Lim-Lua v. Lua (2013): Support bayat nga Agtultuloy ti Kaso

Idi September 2003, nangidatag ni Susan Lim-Lua iti kaso iti Regional Trial Court ti Cebu City tapno maideklara a void ti kasarna ken ni Danilo Lua. Bayat nga agtultuloy ti kaso, kiniddawna ti support pendente lite para kenkuana ken iti dua nga annakda, babaen ti panangdakamatna iti dakkel a sapul ti asawana manipud kadagiti negosio iti Pilipinas ken iti ballasiw-taaw.

Imbilin ti trial court ti binulan a support nga P250,000.00, agraman ti support para kadagiti bulan manipud idi naidatag ti kaso. Kinontra ni Danilo ti bilin. Nasarakan ti Court of Appeals nga inkeddeng ti trial court daytoy a gatad nga awan ti umanay nga ebidensia ti pudno a sapulna. Pinabassitna ti binulan a support iti P115,000.00 ket imbilinna a bayadanna dagiti saan a nabayadan a bulan, a maibawas ti naitedna idin iti asawana ken annakna kas binulan a support. Awan ti partido a nag-apela iti dayta a desision.

Kalpasanna, bassit laeng a balanse ti binayadan ni Danilo. Imbawasna iti saan a nabayadan a support ti nasurok a dua a milion a piso a kunana a nagastosnan iti pamilia. Ti kaaduanna ket ti gatad ti dua a lugan dagiti annak, ti panagmantenerda ken ti bayad iti credit card ti maysa nga anak. Kalpasanna, nanglista pay iti ad-adu a banag, kas iti bayad iti medical ken dental, panagbiahe, gastos iti salon, gastos iti eskuela ken kuarta nga inted kadagiti annak.

Inwaksi ti trial court dagiti bawas ket imbilinna ti execution. Iti petition ni Danilo, impalubos ti Court of Appeals amin dagiti bawas ket inwaksina ti petition ni Susan a mangibilang kenkuana iti contempt. Nag-apela ni Susan iti Supreme Court.

Mabalin kadi nga ibawas ti asawa a naibilin a mangbayad iti support pendente lite iti saan a nabayadan a support dagiti gastos a direkta a binayadanna para kadagiti annak, kas iti lugan, panagmantenerda ken panagbiahe?

Inaprobaran ti Supreme Court ti paset ti petition ni Susan ket binaliwanna ti desision ti Court of Appeals.

Ania ti sakupen ti support. Babaen ti Article 194 ti Family Code, ti support "comprises everything indispensable for sustenance, dwelling, clothing, medical attendance, education and transportation, in keeping with the financial capacity of the family." Babaen ti Article 201, ti gatad ket maitunos iti kabaelan ti mangited ken kasapulan ti umaw-awat.

Provisional ti support pendente lite. Kadagiti kaso ti nullity, annulment wenno legal separation, mabalin nga ited ti korte ti support bayat nga agtultuloy ti kaso, babaen ti bukodna a desision wenno no adda aplikasion. Gapu ta provisional daytoy, saan a masapul a sukimaten ti korte a naan-anay ti merits. Umanayen dagiti affidavit ken dokumento iti rekord. Inadaw met ti Korte dagiti factor iti Rule on Provisional Orders para iti support ti asawa ken annak.

Dagiti laeng mainaig a gastos ti mabalin a maibawas. Ti binulan a support nga P115,000.00 ket kangrunaan a para iti taraon, gastos iti balay kas iti sueldo dagiti drayber ken katulong, ken ti therapy ni Susan. Isu a dagiti bawas ket masapul a limitado kadagiti kangrunaan a kasapulan a kinita dagiti korte idi inkeddengda dayta a gatad. Ti dua a nangina a lugan, ti panagmantenerda, dagiti gastos ti panagbiahe ken dagiti ginatang babaen ti credit card malaksid iti groceries ken dry goods ket "bear no relation to the judgment awarding support pendente lite." Impalubos laeng ti Korte dagiti gastos ni Susan iti medical, dagiti gastos ti maysa nga anak iti dental ken dagiti ginatang dagiti annak a groceries ken dry goods babaen ti credit card, a dagupna ket Php 648,102.29. Masapul nga ituloy manen ni Danilo ti panagbayad iti binulan a support.

