Pulido v. People (2021): Void nga Una nga Kasal, Depensa sa Bigamy

Sang Septiyembre 1983, si Luisito Pulido, nga 16 anyos sadto, nagpakasal sa iya una nga asawa, nga 22 anyos sadto, sa civil ceremony sa munisipyo sang Rosario, Cavite. May bata sila sang 1984. Sang Hulyo 1995, samtang nagaistar pa kaupod ang iya una nga asawa, nagpakasal si Luisito sa iya ikaduha nga asawa. Siling sang ila marriage certificate, isa ka reverend ang nagkasal sa ila, kag ginlaragway si Luisito nga single.

Sang 2007, indi na nagapauli si Luisito kag gin-ako niya nga may iban siya. Nahibaluan sang iya una nga asawa ang ikaduha nga kasal kag nagsampa sang reklamo sang bigamy kontra kay Luisito kag sa iya ikaduha nga asawa. Antes sina, nagpangayo na ang ikaduha nga asawa sa korte sa Imus, Cavite nga i-annul ang iya kasal kay Luisito. Gindeklarar sang amo nga korte nga void ang ila kasal tungod kay bigamous ini.

Siling ni Luisito, indi siya puede masad-an, kay void ang duha niya ka kasal. Siling niya, wala sang valido nga marriage license ang una kag wala sang matuod nga seremonya sang kasal ang ikaduha. Ginsikway ini sang trial court sa Las Piñas, ginkonbikto si Luisito kag gin-absuwelto ang iya ikaduha nga asawa. Ginpabilin sang Court of Appeals ang konbiksyon kag ang silot lang ang ginbag-o. Siling sini, suno sa Article 40, dapat nakakuha anay si Luisito sang deklarasyon sang korte nga void ang iya una nga kasal antes magpakasal liwat.

Samtang nagadalagan ang iya apela sa Supreme Court, gindeklarar sang korte sa Imus nga void halin sa umpisa ang una nga kasal ni Luisito tungod kay wala sang valido nga marriage license. Nangin final ina nga hukom sang 2016.

Puede bala depensahan sang ginkasuhan sang bigamy ang iya kaugalingon paagi sa pagpamatuod nga void ang iya una nga kasal, bisan wala sang korte nga nagdeklarar sini nga void antes sang ikaduha nga kasal? Kag ginaisip bala nga depensa ang declaration of nullity nga nakuha pagkatapos sang ikaduha nga kasal?

Gin-aprobahan sang Supreme Court ang petition ni Luisito, ginbaliskad ang Court of Appeals kag gin-absuwelto siya.

Nagkuha ang Korte sang bag-o nga posisyon. Ginhukman sini nga "a void ab initio marriage is a valid defense in the prosecution for bigamy even without a judicial declaration of absolute nullity." (Buot silingon: ang kasal nga void halin sa umpisa valido nga depensa sa kaso sang bigamy bisan wala sang deklarasyon sang korte.) Ginbayaan sini ang nauna nga mga desisyon, pareho sang Mercado v. Tan (2000), nga nagsiling nga ang tawo nga nagpakasal liwat nga wala anay sang deklarasyon sang korte nakahimo sang bigamy bisan void ang una nga kasal.

Ini ang mga rason kag limitasyon nga ginhatag sang Korte:

