Forcible Entry vs Unlawful Detainer: Ania ti Nagdumaan?
Napardas a sungbat
Ti forcible entry ken unlawful detainer ket dagiti dua a napardas a kaso iti korte tapno maisubli ti physical possession (panangtengngel) ti daga wenno pasdek. Ti nagdumaan ket no kasano a simrek ti agnanaed. Iti forcible entry, innala ti agnanaed ti possession babaen ti puersa, panangbutbuteng, pangta, estratehia wenno panaglemmeng, isu nga ilegal ti panagnaedna manipud pay iti umuna nga aldaw. Iti unlawful detainer, legal ti iseserrek ti agnanaed, kas tenant wenno babaen ti palubos ti akinkukua, ket nagkedked a pumanaw idi nalpas ti karbenganna nga agnaed. Agpada a masapul a maipila iti Municipal wenno Metropolitan Trial Court iti uneg ti maysa a tawen: manipud iti panagserrek para iti forcible entry, ken manipud iti naudi a demand para iti unlawful detainer.
| Aspeto | Forcible entry | Unlawful detainer | Basehan iti linteg |
|---|---|---|---|
| Kasano a simrek ti agnanaed | Babaen ti puersa, panangbutbuteng, pangta, estratehia wenno panaglemmeng. Ilegal ti panangtengngel manipud pay idi rugrugi (Rule 70, Section 1; Spouses Valdez v. Court of Appeals). | Legal idi damo, babaen ti lease wenno sabali a kontrata, nalawag man wenno saan, wenno babaen ti tolerance (palubos) ti akinkukua. Nagbalin nga ilegal idi nagpatingga wenno naikkat ti karbengan nga agnaed (Rule 70, Section 1; Valdez). | |
| Siasino ti agipila | Ti tao a naikkatan iti possession (panangtengngel) ti daga wenno pasdek (Rule 70, Section 1). | Ti lessor, vendor, vendee wenno sabali a tao a ti possession-na ket ilegal a saan nga isubsubli kenkuana (Rule 70, Section 1). | |
| Kangrunaan a saludsod para iti korte | No siasino a partido ti immuna nga addaan physical possession (Valdez). | No ti possession a legal idi damo ket nagbalin nga ilegal gapu ta nagpatingga wenno nalpas ti karbengan nga agtengngel (Valdez). | |
| Demand sakbay ti panagipila | Awan ti ikeddeng ti Rule 70 a demand sakbay ti forcible entry. Ti annuroten maipapan iti demand iti Section 2 ket para iti lessor a mangidarum iti lessee. | Masapul nga umuna nga ikiddaw ti lessor iti lessee nga agbayad wenno tungpalenna ti lease ken pumanaw, sa urayenna ti 15 nga aldaw para iti daga wenno 5 nga aldaw para iti pasdek, malaksid no sabali ti kuna ti kontrata (Rule 70, Section 2). | |
| Kaano a mangrugi ti maysa a tawen a deadline | Manipud iti petsa ti pudno a panagserrek iti daga (Valdez). | Manipud iti petsa ti naudi a demand (Valdez). | |
| Deadline ti panagipila | Iti uneg ti maysa a tawen (Rule 70, Section 1; Civil Code Article 1147). | Iti uneg ti maysa a tawen (Rule 70, Section 1; Civil Code Article 1147). | |
| Korte ken proseso | Ti maitutop a Municipal wenno Metropolitan Trial Court, babaen ti summary procedure (napardas a proseso), uray mano ti damages a maikiddaw (Rule 70, Sections 1 ken 3; Valdez). | Isu met laeng a korte ken summary procedure, uray mano ti saan a nabayadan a renta a maikiddaw (Rule 70, Sections 1 ken 3). | |
| Barangay conciliation | No ti riri ket masapul nga umuna a maidaliasat iti barangay, ti kaso a naipila nga awan dayta ket ma-dismiss ket mabalin laeng a mapabiag manen kalpasan ti conciliation (Rule 70, Section 12). | Isu met laeng nga annuroten (Rule 70, Section 12). | |
| Kalpasan ti nasurok a maysa a tawen | Accion publiciana, kadawyan a kaso iti maitutop a korte maipapan iti nasaysayaat a karbengan nga agtengngel (Valdez). | Isu met laeng: accion publiciana iti maitutop a korte (Valdez). |
Kasano nga ammom no ania a kaso ti ipilam?
Kitaem ti rugi ti possession ti agnanaed. Nalawag ti kinuna ti Supreme Court iti Spouses Valdez v. Court of Appeals (2006): "It is the nature of defendant's entry into the land which determines the cause of action, whether it is forcible entry or unlawful detainer."
