Republic v. Orbecido III (2005): Asawa nga Nangin Foreigner

Si Cipriano Orbecido III kag ang iya asawa, nga pareho Filipino, nagpakasal sa Ozamis City sang 1981 kag may duha sila ka bata. Sang 1986, naglakat ang iya asawa pakadto sa United States upod ang ila bata nga lalaki. Pagligad sang pila ka tuig, nahibal-an ni Cipriano nga nangin American citizen na ang iya asawa, nakakuha sang divorce kag nagpamana sa iban nga lalaki.

Nagpangayo si Cipriano sa isa ka trial court sa Zamboanga del Sur sang permiso nga makapamana liwat suno sa second paragraph sang Article 26. Wala sing nagkontra, kag gin-grant sang korte ang iya petition. Ang Republic, paagi sa Solicitor General, nag-apelar direkta sa Supreme Court sa isa ka question of law (pamangkot parte sa layi mismo). Siling sini, ang Article 26 para lang sa mga kasal nga mixed na (Filipino kag foreigner) sa adlaw pa lang sang kasal.

Magamit bala ang second paragraph sang Article 26 kon Filipino ang duha ka mag-asawa sang kasal, pero ang isa nangin foreign citizen sang ulihi kag nakakuha sang divorce sa abroad?

Huo. Gintan-aw sang Korte ang katuyuan sang amo nga paragraph: agod malikawan ang absurd nga sitwasyon nga ang Filipino minyo pa gihapon sa asawa nga, pagkatapos sang divorce, indi na minyo sa iya. Sa pagbasa sini suno sa espiritu sang layi, nagbutang ang Korte sang duha ka kondisyon: valid nga kasal sang isa ka Filipino citizen kag isa ka foreigner, kag valid nga divorce nga nakuha sa abroad sang asawa nga foreigner nga nagatugot sa iya nga makapamana liwat. Siling sini, ang basehan amo ang "citizenship at the time a valid divorce is obtained abroad" (ang citizenship sa tion nga nakuha sa abroad ang valid nga divorce).

Ginsikway man sang Korte ang suhestyon sang Republic nga ang husto nga remedyo amo ang annulment ukon legal separation. Siling sini, ang legal separation indi nagatapos sang kasal.

Bisan pa sina, gin-grant sang Korte ang petition sang Republic kag ginbasura ang hukom sang trial court. Wala nagpresentar si Cipriano sang competent evidence sang naturalization sang iya asawa kag sang divorce. Siling sang Korte, ang partido nga nagasandig sa foreign divorce dapat magpamatuod sang divorce bilang fact kag nga suno ini sa foreign law, pamatud-an ang foreign law mismo, kag ipakita nga paagi sa divorce makapamana liwat ang anay nga asawa.

Magamit ang second paragraph sang Article 26 kon, sa tion nga nakuha sa abroad ang valid nga divorce, foreign citizen na ang isa sa mag-asawa, bisan pareho sila Filipino sang kasal; dapat pamatud-an ang naturalization, ang divorce kag ang foreign law.

Madamo nga pamilya nga Pilipino ang may bana ukon asawa nga naglakat sa abroad kag nangin citizen didto. Tungod sa Orbecido, magamit sang asawa nga nabilin sa Pilipinas ang Article 26, sa baylo nga magpabilin sia nga minyo sa papel lang sa isa ka tawo nga nag-divorce na kag nagpamana liwat sa abroad.

Ginapakita man sang Orbecido ang pinakadako nga problema sa praktika sa sini nga mga kaso: ang ebidensya. Indi bastante nga husto ang pagbasa sang layi. Dapat pamatud-an sa korte ang naturalization, ang divorce kag ang foreign law. Trese ka tuig sang ulihi, ang Republic v. Manalo nag-quote sa Orbecido kag naglab-ot pa gid sing malayo, kay ginsakop sini ang divorce nga ginfile sang Filipino nga asawa mismo.

Para makita kon paano nagasibu ini nga rule sa iban nga mga kaso, basaha ang Article 26 sang Family Code, ang Corpuz v. Sto. Tomas parte sa recognition kag annotation sa civil registry, kag valid bala ang foreign divorce sa Pilipinas. Kon may kaso ka gid, tan-awa diin makakuha sang bulig legal.