• Ano ang ginasilutan sang bigamy. Ginasilutan sang Article 349 sang Revised Penal Code ang pagpakasal liwat samtang may valido pa nga nauna nga kasal. Ang void nga kasal ginakabig nga daw wala gid natabo, gani indi ini makahatag sang amo nga elemento.
• Ang Article 40 parte sa pagpakasal liwat. Wala ginbag-o sang Article 40 ang Article 349. Para sa pagpakasal liwat, ang final nga hukom lang ang ginabaton nga basehan para kabigon nga void ang nauna nga kasal. Para sa iban nga katuyuan, lakip ang criminal case, puede hukman sang korte kon void ang kasal base sa ebidensya.
• Ang penal laws ginabasa pabor sa akusado. Kon ang criminal law puede basahon sa duha ka paagi, ginapili sang korte ang pagbasa nga mas maluluy-on sa akusado.
• Bisan san-o. Ang declaration of nullity sang una ukon ikaduha nga kasal depensa bisan san-o ini nakuha, kag ginagamit ang lagda sa mga kasal suno sa Civil Code kag sa Family Code.
• Lain ang voidable nga kasal. Kon voidable lang ang una nga kasal (valido tubtob ma-annul), indi depensa ang annulment decree, kay "the voidable first marriage is considered valid and subsisting when the second marriage was contracted." (Buot silingon: ang voidable nga una nga kasal ginakabig nga valido kag nagadalagan pa sang ginhimo ang ikaduha nga kasal.) Amo man kon voidable lang ang ikaduha nga kasal.
• Ginasilutan gihapon ang nakahibalo nga pagpakasal kontra sa law. Ang mga tawo nga nagpakasal nga nahibaluan nila nga wala natuman ang legal nga requirements, ukon bisan may legal nga impediment, puede silutan suno sa Article 350 sang Revised Penal Code.

Sa mga facts, ginpamatud-an sang civil registrar nga ang iya record book wala sang petsa sang paghatag kag wala sang license number para sa una nga kasal, kag indi makita ang license mismo. Nagresulta ini sang makatarunganon nga duhaduha nga may valido nga una nga kasal. Ginpamatud-an ini sang final nga hukom nga nagdeklarar nga void ang amo nga kasal. Pero wala nakabulig kay Luisito ang iya ikaduha nga kasal: gindeklarar ini nga void tungod lang kay bigamous ini, indi tungod sa kakulang sang essential nga requirement, gani indi ini magamit nga depensa.

Sa criminal case sang bigamy, puede pamatud-an sang akusado nga void halin sa umpisa ang una ukon ikaduha nga kasal nga wala sang nauna nga declaration of nullity sang korte, kag valido nga depensa ang declaration of nullity nga nakuha bisan san-o. Indi ini ginagamit sa voidable nga kasal ukon sa ikaduha nga kasal nga void lang tungod kay bigamous ini, kag ginapilit gihapon sang Article 40 ang final nga hukom para sa pagpakasal liwat.

Antes sang Pulido, ang tawo nga nagpakasal liwat nga wala sang deklarasyon sang korte puede makonbikto sang bigamy bisan void ang una nga kasal. Halin 2021, puede na ipresentar sang akusado ang void nga una nga kasal sa kaso mismo sang bigamy.

Ang Pulido indi permiso nga magpakasal liwat nga wala nagakadto sa korte. Ginagamit gihapon ang Article 40: ang tawo nga void ang una nga kasal kinahanglan gihapon sang final nga hukom sang korte nga nagadeklarar sini nga void antes magpakasal liwat. Tan-awa ang puede bala ako magpakasal liwat pagkatapos sang annulment kag ang kabilugan nga paathag sang bigamy sa Pilipinas.

Halimbawa nga ginhimo-himo lang: Nagpakasal si Dante kay Grace sang 2001, pero wala gid sila ginhatagan sang marriage license, kag wala sang isa sa mga kaso diin ginatugutan sang law ang kasal nga wala sang license ang nagakaigo. Nga wala nagkadto sa korte, nagpakasal siya kay Rina sang 2015, kag nagsampa si Grace sang reklamo sang bigamy. Suno sa Pulido, puede tilawan ni Dante nga pamatud-an sa kaso sang bigamy nga void ang iya una nga kasal tungod kay wala sang license (tan-awa ang valido bala ang kasal nga wala sang license). Kon voidable lang ang iya una nga kasal, indi makabulig ina nga depensa. Kag para mangin valido ang iya kasal kay Rina, kinahanglan gihapon niya ang final nga hukom sang korte nga nagadeklarar nga void ang iya kasal kay Grace.

May concurring opinions ang desisyon halin sa tatlo ka Justice. Basaha ang bug-os nga teksto sa Supreme Court E-Library (link sa sources sa idalom). Ang bisan sin-o nga may reklamo sang bigamy dapat magpakonsulta sa abogado: tan-awa ang diin makakita sang legal nga bulig.