- Ilegal ti panagserrek (binakudan iti rabii, pinilit a linukatan ti kandado, nangibangon iti balay nga awan ti panangikiddaw iti palubos): forcible entry.
- Legal ti panagserrek, ngem nagbalin nga ilegal ti panagnaed (nalpas ti lease, saanen a nagbayad iti renta, inbabawi ti palubos): unlawful detainer.
Ti tolerance ti silo. Saan a mabalin nga ibaliw ti akinkukua ti forcible entry nga agbalin nga unlawful detainer babaen laeng ti panangibagana, kalpasan ti adu a tawen, nga "in-tolerate"-na ti agnanaed. Iti Valdez, kinuna ti Korte a tapno mapaneknekan ti unlawful detainer, dagiti aramid ti tolerance ti akinkukua "must have been present right from the start of the possession". Ti complaint iti dayta a kaso ket kinunana laeng a nangibangon dagiti agnanaed iti balay iti daga "without any color of title". Saanna nga imbaga no kasano wenno kaano ti iseserrekda. Inkeddeng ti Korte nga awan ti jurisdiction ti Municipal Trial Court ket inpasingkedna ti pannaka-dismiss ti complaint.
Ania ti masapul nga aramiden ti akinkukua sakbay nga agipila?
Para iti unlawful detainer babaen ti lessor, ikeddeng ti Rule 70, Section 2 nga umuna ti demand. Ikiddaw ti lessor iti lessee nga agbayad wenno tungpalenna ti lease ken pumanaw. Mabalin nga ited ti demand iti tao a masarakan iti lugar wenno, no awan ti tao, maidikket iti lugar. Agipila laeng ti lessor no saan a tungpalen ti lessee iti uneg ti 15 nga aldaw para iti daga wenno 5 nga aldaw para iti pasdek, malaksid no sabali ti kuna ti kontrata.
Para iti forcible entry, awan ti kasta a demand nga ikeddeng ti Rule 70, gapu ta awan pulos ti karbengan ti agnanaed nga adda sadiay.
Iti agpada a kaso, no ti riri ket maysa a masapul nga umuna a maidaliasat iti barangay conciliation, ti kaso a naipila nga awan dayta ket ma-dismiss (Rule 70, Section 12). Kitaen ti Masapul kadi nga umuna a mapanak iti barangay?
Para iti amin nga addang ti eviction (panangpapanaw) para kadagiti landlord, agraman dagiti rason a pangpapanaw iti tenant, kitaen ti Kasano ti mangpapanaw iti tenant.
Kaano a mangrugi ti maysa a tawen?
Agpada a masapul a maipila dagiti dua a kaso iti uneg ti maysa a tawen (Rule 70, Section 1; Civil Code Article 1147). Ngem agduma ti aldaw a pangrugian ti bilang. Kuna ti Valdez nga agpada nga aksion "must be brought within one year from the date of actual entry on the land, in case of forcible entry, and from the date of last demand, in case of unlawful detainer."
Gapu ta ti demand ti mangrugi iti bilang iti unlawful detainer, napateg iti korte ti petsa ti naudi a demand, ken ti pammaneknek no kasano a naited dayta.
Kasano no nasurok a maysa a tawen ti napalabas?
Saanen a mabalin ti napardas nga ejectment case. Ilawlawag ti Valdez dagiti sabali a remedio, nga agpada a maipila kas kadawyan a kaso iti maitutop a korte:
- Accion publiciana: kadawyan a civil case maipapan iti nasaysayaat a karbengan nga agtengngel, no ti pannakaikkat iti possession ket nasurok a maysa a tawen.
- Accion reivindicatoria: kaso tapno maisubli ti kinaakinkukua.
Ti forcible entry ken unlawful detainer ket ikeddengda laeng ti karbengan iti physical possession, saan a no siasino ti akinkukua iti sanikua.
Kitaem met ti panid ti topiko maipapan iti riri ti daga ken sanikua.
Kasano daytoy iti pudno a biag?
Dagitoy ket inaramid a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti annuroten. Saanda a balakad para iti uray ania a pudno a kaso.
Ti lote ti pamilia Reyes. Bayat nga adda iti sabali a pagilian ti pamilia Reyes, binakudan ti maysa a ganggannaet ti loteda ket nangibangon iti kalapaw nga awan ti palubos. Daytoy ket forcible entry babaen ti panaglemmeng, saan a unlawful detainer, gapu ta ilegal ti possession manipud pay idi rugi (Valdez).
