Ania ti Unlawful Detainer? Kaipapanan iti Linteg ti Pilipinas

Ipalubos ti Rule 70, Section 1 ti Rules of Court iti lessor, vendor, vendee wenno sabali a tao nga umapan iti korte no ti panagtengngel iti daga wenno building "is unlawfully withheld after the expiration or termination of the right to hold possession, by virtue of any contract, express or implied". Masapul a maidatag ti kaso "at any time within one (1) year" iti maitutop a Municipal Trial Court. Para kadagiti panagupa, ilista ti Article 1673 ti Civil Code dagiti grounds tapno mapapanaw ti umuupa, kas iti nalpasen a panagupa, saan a nabayadan nga upa wenno nalabsing a kondision.

Iti Spouses Valdez v. Court of Appeals (2006), inlawlawag ti Supreme Court ti kangrunaan a punto: iti unlawful detainer, "possession of the defendant is originally legal but became illegal due to the expiration or termination of the right to possess." Ti maysa a tawen ket mangrugi "from the date of last demand".

Iti forcible entry, simrek ti agnanaed babaen ti puersa, panangbutbuteng, pangta, strategy wenno panagsalimetmet, isu a di legal ti panagtengngel manipud pay idi umuna nga aldaw. Iti unlawful detainer, nagbalin laeng a di legal idi agangay. Kitaem ti Forcible entry vs unlawful detainer.

Innayon ti Valdez a ti kaso a naibatay iti tolerance (panangpalubos) ket masapul nga adda tolerance manipud pay idi rugi ti panagnaed. No nasurok ngem maysa a tawen ti napalabas, ti kaso ket saanen nga unlawful detainer no di ket accion publiciana, maysa nga ordinario a civil case tapno maikeddeng no asino ti addaan iti ad-adda a kalintegan a mangtengngel.

• Demand. Para iti lessor, kasapulan ti Rule 70, Section 2 ti demand nga agbayad wenno tungpalen ti kontrata ti panagupa ken pumanaw. Mabalin laeng a maidatag ti kaso no saan a tungpalen ti umuupa iti uneg ti 15 nga aldaw para iti daga wenno 5 nga aldaw para kadagiti building, malaksid no sabali ti kuna ti kontrata.
• Barangay conciliation, no maipakat. Iti sidong ti Rule 70, Section 12, ti kaso a nasken koma nga immuna iti barangay conciliation ket ma-dismiss without prejudice no awan ti pammaneknek a naaramid daytoy. Kitaem ti Masapul kadi nga umuna nga umapanak iti barangay?.
• Rent control, para kadagiti unit a sakupenna. No ti unit ket sakupen ti Rent Control Act, ti Section 9 ti Republic Act No. 9653 ket mangilimitar kadagiti grounds para iti ejectment. Kas pagarigan, ti saan a nabayadan nga upa ket ground laeng no ti utang ket umabot iti tallo a bulan.

Inaramid laeng a pagarigan: Pagpaupaan ni Tony ni Mae iti apartment iti binulan. Saanen nga agbayad ni Mae. Nangted ni Tony iti nakasurat a demand nga agbayad ken pumanaw. Saan a timmungpal ni Mae iti uneg ti 5 nga aldaw. Mabalin nga agidatag ni Tony iti unlawful detainer iti Municipal Trial Court iti uneg ti maysa a tawen manipud iti maudi a demandna, kalpasan ti barangay conciliation no maipakat. Para iti unit a sakupen ti Rent Control Act, masapul met a matungpal dagiti grounds dayta a linteg. Para kadagiti addang, kitaem ti Kasano a papanawen ti umuupa a saan a pumanaw.