Article 19 ti Civil Code: Abuse of rights (panangabuso iti karbengan)
Status: Adda pay bilegna
Ania ti kuna ti Article 19?
Ti opisial a testo ti linteg ket iti English.
Every person must, in the exercise of his rights and in the performance of his duties, act with justice, give everyone his due, and observe honesty and good faith.
Ania ti kayatna a sawen iti nalaka a sasao?
Kuna ti Article 19 ti Civil Code a tunggal tao ket masapul nga agtignay a nainkalintegan, itedna ti maikari iti tunggal maysa, ken agbalin a napudno ken addaan good faith. Agaplikar daytoy no usarem dagiti bukod a karbengam ken no aramidem dagiti pagrebbengam. Iti ababa a pannao, ti panagaddaan iti karbengan ket saan a lisensia nga usaren dayta a saan a nainkalintegan wenno iti bad faith. Masansan a maawagan daytoy a prinsipio iti "abuse of rights".
Ti Article 19 ti umuna kadagiti pagannurotan ti Civil Code maipapan iti "human relations". Ababa dayta, ngem mangituding iti pagannurotan para iti amin: kaarruba, landlord, nangpabulod, employer, gumatang ken aglaklako. Saan a mangilista kadagiti maiparit nga aramid. Iladawanna no kasano ti masapul a kababalin dagiti tattao.
Kasano nga agandar daytoy iti pudno a biag?
Ni Nilo ken ti nalapdan a driveway
Ni Nilo ti akinkukua iti lote iti abay ti balay ti kaarrubana a ni Rey. Adda naan-anay a karbengan ni Nilo a mangbakud iti bukodna a lote. Ngem kalpasan ti riri, ibangonna ti bakud iti wagas a panggepna laeng a pagbalinen a narigat ken ni Rey ti agparada, nga awan ti pakausaranna para ken ni Nilo. Saludsoden ti Article 19 no inusar ni Nilo ti karbenganna a nainkalintegan ken addaan good faith. No inaramidna dayta wenno saan, korte ti mangikeddeng babaen ti ebidensia.
Ni Grace ken ti napudno a landlord
Agpaabang ni Grace iti kuarto. Tallo a bulan a saan a nagbayad ti umaabang. Mangipatulod ni Grace iti naisurat a demand sa surotenna dagiti legal nga addang tapno maisubli kenkuana ti kuarto. Us-usarenna ti karbenganna nga addaan good faith. Saan a lapdan ti Article 19 ti tao a mangusar iti karbengan iti umno a wagas.
Inaramid laeng dagitoy a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar ti pagannurotan. Saan a balakad dagitoy para iti aniaman a pudno a kaso.
Ania ti kayatna a sawen iti praktika?
- Kadawyan nga usaren ti Article 19 a kadua ti Article 20 wenno Article 21, a mangibaga no asino ti masapul nga agbayad iti dangran.
- Ti tao a mangsingir iti danyos ket masapul a paneknekanna ti bad faith wenno saan a nainkalintegan a kababalin ken ti dangran a pinataudna. Korte ti mangikeddeng babaen ti ebidensia.
- Adu a kasasaad ti addaan met iti bukodda nga espesipiko a pagannurotan. Para iti umaabang a saan a pumanaw, kitaen ti kasano a paruaren ti umaabang. Para iti naabuso a panangsingir iti utang dagiti lending app, kitaen ti harassment ti online lending app.
- Para iti libre wenno nalaka a tulong legal, kitaen ti sadino ti pakasarakan ti tulong legal.
Ania ti kuna ti Article 19?
Every person must, in the exercise of his rights and in the performance of his duties, act with justice, give everyone his due, and observe honesty and good faith.
Iti nalaka a pannakaawat, mangituding ti artikulo iti tallo a pagrebbengan:
- Agtignay a nainkalintegan. Tratuem a nainkalintegan ti sabali a tao.
- Itedmo ti maikari iti tunggal maysa. Itedmo iti sabali ti maikari kadakuada.
- Agbalin a napudno ken addaan good faith. Dika manangallilaw, ken dimo usaren ti karbengan tapno laeng mangdangran iti sabali.
Agaplikar dagitoy a pagrebbengan iti dua a kasasaad: no usaren ti maysa a tao ti karbengan (kas pagarigan, ti karbengan ti landlord a mangsingir iti abang) ken no aramiden ti maysa a tao ti pagrebbengan (kas pagarigan, ti pagrebbengan ti aglaklako nga ited ti nailako).
