Article 20 sa Civil Code: Damages sa mga buhat nga supak sa balaod
Status: Epektibo pa
Unsa ang giingon sa Article 20?
Ang opisyal nga teksto sa balaod naa sa English.
Every person who, contrary to law, willfully or negligently causes damage to another, shall indemnify the latter for the same.
Unsa ang buot ipasabot niini sa simple nga pulong?
Matod sa Article 20 sa Civil Code, ang tawo nga nakadaot sa uban pinaagi sa buhat nga supak sa balaod kinahanglang mobayad sa maong danyos. Naglangkob kini sa mga buhat nga tinuyo ug sa mga buhat tungod sa kawalay-pagbantay. Ang pulong nga gigamit sa artikulo para sa pagbayad mao ang "indemnify".
Ang Article 20 naa dayon human sa Article 19, nga nag-ingon nga ang matag tawo kinahanglang mobuhat nga makiangayon, mohatag sa matag usa sa iya, ug magmatinud-anon ug adunay good faith. Ang Article 19 maoy nagtakda sa sukdanan. Ang Article 20 naghatag og usa ka paagi aron mapabayad ang tawo nga milapas sa balaod.
Giunsa kini paglihok sa tinuod nga kinabuhi?
Si Carmen ug ang ilegal nga paglabay
Ibutang ta nga ang usa ka city ordinance nagdili sa paglabay og construction debris sa kanal. Gilabay gihapon ni Carmen sa kanal ang debris gikan sa pag-ayo sa iyang balay, ug miawas ang kanal ngadto sa tindahan sa iyang silingan nga si Lito, ug nadaot ang iyang paninda. Supak sa ordinance ang paglabay. Kung mapamatud-an ni Lito ang danyos nga gipahinabo niini, ang Article 20 usa ka basehan sa pagpangayo kang Carmen nga bayran ang paninda nga nawala kaniya.
Ang sayop ni Joel tungod sa kawalay-pagbantay
Gi-ayo ni Joel mismo ang electrical wiring sa iyang balay, nga wala mosunod sa mga lagda nga magamit sa maong trabaho sa iyang siyudad. Tungod sa short circuit, misiklab ang gamay nga sunog nga nakadaot sa bungbong sa sunod nga balay. Wala tuyoa ni Joel nga makadaot. Apan ang Article 20 naglangkob sa mga buhat tungod sa pagpabaya ingon man sa tinuyo, busa ang silingan mahimong mangayo sa gasto sa pag-ayo kung mapamatud-an ang mga detalye.
Kini mga hinimo-himo lang nga pananglitan aron ipakita kung giunsa paglihok ang lagda. Ang ordinance ug ang lokal nga mga lagda niini gihanduraw lang para sa paghulagway. Dili kini tambag para sa bisan unsang tinuod nga kaso.
Unsa ang buot ipasabot niini sa praktis?
- Ang tawo nga nangayo kinahanglang mopamatuod og tulo ka butang: ang buhat nga supak sa balaod, ang tinuyo o pabaya nga batasan, ug ang danyos nga gipahinabo niini.
- Ang Article 20 kasagarang gigamit uban sa Article 2176 bahin sa quasi-delict, labi na sa mga aksidente. Tan-awa ang liable ba ang tag-iya sa sakyanan sa aksidente sa driver?
- Ang mga claim para sa damages kinahanglang i-file sulod sa panahon nga gitakda sa balaod. Para sa mga panahon, tan-awa ang pila ka tuig nimo makolekta ang utang?
- Kung ang buhat tungod sa pagpabaya krimen usab, matod sa Article 2177 (gisulat para sa quasi-delicts), ang civil liability ubos sa Article 2176 lahi sa civil liability ubos sa Penal Code, apan ang biktima dili makakuha og damages kaduha para sa samang buhat o pagpasagad.
- Para sa libre o barato nga tabang legal, tan-awa ang asa makakita og tabang legal.
Unsa ang giingon sa Article 20?
Every person who, contrary to law, willfully or negligently causes damage to another, shall indemnify the latter for the same.
Sa yanong pagkasulti, tulo ka butang ang gikinahanglan sa Article 20:
- Buhat nga supak sa balaod. Ang tawo nakabuhat og butang nga gidili sa balaod, o wala mobuhat sa butang nga gimando sa balaod.
