Ania ti Katarungang Pambarangay? Kaipapanan
Napardas a sungbat
Ti Katarungang Pambarangay ket ti sistema ti hustisia iti barangay. Babaen daytoy, dagiti agkaarruba ken dadduma pay nga agnaed iti isu met laeng a siudad wenno ili ket mabalin a risutenda ti kaaduan a riri iti barangay, nga awan ti korte ken awan ti abogado. Para iti adu a riri, daytoy ti masapul nga umuna nga addang: saan a mabalin nga iturong a dagus ti kaso iti korte agingga a malpas ti proseso iti barangay, malaksid kadagiti kasasaad a nailista iti linteg.
Maawagan met a: Barangay justice system
Sadino ti naggapuanna?
Naipasdek daytoy babaen ti Chapter 7 ti Local Government Code of 1991 (Republic Act No. 7160), Sections 399 agingga iti 422. Aw-awagan ti Code dagiti pagannurotanna iti Sections, saan nga Articles.
Siasino ti mangiggem iti daytoy?
- Ti lupon. Tunggal barangay ket addaan lupong tagapamayapa, wenno lupon. Kuna ti Section 399 a buklen daytoy ti Punong Barangay kas chairman ken 10 agingga iti 20 a miembro. Masapul nga agnaed wenno agtrabaho dagiti miembro iti barangay ken addaanda iti kinapudno, saan a panagidumduma ken nainkalintegan a panagpampanunot. Ti Punong Barangay ti mangdutok kadakuada kalpasan a mangipaskil iti public notice.
- Ti sekretario. Ti barangay secretary ket isu met ti sekretario ti lupon ken isu ti mangidulin kadagiti rekord (Section 403).
- Ti pangkat. Para iti tunggal riri a saan a nalpas iti mediation, mabukel ti pangkat ng tagapagkasundo. Tallo dagiti miembrona a pinili dagiti partido manipud iti listaan ti lupon, wenno binunot no saanda nga agtunos (Section 404).
Kasano ti panagandarna?
- Mapan ti agreklamo iti Punong Barangay, babaen ti sao wenno surat (Section 410(a)).
- Ayaban ti Punong Barangay ti sabali a partido iti uneg ti sumaruno nga aldaw ti trabaho ken padasenna ti ag-mediate (Section 410(b)).
- No saan a nagballigi iti uneg ti 15 nga aldaw manipud iti umuna a panagkikita, mabukel ti pangkat ken padasenna nga ipagtunos dagiti partido (Section 410(b) agingga iti (e)).
- Aniaman a settlement ket masapul a naisurat, iti pagsasao nga ammo dagiti partido, ken napirmaan (Section 411).
- No awan ti settlement, mangted ti sekretario iti certificate to file action, ken kalpasan laeng dayta a mabalin nga iturong ti kaso iti korte (Section 412(a)). Ipalpalubos ti Section 412(b) a mapan a dagus dagiti partido iti korte iti sumagmamano a kasasaad, kas no nakaibalud ti akusado wenno no dandanin ag-prescribe (malpas ti panawen) ti kaso.
Publiko ken saan a pormal dagiti hearing, ken umay dagiti partido nga awan ti abogado (Sections 414 ken 415). Nailista ti tunggal addang ken ti panawenna iti barangay conciliation timeline.
Saan a sakupen ti sistema ti amin a riri. Nailista iti Section 408 dagiti exception, kas dagiti riri a ti maysa a partido ket ti gobierno ken dagiti krimen a ti dusana ket nasurok a maysa a tawen a pannakaibalud wenno multa a nasurok a ₱5,000. Iti Aquino v. Aure (2008), kinuna ti Supreme Court a ti proseso ket "not a jurisdictional requirement": ti defendant a saan a nangitandudo iti answer-na a saan a napan iti barangay ti kaso ket maibilang a nag-waive (nangisuko) iti dayta nga objection.
Pagarigan
Inaramid laeng a pagarigan: Nagbulod ni Carlo iti kuarta iti kaarrubana a ni Liza idiay Barangay San Isidro ken saanna pay a binayadan. Agpada nga agnaedda iti isu met laeng a barangay. Umuna nga agreklamo ni Liza iti Punong Barangay. Agkitada, ken babaen ti tulong ti pangkat, pirmaanda ti naisurat a plano ti panagbayad. No saan a suroten ni Carlo dayta, mabalin nga ipatungpal ti lupon ti settlement iti uneg ti innem a bulan (Section 417).
Tapno ammom no masapul nga iti barangay a mangrugi ti kasom, kitaem ti Masapul kadi a mapanak pay laeng iti barangay? Para kadagiti addang ti hearing, kitaem ti Proseso ti hearing iti barangay. Para kadagiti dadduma a serbisio ti barangay, kitaem dagiti giya maipapan iti barangay.
Kadawyan a saludsod
Ania ti lupong tagapamayapa?
Isu ti grupo iti barangay a mangrisut kadagiti riri, a kadawyan a maawagan iti lupon. Iti sidong ti Section 399 ti Local Government Code, buklen daytoy ti Punong Barangay kas chairman ken 10 agingga iti 20 a miembro a naituding manipud kadagiti agnaed wenno agtrabaho iti barangay.
Ania ti pangkat?
Ti pangkat ng tagapagkasundo ket conciliation panel a buklen ti tallo a miembro, a mabukel para iti maysa a riri. Dagiti partido ti agpili kadagiti miembro manipud iti listaan ti lupon; no saanda nga agtunos, agbunot ti chairman ti lupon (Section 404).
Mabalin kadi ti mangiyeg iti abogado iti hearing iti barangay?
Saan. Kuna ti Section 415 a masapul nga umay a personal dagiti partido nga awan ti abogado wenno pannakabagi. Dagiti menor de edad ken dagiti saan a kabaelan ti agdesision ket mabalin a tulongan dagiti kabagian a saan nga abogado.
Masapul kadi a sursuroten ti settlement iti barangay?
Wen. Ti naisurat nga amicable settlement ket addaan bileg ti final a desision ti korte no lumabes ti 10 nga aldaw nga awan ti repudiation (panangilaksid) (Section 416). Mabalin nga ipatungpal dayta ti lupon iti uneg ti innem a bulan; kalpasanna, maipatungpal babaen ti city wenno municipal court (Section 417).
Iggaman kadi ti barangay dagiti kaso ti VAWC?
Saan a babaen ti mediation. Kuna ti Section 33 ti RA 9262 a dagiti Sections 410 agingga iti 413 ti Local Government Code, maipapan iti mediation, conciliation ken arbitration iti barangay, ket saan nga agaplikar kadagiti kaso a mangkiddaw iti remedio iti sidong ti linteg ti VAWC. Mabalin a mangited ti barangay iti Barangay Protection Order.
Pangkabaruan laeng nga impormasion daytoy, saan a legal a pammagbaga. Para iti kasoyo, agsaludsod iti abogado, iti Public Attorney's Office (PAO) wenno iti ahensia.
Nakatulong kadi daytoy a page?