Ania ti Libel? Kaipapanan iti Linteg ti Pilipinas
Napardas a sungbat
Ti libel ket publiko ken malisioso a sasao a mabalin a mangibabain, mangdadael iti dayaw wenno mangpababa iti maysa a tao, a naaramid babaen ti surat, printing, broadcast wenno kapada a wagas. Nailawlawag daytoy iti Article 353 ti Revised Penal Code. No naaramid babaen ti computer system, kas ti post iti Facebook, mabalin a cyber libel dayta iti sidong ti Republic Act No. 10175.
Maawagan met a: Written defamation
Kasano nga ilawlawag ti Article 353 ti libel?
A libel is a public and malicious imputation of a crime, or of a vice or defect, real or imaginary, or any act, omission, condition, status, or circumstance tending to cause the dishonor, discredit, or contempt of a natural or juridical person, or to blacken the memory of one who is dead.
Iti nalaka a pannao, kasapulan ti libel ti sasao a:
- mangpabasol iti tao iti krimen, bisio, pagkurangan wenno aniaman nga aramid, kasasaad wenno pasamak a mabalin a mangibabain, mangdadael iti dayaw wenno mangpababa;
- publiko;
- malisioso;
- maipapan iti natural a tao, juridical a tao kas iti kompania, wenno iti lagip ti maysa a natay.
Maibilang kadi a malisioso ti defamatory a sasao?
Kuna ti Article 354 a tunggal defamatory a panangpabasol ket maibilang a malisioso, uray pudno, malaksid no maipakita ti naimbag a gandat ken nainkalintegan a rason. Dua ti exception a nadakamat daytoy: pribado a komunikasion a naaramid iti panangtungpal iti legal, moral wenno sosial a pagrebbengan, ken nainkalintegan ken pudno a report maipapan iti opisial a proseso a naaramid iti good faith. Iti sidong ti Article 361, ti kinapudno ket mangiturong iti acquittal no naipablaak met ti sasao a naimbag ti gandatna ken para iti nainkalintegan a panggep. Adda sabali a pagannurotan para kadagiti panangpabasol kadagiti empleado ti gobierno maipapan iti opisial a trabahoda: sadiay, ti pammaneknek iti kinapudno ket mangiturong iti acquittal.
Ania ti nagdumaan ti libel, oral defamation ken cyber libel?
- Ti libel ket maaramid babaen ti surat, printing, radio, painting, theatrical wenno cinematographic a panangipakita wenno kapada a wagas (Article 355).
- Ti oral defamation ket naisao.
- Ti cyber libel ket libel a naaramid babaen ti computer system (RA 10175, Section 4(c)(4)). Ti Section 6 ti isu met laeng a linteg ket mangituding iti dusa a nangatngato iti maysa a degree ngem ti dusa iti Revised Penal Code.
Iti Disini v. Secretary of Justice (2014), inbilang ti Supreme Court a valid ti pagannurotan ti cyber libel para iti orihinal a nangisurat iti post, ngem void para kadagiti "others who simply receive the post and react to it". Kitaem ti Libel vs cyber libel.
Pagarigan
Inaramid laeng a pagarigan: Nag-post ni Jessa iti Facebook a ti dati nga employerna, a nadakamatna ti naganna, ket "steals the salaries of his staff." No defamatory ti imbagana ken saan a maipakita ni Jessa a pudno dayta ken naipablaak a naimbag ti gandatna ken para iti nainkalintegan a panggep, mabalin a cyber libel ti post. Ti gayyemna a ni Paolo, inaramid met laeng, ket nag-react laeng iti emoji nga agkatkatawa. Iti sidong ti Disini, saan a maiyaplikar ti pagannurotan ti cyber libel iti tao a nakaawat laeng iti post ken nag-react iti dayta.
Kasano kabayag ti panawen a mangidatag iti kaso?
Kuna ti Article 90 nga ag-prescribe ti libel iti maysa a tawen. Iti Causing v. People (2023), inbilang ti Court nga ag-prescribe met ti cyber libel iti maysa a tawen, a mabilang manipud iti aldaw a naduktalan ti krimen ti nadangran, dagiti autoridad wenno dagiti ahenteda. Para kadagiti dusa, kitaem ti Dusa ti libel iti Pilipinas ken ti Cyber libel gapu iti post iti Facebook.
Ania a probision ti mangus-usar iti daytoy a termino?
- Article 353, Revised Penal CodeKaipapanan ti libel
- Article 354, Revised Penal CodeMaipagarup ti malice (requirement for publicity)
- Article 355, Revised Penal CodeDusa ti libel babaen ti surat ken kapadpada a wagas
- Article 361, Revised Penal CodePammaneknek iti kinapudno iti libel
- Article 90, Revised Penal CodePrescription ti krimen
Ania a desision ti Supreme Court ti mainaig?
- Disini v. Secretary of Justice (G.R. No. 203335)Disini v. Secretary of Justice: ti laeng nangisurat iti post ti ma-charge-an iti cyber libel, saan a dagiti nag-react; tallo a paset ti naiwaksi.
- Causing v. People (G.R. No. 258524)Causing v. People: desision idi 2023 a ti cyber libel ket ag-prescribe iti maysa a tawen manipud pannakaduktal ti post, ket inwaksina ti 15-year rule.
Kadawyan a saludsod
Ania dagiti elements ti libel iti Pilipinas?
Iladawan ti Article 353 ti libel kas panangpabasol (imputation) a publiko, malisioso ken mabalin a mangibabain, mangdadael iti dayaw wenno mangpababa iti natural wenno juridical a tao, wenno mangmulit iti nagan ti maysa a natay. Inayon ti Article 355 dagiti wagas, kas surat, printing wenno radio.
Depensa kadi ti kinapudno iti libel?
Saan a kanayon nga umdas ti kinapudno laeng. Kuna ti Article 361 a ma-acquit (mawayawayaan) ti akusado no pudno ti imbagana ken naipablaak met a naimbag ti gandatna ken para iti nainkalintegan a panggep.
Cyber libel kadi ti panag-react iti defamatory a post iti Facebook?
Iti Disini v. Secretary of Justice (2014), inbilang ti Supreme Court a valid ti pagannurotan ti cyber libel para iti orihinal a nangisurat iti post, ngem void para kadagiti sabsabali a nakaawat laeng iti post ken nag-react iti dayta.
Kasano kabayag ti panawenko a mangidatag iti kaso ti libel?
Kuna ti Article 90, kas binaliwan ti Republic Act No. 4661, nga ag-prescribe (malpas ti panawen) ti libel iti maysa a tawen. Iti Causing v. People (2023), kinuna ti Court nga ag-prescribe met ti cyber libel iti maysa a tawen, a mabilang manipud iti pannakaduktal.
Pangkabaruan laeng nga impormasion daytoy, saan a legal a pammagbaga. Para iti kasoyo, agsaludsod iti abogado, iti Public Attorney's Office (PAO) wenno iti ahensia.
Nakatulong kadi daytoy a page?