Dinakamat ti Korte dagiti ruling dagiti korte ti America a ti nagannak a naibilin a mangbayad iti support iti sabali a nagannak ket kadawyan a saan a mabalin a mangala iti credit para kadagiti bayad a pinilina nga ited a direkta kadagiti annak, malaksid no nalawag a nainkalintegan dayta ken awan ti maidadanes a sabali a nagannak.

Awan ti contempt. Saan a nakabasol ni Danilo iti indirect contempt. Intultuloyna ti agbayad iti panagadal ken kasapulan dagiti annakna ken napudno a namati nga ipalubos dagiti korte nga ibawasna ti ginastosna. Kalikaguman ti contempt ti aramid a pinanggep ken naaramid para iti saan a maitutop a panggep.

Mabalin nga agbaliw ti gatad. Kinuna ni Danilo nga adda itan bukod a negosio ni Susan ken agtrabahon dagiti annak. Kinuna ti Korte a dagiti kasta a kiddaw ket para iti trial court a mangiggem iti kangrunaan a kaso. Inulitna ti immun-una a ruling: "Judgment for support does not become final." Mabalin a mapabassit wenno mapadakkel ti support bayat nga agbaliw dagiti kasapulan ken kabaelan.

Provisional ti support pendente lite ken mabalin a maikeddeng babaen kadagiti affidavit ken dokumento; no naikeddengen, dagiti laeng gastos a mainaig kadagiti kasapulan a kinita iti panangikeddeng ti mabalin a maibilang iti saan a nabayadan a support, saan a dagiti saan a mainaig a gastos kas iti lugan ken panagbiahe dagiti annak; ken ti judgment para iti support ket saan pulos nga agbalin a final, ta mabalin nga agbaliw ti gatad sigun kadagiti kasapulan ti umaw-awat ken kabaelan ti mangited.

Bayat nga agtultuloy ti kaso maipapan iti kasar, mabalin a dagus a kasapulan ti asawa ken dagiti annak ti support. Dua a banag ti ipakita ti Lim-Lua. Mabalin nga ibilin ti korte ti support a nasapa, a saan nga agur-uray iti panagpatingga ti kaso. Ken ti asawa a masapul nga agbayad ket saan a mabalin nga agdesidir a bukbukodna nga agbayad iti sabali a wagas, kas iti regalo kadagiti annak, ket kalpasanna ibawasna iti imbilin ti korte.

Dagiti gatad iti Lim-Lua ket naikeddeng para iti dayta a pamilia, sigun iti kasasaad ti panagbiagda. Saanda a standard a rate. Saan a mangikeddeng ti Family Code iti porsiento: ti support ket agpannuray iti kabaelan ti mangited ken kasapulan ti umaw-awat. Kitaen ti mano ti child support ken ti Grande v. Antonio para iti sabali a kaso a nangbingay ti korte iti support kadagiti nagannak.

Inaramid a pagarigan: Naibilin ken ni Carlo a bayadanna ti asawana iti naikeddeng a binulan a support para kenkuana ken iti anakda a lalaki bayat nga agtultuloy ti kaso ti nullity-da. Imbes ketdi, gimmatang iti baro a motorsiklo para iti anakna ken binayadanna ti bakasion iti ballasiw-taaw, ket kalpasanna bassit ti binayadanna iti asawana. Babaen ti Lim-Lua, kadawyan a saanna a mabalin nga ibawas ti motorsiklo ken ti biahe iti support a pakautanganna, gapu ta saan dagitoy dagiti kasapulan a kinita ti korte. Mabalinna nga ikiddaw iti korte a baliwan ti gatad no agbaliw ti kabaelanna wenno dagiti kasapulanda.

Basaen ti sibubukel a desision iti Supreme Court E-Library (adda ti link kadagiti source iti baba). Para iti saludsod maipapan iti pudno a support, kitaen ti sadino ti pakasarakan iti tulong legal.