Mabalin kadi a mapabayadka gapu iti panangusarmo iti bukodmo a karbengan?
Wen, no usarem dayta iti wagas a mangsalungasing iti pagannurotan ti Article 19. Dayta ti kapanunotan iti likud ti nagan nga "abuse of rights". Adda gandat ti tunggal karbengan. No usarem dayta a saan a napudno, wenno tapno laeng mangdangran iti sabali, maikontra dayta iti artikulo.
Saan a kayat a sawen daytoy a tunggal panangusar iti karbengan a makapaburido iti sabali ket maikontra iti linteg. Mabalin latta a singiren ti landlord ti abang, ken mabalin latta a singiren ti nangpabulod ti bayad. Ti saludsod ket no kasano ti panangusar iti karbengan: nainkalintegan ken addaan good faith, wenno saan.
Ania ti mapasamak no salungasingen ti maysa a tao ti Article 19?
Saan nga ibaga ti Article 19 no ania ti remedio. Dagiti artikulo a sumaruno ti mangibaga:
- Kuna ti Article 20 a ti tao a, maikontra iti linteg, inggagara wenno gapu iti kinaliway a mangpataud iti dangran iti sabali ket masapul a bayadanna dayta.
- Kuna ti Article 21 a ti tao a sigagagara a mangpataud iti pannakapukaw wenno pannakadangran ti sabali iti wagas a maikontra iti moral, nasayaat a kadawyan wenno public policy ket masapul a bayadanna ti dangran.
Ti moral damages, a mangbayad kadagiti banag a kas iti nakaro a ladingit (mental anguish) ken pannakaibabain iti kagimongan, ket mabalin a masingir iti sidong ti Article 2219 kadagiti kaso nga ilistana "and analogous cases". Ti item (10) dayta ket mangnagan iti Article 21 ken Article 26, iti tengnga ti dadduma. Saan a nainaganan ti Article 19 iti dayta a listaan. Ti korte ti mangikeddeng no maikari ti moral damages iti maysa a kaso.
Kadawyan a saludsod
Ania ti prinsipio ti abuse of rights iti Pilipinas?
Isu ti pagannurotan iti Article 19 ti Civil Code. Tunggal tao, iti panangusarna kadagiti karbenganna ken panangaramidna kadagiti pagrebbenganna, ket masapul nga agtignay a nainkalintegan, itedna ti maikari iti tunggal maysa, ken agbalin a napudno ken addaan good faith. Ti panagaddaan iti karbengan ket saan a rason tapno usaren dayta iti bad faith.
Mabalin kadi nga idarumko ti maysa a tao babaen laeng ti Article 19?
Ituding ti Article 19 ti pagannurotan ti kababalin ngem saanna nga ibaga no ania ti remedio. Dagiti sumaruno nga artikulo ti mangibaga: ti Article 20 ket mangpabayad iti tao a mangpataud iti dangran a maikontra iti linteg, ken ti Article 21 ket sakupenna ti inggagara a pannakadangran a maikontra iti moral, nasayaat a kadawyan wenno public policy. No ania nga artikulo ti maitunos iti maysa a kasasaad, abogado ti makasungbat.
Agaplikar kadi ti Article 19 kadagiti landlord, nangpabulod ken employer?
Wen. Kuna ti artikulo ti 'every person', ken sakupenna ti panangusar kadagiti karbengan ken ti panangaramid kadagiti pagrebbengan. Ti landlord, nangpabulod wenno employer nga addaan karbengan ket masapul latta nga usarenna dayta a sipupudno ken addaan good faith.
Krimen kadi ti Article 19?
Saan. Adda ti Article 19 iti Civil Code. Maipapan dayta iti civil liability, a kadawyan a kayatna a sawen ti panagbayad iti danyos, saan a pannakaibalud. Dadduma nga aramid ket mabalin met a krimen iti sidong ti sabali a linteg, a sabali a saludsod.
Pangkabaruan laeng nga impormasion daytoy, saan a legal a pammagbaga. Para iti kasoyo, agsaludsod iti abogado, iti Public Attorney's Office (PAO) wenno iti ahensia.
Nakatulong kadi daytoy a page?