Article 21 sa Civil Code: Binuhatan nga supak sa moral, batasan o public policy
Status: Epektibo pa
Unsa ang giingon sa Article 21?
Ang opisyal nga teksto sa balaod naa sa English.
Any person who willfully causes loss or injury to another in a manner that is contrary to morals, good customs or public policy shall compensate the latter for the damage.
Unsa ang buot ipasabot niini sa simple nga pulong?
Ang Article 21 sa Civil Code nag-ingon nga ang tawo nga tinuyo nga nakahatag og kapildihan o kadaot sa uban, sa paagi nga supak sa moral, maayong batasan o public policy, kinahanglan mobayad sa kadaot. Sakop niini ang makadaot nga binuhatan bisan wala kini makalapas og espesipikong balaod. Ang tawo nga nadaot mahimong mangayo og damages (bayad-danyos), lakip na ang moral damages.
Gisulbad sa Article 21 ang usa ka kakulang. Ang Article 20 nagpabayad sa tawo sa kadaot nga gikan sa binuhatan nga supak sa balaod. Apan adunay mga binuhatan nga sayop kaayo ug makadaot bisan walay balaod nga naghisgot niini. Ang Article 21 ang mosakop niini, basta tinuyo kini nga gihimo.
Giunsa kini paglihok sa tinuod nga kinabuhi?
Si Liza ug ang bakak nga akusasyon sa shoplifting
Nag-shopping si Liza sa usa ka tindahan. Bakak siyang giakusahan sa guard og shoplifting atubangan sa ubang customer, ug naulaw siya pag-ayo. Mahimong mangayo si Liza og moral damages tungod sa "social humiliation" ubos sa Articles 21, 2217 ug 2219(10). Dili na niya kinahanglan pamatud-an ang kapildihan sa kwarta (Article 2216). Ang korte ang mohukom kung tinuyo ba ang akusasyon ug gihimo sa paagi nga supak sa moral o maayong batasan, ug pila ang ihatag, kung aduna man.
Si Paolo ug ang pagpakaulaw sa publiko
Adunay utang si Paolo sa iyang kanhing higala nga si Dennis. Imbes magpadala og demand, nag-print si Dennis og karatula nga nagtawag kang Paolo og kawatan ug gipapilit kini sa gate sa trabahoan ni Paolo. Katungod ang paningil sa utang, apan ang pagbuhat niini sa ingon niini nga paagi mahimong supak sa maayong batasan. Mahimong mohangyo si Paolo sa korte nga hatagan siya og damages ubos sa Article 21; kung ihatag ba kini sa korte, depende sa ebidensya. Kung defamatory (makadaot sa dungog) ang karatula, mahimong magamit usab ang mga lagda sa libel.
Kini mga hinimo-himo lang nga pananglitan aron ipakita kung giunsa paglihok sa lagda. Dili kini tambag para sa bisan unsang tinuod nga kaso.
Unsa ang buot ipasabot niini sa praktis?
- Ang tawo nga nangayo kinahanglan mopamatuod nga tinuyo ang binuhatan ug kini ang hinungdan sa kapildihan o kadaot. Ang korte ang motimbang sa mga kamatuoran.
- Ang Article 21 usa ka civil remedy. Ang kaso mahitungod sa bayad, dili sa prisohan.
- Kung ang tinuod nga mamalitay nadakpan nga nangawat og baligya, laing sitwasyon kana. Tan-awa ang nadakpan og shoplifting sa wala pa makagawas sa tindahan.
- Ang insulto ug bakak nga akusasyon mahimo usab nga krimen. Tan-awa ang oral defamation ug cyber libel sa Facebook.
- Ang Article 2219, item (7), lahi nga naglista sa "Libel, slander or any other form of defamation" isip usa sa mga kaso para sa moral damages.
- Para sa libre o barato nga tabang legal, tan-awa ang asa makakuha og tabang legal.
Unsa ang giingon sa Article 21?
Any person who willfully causes loss or injury to another in a manner that is contrary to morals, good customs or public policy shall compensate the latter for the damage.
Sa yanong pagkasulti, kinahanglan sa Article 21 ang:
- Tinuyo nga binuhatan. Tinuyo ang paghimo sa tawo. Dili igo ang pagkapasagad ra.
- Kapildihan o kadaot sa uban. Adunay nadaot, sa kwarta o sa laing paagi.