- Tinuyo o tungod sa pagpabaya. Dili importante kung tinuyo ba ang buhat o tungod lang sa kawalay-pagbantay. Bisan asa niini igo na.
- Danyos sa laing tawo. Ang buhat nakadaot sa laing tawo.
Kung kompleto kining tulo, ang tawo kinahanglang mo-"indemnify" sa nadaot. Nagpasabot kana nga bayran ang danyos.
Unsa ang kalainan sa Article 20 ug sa Articles 21 ug 2176?
Adunay daghang artikulo ang Civil Code nga mopabayad sa tawo tungod sa danyos. Nagsapaw-sapaw sila, apan ang matag usa adunay kaugalingong gipunting:
| Article | Unsa ang gilangkob | Kahimtang sa hunahuna |
|---|---|---|
| Article 20 | Danyos nga gipahinabo sa buhat nga supak sa balaod | Tinuyo o tungod sa pagpabaya |
| Article 21 | Kapildihan o kasakit nga gipahinabo sa paagi nga supak sa morals, good customs o public policy | Tinuyo ra |
| Article 2176 | Danyos nga gipahinabo sa sayop o pagpabaya; gitawag og quasi-delict kung walay kontrata nga nauna | Sayop o pagpabaya |
Busa ang Article 21 magamit bisan walay partikular nga balaod nga nalapas, apan sa tinuyo nga mga buhat ra. Ang Article 20 nagkinahanglan og nalapas nga balaod, apan igo na ang kawalay-pagbantay.
Unsang damages ang mapangayo?
Matod sa Article 20, ang tawo kinahanglang mobayad "for the same", buot ingon para sa danyos nga gipahinabo. Ang kinatibuk-ang mga lagda bahin sa damages naa sa titulo sa Civil Code bahin sa damages, sugod sa Article 2195. Pananglitan, gawas kung gitakda sa balaod o sa kasabotan, ang Article 2199 motugot og actual damages para lang sa kapildihan sa kwarta nga "duly proved" (hustong napamatud-an) sa nadaot. Mao kini nganong importante ang mga resibo, estimate ug uban pang rekord.
Lahi nga pangutana ang moral damages. Ang Article 2219 naglista sa mga kaso diin mahimo kining makuha, "and analogous cases". Ang item (10) niini naghisgot sa Articles 21 ug 26, ug uban pa, apan dili sa Article 20. Ang korte ang modesisyon, kaso por kaso, kung unsang damages ang angay.
Kanunay nga pangutana
Unsa ang buot ipasabot sa Article 20 sa Civil Code?
Nagpasabot kini nga ang tawo nga, supak sa balaod, nakadaot sa uban kinahanglang mobayad sa maong danyos. Dili importante kung tinuyo ba ang buhat (willfully) o tungod sa kawalay-pagbantay (negligently).
Unsa ang kalainan sa Article 20 ug Article 21?
Ang Article 20 naglangkob sa danyos nga gipahinabo sa buhat nga supak sa balaod, tinuyo man o tungod sa pagpabaya. Ang Article 21 naglangkob sa kapildihan o kasakit nga tinuyo nga gipahinabo sa paagi nga supak sa morals, good customs o public policy, bisan walay partikular nga balaod nga nalapas.
Unsa ang kalainan sa Article 20 ug Article 2176?
Ang Article 20 nalambigit sa buhat nga supak sa balaod. Ang Article 2176 naghisgot ra sa danyos nga gipahinabo sa sayop o pagpabaya (fault or negligence), nga walay gihisgutan nga nalapas nga balaod, ug gitawag kini nga quasi-delict kung walay kontrata nga nauna tali sa mga partido.
Kinahanglan ba nako pamatud-an ang danyos?
Oo. Ang Article 20 naghisgot sa pagbayad sa danyos nga gipahinabo. Gawas kung gitakda sa balaod o sa kasabotan, ang Article 2199 motugot og actual damages para lang sa kapildihan sa kwarta nga duly proved (hustong napamatud-an), busa importante ang mga resibo ug uban pang ebidensya.
Kinatibuk-ang impormasyon lang kini, dili legal nga tambag. Alang sa imong kaso, pangutana sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatabang ba kini nga page?