.
Every person must, in the exercise of his rights and in the performance of his duties, act with justice, give everyone his due, and observe honesty and good faith.
Unsa ang buot ipasabot niini sa simple nga pulong?
Matod sa Article 19 sa Civil Code, ang matag tawo kinahanglang mobuhat nga makiangayon (act with justice), mohatag sa matag usa sa iya, ug magmatinud-anon ug adunay good faith. Magamit kini kung imong gamiton ang imong kaugalingong katungod ug kung imong buhaton ang imong katungdanan. Sa mubo, ang pagbaton og katungod dili lisensya sa paggamit niini nga dili patas o sa bad faith. Kini nga prinsipyo kasagarang gitawag og "abuse of rights" (pag-abuso sa katungod).
Ang Article 19 mao ang una sa mga lagda sa Civil Code bahin sa "human relations". Mubo kini, apan nagtakda kini og sukdanan para sa tanan: mga silingan, landlord, nagpahulam, employer, mamalitay ug nagbaligya. Wala kini maglista og gidili nga mga buhat. Gihulagway niini kung giunsa kinahanglan magbatasan ang mga tawo.
Giunsa kini paglihok sa tinuod nga kinabuhi?
Si Nilo ug ang gibabagan nga agianan
Si Nilo tag-iya og lote tupad sa balay sa iyang silingan nga si Rey. Adunay hingpit nga katungod si Nilo sa pagkoral sa iyang kaugalingong lote. Apan human sa away, gitukod niya ang koral sa paagi nga ang tuyo ra kay aron maglisod si Rey sa pag-park, nga walay pulos para kang Nilo mismo. Ang Article 19 mangutana kung gigamit ba ni Nilo ang iyang katungod nga makiangayon ug sa good faith. Kung oo ba o dili, ang korte ang modesisyon base sa ebidensya.
Si Grace ug ang matinud-anon nga landlord
Nagpaabang si Grace og kwarto. Wala mobayad ang iyang tenant sulod sa tulo ka bulan. Nagpadala si Grace og sinulat nga demand ug unya misunod sa legal nga mga lakang aron mabawi ang kwarto. Gigamit niya ang iyang katungod sa good faith. Ang Article 19 dili mopugong sa tawo sa paggamit sa katungod sa hustong paagi.
Kini mga hinimo-himo lang nga pananglitan aron ipakita kung giunsa paglihok ang lagda. Dili kini tambag para sa bisan unsang tinuod nga kaso.
Unsa ang buot ipasabot niini sa praktis?
- Ang Article 19 kasagarang gigamit uban sa Article 20 o Article 21, nga moingon kung kinsa ang mobayad sa danyos.
- Ang tawo nga nangayo og damages kinahanglang mopamatuod sa bad faith o dili patas nga batasan ug sa danyos nga gipahinabo niini. Ang korte ang modesisyon base sa ebidensya.
- Daghang sitwasyon ang adunay kaugalingong partikular nga mga lagda. Para sa tenant nga dili mobiya, tan-awa ang unsaon pagpagawas sa tenant. Para sa abusado nga paningil sa utang sa mga lending app, tan-awa ang harassment sa online lending app.
- Para sa libre o barato nga tabang legal, tan-awa ang asa makakita og tabang legal.
Unsa ang giingon sa Article 19?
Every person must, in the exercise of his rights and in the performance of his duties, act with justice, give everyone his due, and observe honesty and good faith.
Sa yanong pagkasulti, nagtakda ang artikulo og tulo ka katungdanan:
- Pagmakiangayon. Tratara og patas ang laing tawo.
- Ihatag sa matag usa ang iya. Ihatag sa uban ang angay kanila.
- Pagmatinud-anon ug pagbaton og good faith. Ayaw panglimbong, ug ayaw gamita ang katungod aron lang makadaot sa uban.
