Pulido v. People (2021): Void nga Umuna a Kasar kas Depensa iti Bigamy

Idi September 1983, ni Luisito Pulido, 16 ti tawenna idi, ket nakiasawa iti umuna nga asawana, 22 ti tawenna idi, iti civil ceremony iti municipal hall ti Rosario, Cavite. Naaddaanda iti anak idi 1984. Idi July 1995, bayat nga agnanaed pay laeng a kadua ti umuna nga asawana, nakiasawa ni Luisito iti maikadua nga asawana. Kuna ti marriage certificate-da a maysa a reverend ti nangkasar kadakuada ken inladawanna ni Luisito kas single.

Idi 2007, nagsardeng ni Luisito nga agawid ket inaminna ti relasionna. Naammuan ti umuna nga asawana ti maikadua a kasar ket nagidarum iti bigamy complaint maibusor ken ni Luisito ken ti maikadua nga asawana. Sakbay dayta, dinawaten ti maikadua nga asawa iti maysa a korte idiay Imus, Cavite nga i-annul ti kasarna ken ni Luisito. Indeklara dayta a korte nga void ti kasarda gapu ta bigamous.

Kinuna ni Luisito a saan a mabalin a nakabasol isuna, ta void agpadpada ti dua a kasarna. Kinunana nga awan ti valid a marriage license ti umuna ken awan ti pudno a seremonia ti kasar ti maikadua. Saan nga inawat ti trial court idiay Las Piñas daytoy, ket kinonbikto ni Luisito ken inwaywayasna ti maikadua nga asawana. Tinaginayon ti Court of Appeals ti conviction ket ti dusa laeng ti binaliwanna. Kinunana a babaen ti Article 40, nasken koma a nangala ni Luisito iti declaration ti korte a void ti umuna a kasarna sakbay a nakiasawa manen.

Bayat a nakabitin pay ti apelana iti Supreme Court, indeklara ti korte idiay Imus nga void manipud pay idi rugrugi ti umuna a kasar ni Luisito gapu ta awan ti valid a marriage license. Nagbalin a final dayta a judgment idi 2016.

Mabalin kadi a depensaan ti tao a naidarum iti bigamy ti bagina babaen ti panangpaneknek a void ti umuna a kasarna, uray awan ti korte a nangideklara nga void dayta sakbay ti maikadua a kasar? Ken maibilang kadi a depensa ti declaration of nullity a nagun-od kalpasan ti maikadua a kasar?

Inaprobaran ti Supreme Court ti petition ni Luisito, binaliktadna ti Court of Appeals ket inwaywayasna isuna.

Nangala ti Korte iti baro a takder. Inkeddengna nga "a void ab initio marriage is a valid defense in the prosecution for bigamy even without a judicial declaration of absolute nullity." (Ti kasar a void manipud rugrugi ket valid a depensa iti kaso ti bigamy uray awan ti judicial declaration of absolute nullity.) Binaybay-anna dagiti immun-una a desisionna, kas iti Mercado v. Tan (2000), a nangikeddeng a ti tao a makiasawa manen nga awan ti umuna a declaration ti korte ket makaaramid iti bigamy uray void ti umuna a kasar.

Inted ti Korte dagitoy a rason ken beddeng:

• Ania ti dusaen ti bigamy. Dusaen ti Article 349 ti Revised Penal Code ti panangasawa iti maikadua bayat nga adda pay ti valid nga immun-una a kasar. Ti void a kasar ket maibilang a kasla saan a pulos a napasamak, isu a saanna a maited dayta nga elemento.
• Ti Article 40 ket maipapan iti panangasawa manen. Saan a binaliwan ti Article 40 ti Article 349. Para iti panangasawa manen, ti final judgment laeng ti maawat a basehan tapno maibilang nga void ti immun-una a kasar. Para kadagiti sabali a panggep, agraman ti criminal case, mabalin nga ikeddeng ti korte no void ti kasar babaen ti ebidensia.
• Dagiti penal law ket mabasa a pabor iti akusado. No dua ti mabalin a pannakabasa ti maysa a criminal law, piliin dagiti korte ti pannakabasa a nalaklaka para iti akusado.
• Aniaman nga oras. Ti declaration of nullity ti umuna wenno maikadua a kasar ket depensa aniaman ti oras a pannakagun-odna, ket maiyaplikar ti pagalagadan kadagiti kasar babaen ti Civil Code ken ti Family Code.
• Naiduma dagiti voidable a kasar. No voidable laeng ti umuna a kasar, saan a depensa ti annulment decree, ta "the voidable first marriage is considered valid and subsisting when the second marriage was contracted." (Ti voidable nga umuna a kasar ket maibilang a valid ken adda bisana idi naaramid ti maikadua a kasar.) Isu met laeng no voidable laeng ti maikadua a kasar.
• Madusa latta ti siaammo a panangasawa a maisalungasing iti linteg. Dagiti tattao a makiasawa uray ammoda a saan a nasurot dagiti kalikaguman ti linteg, wenno uray adda legal impediment (lapped iti linteg), ket mabalin a madusa babaen ti Article 350 ti Revised Penal Code.

