Republic v. Manalo (2018): Divorce nga Ginsampa sang Filipino

Si Marelyn Manalo, isa ka Filipina, kasal sa isa ka Japanese. Nagsampa siya sang divorce sa Japan, kag gin-aprobahan ini sang korte sa Japan. Pagbalik sa Pilipinas, nagpangayo siya sa trial court sa Dagupan City nga i-cancel ang rekord sang iya kasal sa civil registry kag tugutan siya nga gamiton liwat ang iya apelyido sang dalaga pa siya. Sang ulihi, ginbag-o niya ang iya petition para magpangayo man sang recognition sang Japanese divorce.

Ginsikway sang trial court ang iya petition. Siling sini, wala ginatugutan sang law sang Pilipinas ang mga Filipino nga mag-divorce, bisan diin sila nagaistar. Ginbaliskad ini sang Court of Appeals, kag siling sini ginagamit ang Article 26 bisan si Manalo ang nagsampa. Nag-apela ang Republic, paagi sa Solicitor General.

Puede bala ma-recognize sa Pilipinas, suno sa ikaduha nga talata sang Article 26, ang divorce nga nakuha sang Filipino sa abroad kontra sa iya foreigner nga asawa?

Huo, sa prinsipyo. Ginsikway sang Supreme Court ang petition sang Republic kag ginpabilin ang isa ka bahin sang desisyon sang Court of Appeals.

Ginbasa sang Korte ang mga tinaga sang law: "The letter of the law does not demand that the alien spouse should be the one who initiated the proceeding wherein the divorce decree was granted." (Buot silingon: wala ginapilit sang law nga ang foreigner nga asawa ang nagsugod sang kaso diin ginhatag ang divorce decree.) Wala nagahimo ang Article 26 sang kinatuhay kon ang Filipino nga asawa ang petitioner ukon respondent sa kaso sa abroad.

Ginsiling man liwat sang Korte ang mga lagda nga ginagamit na: wala sang absolute divorce sa law sang Pilipinas, gani indi makahatag sini ang mga korte sa Pilipinas; ang kasal sang duha ka Filipino indi mabungkag bisan sang divorce nga nakuha sa abroad; kag sa kasal sang Filipino kag foreigner, puede magpakasal liwat ang Filipino kon valido nga nakuha ang divorce sa abroad.

Pero wala gintapos sang Korte ang kaso. Napamatud-an ang divorce decree, pero ang law sang Japan parte sa divorce wala. Indi puede mag-judicial notice ang mga korte sa Pilipinas sang foreign laws (indi nila ini puede kabigon nga nahibaluan na nga wala sang pamatuod). Ginbalik sang Korte ang kaso sa trial court para batunon ang ebidensya sang husto nga Japanese law.

Indi tanan nag-uyon sa desisyon. Nagsulat si Justice Caguioa sang dissent, nga ginbuylugan nanday Justice Del Castillo kag Justice Perlas-Bernabe, nga nagasiling nga si Manalo, bilang Filipino, nagapabilin nga ginagapos sang law sang Pilipinas, nga wala nagatugot sang divorce.

Ang ikaduha nga talata sang Article 26 ginagamit sa valido nga divorce nga nakuha sa abroad sa kasal sang Filipino kag foreigner, bisan sin-o sa duha ang nagsampa sini; antes ini ma-recognize, dapat pamatud-an sang partido nga nagagamit sini ang divorce bilang fact kag ang foreign law nga nagatugot sini.

Sa kasal sang Filipino kag foreigner, kon kaisa ang Filipino ang nagasampa sang divorce sa abroad. Sa sini mismo nga kaso, ginsikway sang trial court ang recognition tungod sina. Ginpaathag sang Manalo nga indi importante kon sin-o ang nagsampa.

Ang Manalo indi divorce law para sa mga Filipino. Indi ini makabulig sa duha ka Filipino citizen nga nag-divorce sa abroad. Kag ang foreign divorce kinahanglan gihapon ma-recognize sa korte sa Pilipinas, nga may pamatuod sang divorce kag sang foreign law.

Para sa teksto sang lagda, tan-awa ang Article 26 sang Family Code. Ginabasa ang Manalo upod sa Republic v. Orbecido kag Corpuz v. Sto. Tomas; ang bug-os nga larawan ara sa valido bala sa Pilipinas ang foreign divorce. Para sa bulig sa matuod nga kaso, tan-awa ang diin makakita sang legal nga bulig.