Article 19 ng Civil Code: Abuse of rights
Status: May bisa
Ano ang sinasabi ng Article 19?
Nasa English ang opisyal na teksto ng batas.
Every person must, in the exercise of his rights and in the performance of his duties, act with justice, give everyone his due, and observe honesty and good faith.
Ano ang ibig sabihin nito sa simpleng salita?
Ayon sa Article 19 ng Civil Code, bawat tao ay dapat kumilos nang makatarungan, ibigay sa bawat isa ang nararapat, at maging tapat at may good faith (mabuting loob). Saklaw nito ang paggamit mo ng sarili mong karapatan at ang pagtupad mo ng iyong tungkulin. Sa madaling salita, ang pagkakaroon ng karapatan ay hindi lisensiya para gamitin ito nang hindi patas o nang may bad faith. Madalas itong tawaging "abuse of rights" (pang-aabuso sa karapatan).
Ang Article 19 ang una sa mga patakaran ng Civil Code tungkol sa "human relations". Maikli ito, pero nagtatakda ito ng pamantayan para sa lahat: magkakapitbahay, landlord, nagpapautang, employer, bumibili at nagbebenta. Hindi ito naglilista ng mga bawal na gawain. Inilalarawan nito kung paano dapat kumilos ang mga tao.
Paano ito gumagana sa totoong buhay?
Si Nilo at ang nahaharangang driveway
May lote si Nilo katabi ng bahay ng kapitbahay niyang si Rey. May buong karapatan si Nilo na bakuran ang sarili niyang lote. Pero pagkatapos ng away, itinayo niya ang bakod sa paraang ang tanging layunin ay pahirapan si Rey na mag-park, at walang silbi kay Nilo mismo. Ang tanong ng Article 19 ay kung ginamit ni Nilo ang karapatan niya nang makatarungan at may good faith. Korte ang magpapasya nito batay sa ebidensiya.
Si Grace at ang tapat na landlord
Nagpapaupa si Grace ng kuwarto. Tatlong buwan nang hindi nagbabayad ang tenant niya. Nagpadala si Grace ng nakasulat na demand at saka sinunod ang mga legal na hakbang para mabawi ang kuwarto. Ginagamit niya ang karapatan niya nang may good faith. Hindi pinipigilan ng Article 19 ang paggamit ng karapatan sa tamang paraan.
Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.
Ano ang ibig sabihin nito sa praktika?
- Kadalasang ginagamit ang Article 19 kasama ng Article 20 o Article 21, na nagsasabi kung sino ang dapat magbayad ng pinsala.
- Ang taong humihingi ng damages ang dapat magpatunay ng bad faith o hindi patas na pag-uugali at ng pinsalang idinulot nito. Korte ang magpapasya batay sa ebidensiya.
- Maraming sitwasyon ang may sariling partikular na patakaran. Para sa tenant na ayaw umalis, basahin ang paano paalisin ang tenant. Para sa mapang-abusong paniningil ng mga lending app, basahin ang harassment ng online lending app.
- Para sa libre o murang legal na tulong, tingnan ang saan hihingi ng legal na tulong.
Ano ang sinasabi ng Article 19?
Every person must, in the exercise of his rights and in the performance of his duties, act with justice, give everyone his due, and observe honesty and good faith.
Sa madaling salita, tatlong tungkulin ang itinatakda ng article:
- Kumilos nang makatarungan. Tratuhin nang patas ang kapwa.
- Ibigay sa bawat isa ang nararapat. Ibigay sa iba ang karapat-dapat sa kanila.
- Maging tapat at may good faith. Huwag manlinlang, at huwag gamitin ang karapatan para lang manakit ng iba.
Saklaw ng mga tungkuling ito ang dalawang sitwasyon: kapag gumagamit ang isang tao ng karapatan (halimbawa, ang karapatan ng landlord na maningil ng upa) at kapag tumutupad siya ng tungkulin (halimbawa, ang tungkulin ng nagbebenta na i-deliver ang ibinenta).
Puwede ka bang managot sa paggamit ng sarili mong karapatan?
Oo, kung ginamit mo ito sa paraang lumalabag sa pamantayan ng Article 19. Iyan ang ideya sa likod ng pangalang "abuse of rights". May layunin ang bawat karapatan. Ang paggamit dito nang hindi tapat, o para lang saktan ang ibang tao, ay labag sa article.
Hindi ibig sabihin na labag sa batas ang bawat paggamit ng karapatan na ikinasasama ng loob ng iba. Puwede pa ring maningil ng upa ang landlord, at puwede pa ring maningil ng bayad ang nagpautang. Ang tanong ay kung paano ginamit ang karapatan: patas at may good faith, o hindi.
Ano ang mangyayari kung may lumabag sa Article 19?
Hindi sinasabi ng Article 19 kung ano ang remedyo. Ang mga article na kasunod nito ang nagsasabi:
- Ayon sa Article 20, ang taong nakapinsala sa iba nang labag sa batas, sinadya man o dahil sa kapabayaan, ay dapat magbayad para rito.
- Ayon sa Article 21, ang taong sinadyang nagdulot ng pagkalugi o pinsala sa iba sa paraang labag sa moral, good customs o public policy ay dapat magbayad ng damages.
Ang moral damages, na bayad para sa mga bagay gaya ng matinding pag-aalala (mental anguish) at kahihiyan sa lipunan, ay puwedeng makuha sa ilalim ng Article 2219 sa mga kasong nakalista rito "and analogous cases". Pinangalanan ng item (10) nito ang Article 21 at Article 26, bukod sa iba. Hindi pinangalanan ang Article 19 sa listahang iyon. Korte ang magpapasya kung may moral damages sa isang partikular na kaso.
Mga madalas itanong
Ano ang abuse of rights principle sa Pilipinas?
Ito ang patakaran sa Article 19 ng Civil Code. Bawat tao, sa paggamit ng kanyang karapatan at pagtupad ng kanyang tungkulin, ay dapat kumilos nang makatarungan, ibigay sa bawat isa ang nararapat, at maging tapat at may good faith. Hindi dahilan ang pagkakaroon ng karapatan para gamitin ito nang may bad faith.
Puwede ba akong magdemanda gamit lang ang Article 19?
Itinatakda ng Article 19 ang pamantayan ng pag-uugali pero hindi nito mismo sinasabi kung ano ang remedyo. Ang mga sumunod na article ang nagsasabi: sa Article 20, ang taong nakapinsala nang labag sa batas ay dapat magbayad, at sakop ng Article 21 ang sinadyang pinsala na labag sa moral, good customs o public policy. Kung aling article ang akma sa isang sitwasyon, abogado ang dapat tanungin.
Saklaw ba ng Article 19 ang landlord, nagpapautang at employer?
Oo. 'Every person' ang sinasabi ng article, at saklaw nito ang paggamit ng karapatan at pagtupad ng tungkulin. Ang landlord, nagpapautang o employer na may karapatan ay kailangan pa ring gamitin ito nang tapat at may good faith.
Krimen ba ang paglabag sa Article 19?
Hindi. Nasa Civil Code ang Article 19. Tungkol ito sa civil liability, na kadalasan ay pagbabayad ng damages, hindi kulong. May mga gawain na puwede ring krimen sa ilalim ng ibang batas, pero hiwalay na tanong iyon.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?