- Paagi nga supak sa moral, maayong batasan o public policy. Ang paagi sa paghimo supak sa gidawat nga sukaranan sa moral, sa maayong batasan sa komunidad, o sa interes sa publiko.
Wala gihubit sa article ang "morals" ug "good customs". Ang korte ang mohukom, base sa mga kamatuoran, kung ang usa ka binuhatan milapas na sa utlanan.
Makakuha ba og moral damages ubos sa Article 21?
Oo, mahimo kini ihatag. Ang Article 2219 naglista sa mga kaso diin makuha ang moral damages, ug ang item (10) naglakip niini:
(10) Acts and actions referred to in articles 21, 26, 27, 28, 29, 30, 32, 34, and 35.
Ang moral damages mobayad sa kadaot nga dili bahin sa kwarta. Ang Article 2217 naglista kung unsa ang sakop niini:
Moral damages include physical suffering, mental anguish, fright, serious anxiety, besmirched reputation, wounded feelings, moral shock, social humiliation, and similar injury.
Dili kinahanglan pamatud-an ang kapildihan sa kwarta para sa moral damages, ug ang korte ang motakda sa kantidad sumala sa kahimtang (Article 2216). Walay gitakda nga pirmi nga kantidad sa piso ang Civil Code.
Unsa ang kalainan sa Article 21 sa Articles 19 ug 20?
- Ang Article 19 nagtakda sa kinatibuk-ang sukaranan: magbuhat nga makiangayon, ihatag sa matag usa ang angay kaniya, ug magmatinud-anon ug adunay good faith.
- Ang Article 20 nagpabayad sa tawo sa kadaot nga gikan sa binuhatan nga supak sa balaod, tinuyo man o tungod sa negligence.
- Ang Article 21 nagpabayad sa tawo sa tinuyo nga kadaot nga gihimo sa paagi nga supak sa moral, maayong batasan o public policy, bisan walay nalapas nga balaod.
Unsang mga desisyon sa Supreme Court ang may kalabutan?
- Baksh v. Court of Appeals (G.R. No. 97336)Baksh v. Court of Appeals sa Bisaya: ang wala pagtuman sa saad nga pagminyo dili sala sa kaugalingon, apan may damages ubos sa Article 21 kung limbong.
- Wassmer v. Velez (G.R. No. L-20089)Wassmer v. Velez sa Bisaya: ngano nga ang pamanhonon nga mibiya duha ka adlaw sa wala pa ang kasal kinahanglan mobayad og damages ubos sa Article 21.
Kanunay nga pangutana
Unsa ang Article 21 sa Civil Code?
Kini nag-ingon nga ang tawo nga tinuyo nga nakahatag og kapildihan o kadaot sa uban, sa paagi nga supak sa moral, maayong batasan o public policy, kinahanglan mobayad sa kadaot. Sakop niini ang mga sayop nga walay espesipikong balaod nga nagdili.
Makakuha ba ko og moral damages ubos sa Article 21?
Oo, mahimo kini ihatag. Ang Article 2219(10) naglista sa mga binuhatan nga gihisgotan sa Article 21 isip usa sa mga kaso diin makuha ang moral damages. Ang korte ang mohukom sa kantidad, ug dili na kinahanglan pamatud-an ang kapildihan sa kwarta para sa moral damages (Article 2216).
Sakop ba sa Article 21 ang binuhatan tungod sa pagkapasagad?
Dili. Gikinahanglan sa Article 21 nga ang tawo 'willfully' o tinuyo nga nakahatag sa kapildihan o kadaot. Ang binuhatan tungod sa pagkapasagad (careless) sakop sa ubang articles, sama sa Article 20 (binuhatan nga supak sa balaod) o Article 2176 (fault o negligence).
Unsa ang kalainan sa Article 21 ug Article 20?
Ang Article 20 nagkinahanglan og binuhatan nga supak sa balaod, tinuyo man o tungod sa negligence. Ang Article 21 dili na kinahanglan og nalapas nga balaod, apan kinahanglan nga tinuyo ang binuhatan ug gihimo sa paagi nga supak sa moral, maayong batasan o public policy.
Aduna bay pirmi nga kantidad sa moral damages ubos sa Article 21?
Wala. Ang Civil Code walay gitakda nga kantidad sa piso. Ang Article 2216 nagbilin sa pagtimbang sa moral damages sa korte, sumala sa kahimtang sa matag kaso.
Kinatibuk-ang impormasyon lang kini, dili legal nga tambag. Alang sa imong kaso, pangutana sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatabang ba kini nga page?