Baksh v. Court of Appeals (1993): Saad nga Pagminyo nga Gilapas

Ang petitioner usa ka foreign exchange student nga nagtuon og medical course sa Dagupan City. Ang private respondent, usa ka babaye nga nagtrabaho sa usa ka restaurant, miingon nga giulitawo siya niini ug gisaaran nga pakaslan, nga midawat siya basta magpakasal sila, ug nga mibisita kini sa iyang ginikanan aron mangayo sa ilang pagtugot. Tungod sa saad, mipuyo siya uban kaniya, ug nag-sex sila. Ang iyang pamilya nagsugod og pangandam sa kasal "in accordance with Filipino customs and traditions," nagdapit og mga higala ug paryente ug nangita og mga ninong ug ninang. Unya midumili ang lalaki nga pakaslan siya.

Gikiha niya kini og damages. Midapig kaniya ang trial court ug mihatag og P20,000.00 isip moral damages, P3,000.00 isip attorney's fees ug P2,000.00 isip litigation expenses. Gi-affirm kini sa tibuok sa Court of Appeals. Miapelar ang petitioner sa Supreme Court.

Ingon niini ang pagkasulti sa Court: "whether or not damages may be recovered for a breach of promise to marry on the basis of Article 21 of the Civil Code of the Philippines."

Gi-deny sa Supreme Court ang petition ug gi-affirm ang award sa damages.

Ang kinatibuk-ang lagda. Matod sa Court: "The existing rule is that a breach of promise to marry per se is not an actionable wrong." Gipunting niini nga tinuyo nga gitangtang sa Congress gikan sa draft sa Civil Code ang mga probisyon nga unta naghimo niini nga actionable wrong.

Kanus-a magamit ang Article 21. Ang Article 21 nag-obligar sa tawo nga tinuyo nga nakahatag og kapildihan o kadaot sa uban sa paagi nga supak sa morals, good customs o public policy nga bayran ang uban sa kadaot. Gihukman sa Court nga kung ang saad sa lalaki nga pagminyo mao ang proximate cause (direkta nga hinungdan) nga gidawat sa babaye ang iyang gugma ug miuyon siya sa sex, ang pamatuod nga wala gyud tuyo ang lalaki nga pakaslan siya ug ang saad "a subtle scheme or deceptive device" lang makapahamtang og damages ubos sa Article 21. Angay ang damages "not because of such promise to marry but because of the fraud and deceit behind it and the willful injury to her honor and reputation which followed thereafter." Kinahanglan nga ang kadaot nahimo sa paagi nga supak sa morals, good customs o public policy.

Gi-apply sa kaso. Nakita sa ubos nga mga korte nga ang iyang saad nga pagminyo fraudulent ug limbong ug kini ang rason nga mipuyo ang babaye uban kaniya. Miuyon ang Court ug nakita nga wala siya molihok sa good faith sukad sa sinugdan.

Dili parehas og sala. Matod sa petitioner, pareho silang sad-an, busa walay usa kanila ang makadawat og damages. Wala mouyon ang Court. Matod niini, milihok ang babaye tungod sa moral seduction, dili tungod sa kaibog, ug mibiya dayon siya sa lalaki pagkahibalo niya nga dili siya pakaslan. "She is not, therefore, in pari delicto with the petitioner." Sa kinatas-an, siya "merely in delicto."

Ang breach of promise to marry dili actionable wrong sa iyang kaugalingon, apan kung ang saad usa ka limbong aron mouyon ang babaye sa sex ug tinuyo nga nakadaot sa iyang dungog sa paagi nga supak sa morals, good customs o public policy, mahimong ihatag ang moral damages ubos sa Article 21 sa Civil Code tungod sa fraud, dili tungod sa saad.

Gipatin-aw sa Baksh kanus-a ang engagement nga wala madayon mahimong mosangpot sa damages. Dili igo ang gilapas nga saad ra. Ang tan-awon sa balaod kung adunay fraud o laing buhat nga supak sa morals, good customs o public policy nga nakahatag og tinuod nga kadaot. Ang mga kantidad sa Baksh gihatag niana ra nga kaso ug dili pirmi nga rate.

Kasagaran gibasa kini nga kaso uban sa Wassmer v. Velez (1964), nga nag-ingon usab nga ang breach of promise to marry ra dili actionable, apan mitugot og damages kay mibiya ang pamanhonon sa kasal nga pormal nang gitakda human sa publiko nga mga pagpangandam.

Hinimo-himo nga pananglitan: Giingnan ni Leo si Jen nga pakaslan niya siya human sa school year ug nakigkita siya sa ginikanan ni Jen, apan wala gyud niya kini tuyoa ug mibiya siya dihang mibalhin na si Jen sa iyang puy-anan. Sumala sa Baksh, ang gilapas nga saad ra dili maghatag kang Jen og claim, apan ang pamatuod nga limbong ang saad nga nakadaot sa iyang dungog mahimong mosuporta sa damages ubos sa Article 21. Ang korte ang mohukom base sa ebidensya.

Basaha ang tibuok desisyon sa Supreme Court E-Library (link sa sources sa ubos). Para sa claim sa damages, tan-awa ang asa makakuha og legal nga tabang.