Magamit kini nga mga katungdanan sa duha ka sitwasyon: kung gamiton sa tawo ang usa ka katungod (pananglitan, ang katungod sa landlord sa pagkolekta og abang) ug kung buhaton sa tawo ang usa ka katungdanan (pananglitan, ang katungdanan sa nagbaligya sa paghatod sa iyang gibaligya).
Ma-liable ba ka sa paggamit sa imong kaugalingong katungod?
Oo, kung gamiton nimo kini sa paagi nga nakalapas sa sukdanan sa Article 19. Mao kana ang ideya sa ngalan nga "abuse of rights". Ang katungod adunay katuyoan. Ang paggamit niini nga dili matinud-anon, o aron lang makadaot sa laing tawo, supak sa artikulo.
Dili kini nagpasabot nga ang matag paggamit sa katungod nga makasuko sa usa ka tawo supak na sa balaod. Makakolekta gihapon og abang ang landlord, ug makapangayo gihapon og bayad ang creditor. Ang pangutana kay kung giunsa paggamit ang katungod: patas ug sa good faith, o dili.
Unsa ang mahitabo kung adunay molapas sa Article 19?
Wala moingon ang Article 19 kung unsa ang remedyo. Ang mga artikulo human niini ang moingon:
- Matod sa Article 20, ang tawo nga, supak sa balaod, tinuyo o tungod sa pagpabaya nakadaot sa uban kinahanglang mobayad niini.
- Matod sa Article 21, ang tawo nga tinuyo nga nakadaot o nakapasakit sa uban sa paagi nga supak sa morals, good customs o public policy kinahanglang mobayad sa danyos.
Ang moral damages, nga bayad para sa mga butang sama sa kasakit sa hunahuna (mental anguish) ug kaulaw sa katilingban, mahimong makuha ubos sa Article 2219 sa mga kaso nga iyang gilista "and analogous cases". Ang item (10) niini naghisgot sa Article 21 ug Article 26, ug uban pa. Ang Article 19 wala sa maong lista. Kung angay ba ang moral damages sa usa ka kaso, ang korte maoy modesisyon.
Kanunay nga pangutana
Unsa ang abuse of rights principle sa Pilipinas?
Kini ang lagda sa Article 19 sa Civil Code. Ang matag tawo, sa paggamit sa iyang mga katungod ug sa pagbuhat sa iyang mga katungdanan, kinahanglang mobuhat nga makiangayon, mohatag sa matag usa sa iya, ug magmatinud-anon ug adunay good faith. Ang pagbaton og katungod dili rason sa paggamit niini sa bad faith.
Makakaso ba ko ubos sa Article 19 lang?
Ang Article 19 nagtakda sa sukdanan sa batasan apan wala kini moingon mismo kung unsa ang remedyo. Ang sunod nga mga artikulo ang moingon: ang Article 20 mopabayad sa tawo nga nakadaot nga supak sa balaod, ug ang Article 21 naglangkob sa tinuyo nga pagdaot nga supak sa morals, good customs o public policy. Kung unsang artikulo ang mohaom sa usa ka sitwasyon, pangutana kana sa abogado.
Magamit ba ang Article 19 sa mga landlord, nagpahulam ug employer?
Oo. Ang artikulo nag-ingon og 'every person', ug naglangkob kini sa paggamit sa katungod ug sa pagbuhat sa katungdanan. Ang landlord, nagpahulam o employer nga adunay katungod kinahanglan gihapong mogamit niini nga matinud-anon ug adunay good faith.
Krimen ba ang Article 19?
Dili. Ang Article 19 naa sa Civil Code. Bahin kini sa civil liability, nga kasagaran nagpasabot og pagbayad og damages, dili pagkapriso. Ang pipila ka buhat mahimong krimen usab ubos sa laing balaod, apan lahi kana nga pangutana.
Kinatibuk-ang impormasyon lang kini, dili legal nga tambag. Alang sa imong kaso, pangutana sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatabang ba kini nga page?