Ti kabagian ni Lola Nena. Adu a tawenen a libre nga agnanaed ti maysa a kabagian iti balay ni Lola Nena babaen ti palubosna. Kalpasan ti nakasurat a demand, agkedked a pumanaw. Mabalin a daytoy ket unlawful detainer, gapu ta na-tolerate ti panagnaedna manipud idi rugi (Valdez). Ti maysa a tawen ket bilangen manipud iti naudi a demand.
Da Tony ken Mae. Paupaan ni Tony ti apartment ken ni Mae iti binulan, ket saanen nga agbayad ni Mae. Mangipatulod ni Tony iti nakasurat a demand nga agbayad ken pumanaw. No saan a tungpalen ni Mae iti uneg ti 5 nga aldaw, gapu ta pasdek dayta, mabalin nga agipila ni Tony iti unlawful detainer iti Municipal Trial Court (Rule 70, Section 2), kalpasan ti barangay conciliation no masapul dayta.
Kaano a kasapulam ti abogado?
Masapul nga ibaga ti complaint dagiti umno a pasamak, kas no kasano a simrek ti agnanaed ken kaano a naaramid ti naudi a demand, no saan ket mabalin nga i-dismiss ti korte, kas iti Valdez. Makisaritaka iti abogado sakbay nga agipatulod iti demand wenno agipila, ken no nakaawatka iti demand wenno complaint. No saanmo a kabaelan ti agbayad, kitaen ti libre a tulong legal. Para kadagiti riri a masapul nga umuna a maidaliasat iti conciliation, ti barangay ti umuna a papanan.
Ania a probision ti pagbasaran daytoy a sungbat?
Kadawyan a saludsod
Ania ti kangrunaan a nagdumaan ti forcible entry ken unlawful detainer?
No kasano a simrek ti agnanaed. Iti forcible entry, simrek ti agnanaed babaen ti puersa, panangbutbuteng, pangta, estratehia wenno panaglemmeng, isu nga ilegal ti possession manipud pay idi rugi. Iti unlawful detainer, legal ti panagserrek ti agnanaed, kas pagarigan kas tenant wenno babaen ti palubos ti akinkukua, ket nagtalinaed uray nalpasen ti karbengan nga agnaed.
Ti kaso kadi ti squatter ket forcible entry wenno unlawful detainer?
Agpannuray no kasano a simrek ti agnanaed. Iti Valdez, inadaw ti Supreme Court ti napalabas a desision, Go, Jr. v. Court of Appeals, a sadiay ti agnanaed a nangibangon iti balay iti lote nga awan ti palubos ken pakaammo dagiti akinkukua ket naammuan nga agtengngel babaen ti panaglemmeng, isu a forcible entry. Ti unlawful detainer a naibatay iti tolerance ket masapul ti tolerance manipud pay iti mismo a rugi ti possession.
Mabalin kadi ti agipila iti unlawful detainer maibusor iti kabagian nga agnanaed a libre iti balayko?
No napalubosan ti kabagian nga agnaed manipud idi rugi, na-tolerate ti panagnaedna, ket ti panagkedkedna a pumanaw kalpasan ti demand ket mabalin a pagbatayan ti unlawful detainer. Ti maysa a tawen ket bilangen manipud iti petsa ti naudi a demand (Valdez).
Kasano no nasurok a maysa a tawen ti napalabas?
Saanen a mabalin ti summary ejectment case. Ti remedio ket accion publiciana, kadawyan a kaso iti maitutop a korte tapno maikeddeng no siasino ti addaan nasaysayaat a karbengan nga agtengngel. Ti kaso tapno maisubli ti kinaakinkukua ket maawagan iti accion reivindicatoria, a maipila met iti maitutop a korte (Valdez).
Ikeddeng kadi dagitoy a kaso no siasino ti akinkukua ti daga?
Saan. Kinuna ti Supreme Court iti Valdez a ti isyu iti forcible entry ken unlawful detainer ket ti karbengan iti physical possession. Ti kinaakinkukua ket maikeddeng iti sabali a kaso.
Mabalin kadi nga agtalinaed ti agnanaed bayat ti apelasionna?
Kadagiti laeng kondision. Kuna ti Rule 70, Section 19 a no ti desision ket maibusor iti defendant, dagus nga agruar ti execution babaen ti mosion, malaksid no i-perfect ti defendant ti apela, agipila iti umdas a supersedeas bond ken itultuloyna nga ideposito ti renta a masapul a bayadan bayat ti apela.
Pangkabaruan laeng nga impormasion daytoy, saan a legal a pammagbaga. Para iti kasoyo, agsaludsod iti abogado, iti Public Attorney's Office (PAO) wenno iti ahensia.
Nakatulong kadi daytoy a page?