Iti pasamak, sinertipikaran ti civil registrar nga ipakita ti record book-na nga awan ti petsa ti pannakaited ken awan ti numero ti license para iti umuna a kasar, ket saan a nasarakan ti mismo a license. Nangted daytoy iti reasonable doubt nga adda valid nga umuna a kasar. Pinasingkedan dayta ti final judgment a nangideklara nga void dayta a kasar. Ngem saan a nakatulong ken ni Luisito ti maikadua a kasarna: naideklara nga void laeng gapu ta bigamous, saan a gapu ta kurang iti essential requirement, isu a saan a mabalin nga usaren kas depensa.

Iti criminal case ti bigamy, mabalin a paneknekan ti akusado a void manipud pay idi rugrugi ti umuna wenno maikadua a kasar nga awan ti immun-una a declaration of nullity manipud iti korte, ket ti declaration of nullity a nagun-od aniaman nga oras ket valid a depensa. Saan a maiyaplikar daytoy kadagiti voidable a kasar wenno iti maikadua a kasar a void gapu laeng ta bigamous, ket kalikaguman pay laeng ti Article 40 ti final judgment para iti panangasawa manen.

Sakbay ti Pulido, ti tao a nakiasawa manen nga awan ti declaration ti korte ket mabalin a makonbikto iti bigamy uray void ti umuna a kasar. Manipud idi 2021, mabalin nga ibaga ti akusado ti void nga umuna a kasar iti mismo a kaso ti bigamy.

Ti Pulido ket saan a pammalubos a makiasawa manen nga awan ti panagpan iti korte. Maiyaplikar pay laeng ti Article 40: ti tao a void ti umuna a kasarna ket masapulna pay laeng ti final judgment ti korte a mangideklara nga void dayta sakbay a makiasawa manen. Kitaen ti mabalinak kadi ti makiasawa manen kalpasan ti annulment ken ti pangkaaduan a ladawan ti bigamy iti Pilipinas.

Inaramid a pagarigan: Nakiasawa ni Dante ken ni Grace idi 2001, ngem awan ti marriage license a pulos a naited kadakuada, ken awan kadagiti kasasaad a mangipalubos ti linteg iti kasar nga awan ti license ti maiyaplikar. Nakiasawa manen ni Dante ken ni Rina idi 2015 nga awan ti kaso a napan iti korte, ket nagidarum ni Grace iti bigamy complaint. Babaen ti Pulido, mabalin a padasen ni Dante a paneknekan iti kaso ti bigamy a void ti umuna a kasarna gapu ta awan ti license (kitaen ti valid kadi ti kasar nga awan ti license). No voidable laeng koma ti umuna a kasarna, saan nga agballigi dayta a depensa. Ken tapno valid a makiasawa ken ni Rina, masapulna pay laeng ti final judgment ti korte a mangideklara nga void ti kasarna ken ni Grace.

Adda concurring opinions (immanamong a kapanunotan) ti tallo a Justices iti desision. Basaen ti sibubukel a teksto iti Supreme Court E-Library (adda ti link kadagiti sources iti baba). Siasinoman a sangsanguenna ti bigamy complaint ket masapul a mangala iti legal advice: kitaen ti sadino ti pakasarakan iti tulong legal.