Mabaligya ba sa Co-Owner ang Iyang Bahin sa Napanunod nga Yuta?

Kung adunay mamatay ug mobilin og labaw sa usa ka manunod (heir), ang Article 1078 nag-ingon nga, sa dili pa ang partition, "the whole estate of the decedent is... owned in common by such heirs, subject to the payment of debts of the deceased." Sumala sa Article 484, ang co-ownership mao ang pagpanag-iya sa "an undivided thing or right" sa lain-laing tawo. Gawas kung mapamatud-an nga lahi, giisip nga parehas ang mga bahin (Art. 485).

Busa hangtod dili pa mabahin ang estate, pinaagi sa extrajudicial settlement o sa korte, walay igsoon nga tag-iya sa usa ka piho nga bahin sa lote. Ang matag usa tag-iya og bahin sa tibuok. Unsa kadako ang matag bahin, nagdepende sa mga lagda sa Kinsa ang manunod kung walay will?

Ang Article 493 nag-ingon:

Sa yanong pagkasulti: mabaligya sa usa ka igsoon ang "iyang bahin", pero ang nagpalit mopuli lang sa iyang lugar isip co-owner. Dili makakural ang nagpalit og usa ka piho nga kanto sa lote hangtod walay partition. Sa Rebusquillo v. Spouses Gualvez (2014), giingon sa Supreme Court nga ang usa ka co-heir "did not have the absolute ownership of the subject property but only an aliquot portion," busa kana ra nga bahin ang iyang mahatag.

Oo, kung ang bahin gibaligya sa tawo nga gawas sa co-ownership. Adunay duha ka parehas nga lagda:

• Mga co-heir, sa dili pa mabahin ang estate (Article 1088): mahimo silang mopuli sa nagpalit pinaagi sa pag-uli sa presyo, "within the period of one month from the time they were notified in writing of the sale by the vendor."
• Mga co-owner sa kinatibuk-an (Articles 1620 ug 1623): ang usa ka co-owner mahimong mo-redeem (mopalit balik) sa mga bahin nga gibaligya sa ikatulo nga tawo. Kung sobra kaayo ang presyo, makatarunganon nga presyo ra ang bayran sa mo-redeem. Kung duha o labaw pa ka co-owner ang gustong mo-redeem, buhaton nila kini sumala sa gidak-on sa ilang mga bahin.

Ang Article 1623 nagtakda sa panahon ug nanalipod sa mga co-owner sa registry:

Dili. Sa Cua v. Vargas (2006), ang pipila ka manunod mibaligya sa ilang bahin sa usa ka lote ngadto sa usa ka nagpalit, ug ang usa sa ubang manunod miingon nga nahibal-an ra niya kini sa dihang gigiba na ang daang balay sa lote. Ang unang duha ka korte miingon nga igo na nga nahibal-an sa ubang manunod ang baligya. Wala mouyon ang Supreme Court: "there is a need for written notice to start the period of redemption." Gidugang niini nga "the method of notification remains exclusive, there being no alternative provided by law," ug nga ang katungdanan sa pagpadala sa sinulat nga pahibalo anaa sa mga manunod nga mibaligya. Tungod kay walay sinulat nga pahibalo nga gipadala, mapalit pa balik sa ubang manunod ang mga bahin.

Kining panid wala moingon kung ang usa ka piho nga mensahe, sama sa text o chat, maisip ba nga sinulat nga pahibalo: wala kini tubaga sa mga desisyon nga among nabasa. Pangutan-a ang abogado.

Oo. Ang Article 494 nag-ingon:

Mahimong magkasabot ang mga co-owner nga dili bahinon ang property hangtod napulo ka tuig, ug mahimo kining i-extend sa bag-ong kasabotan. Ang donor o ang tawo nga naghimo og will mahimong modili sa partition hangtod kaluhaan ka tuig (Arts. 494 ug 1083). Ang partition himoon pinaagi sa kasabotan o sa korte (Art. 496).

Kung dili mabahin ang property nga dili mawad-an og pulos, sama sa gamay nga balay, mahimong magkasabot ang mga co-owner nga usa kanila ang mokuha niini ug mobayad sa uban. Kung dili sila magkasabot, ang Article 498 nag-ingon nga "it shall be sold and its proceeds distributed."

• Ang matag co-owner mahimong mogamit sa property, basta dili kini makadaot sa co-ownership o makapugong sa uban sa paggamit niini (Art. 486).
• Ang matag co-owner mahimong mopugos sa uban nga mopaambit sa gasto sa pag-amping ug sa buhis (Art. 488).
• Walay co-owner nga mahimong mo-usab sa property kung dili mouyon ang uban, bisan kung makaayo kini sa tanan. Kung ang pagdumili klaro nga makadaot sa komon nga interes, ang korte mahimong mohatag og tabang (Art. 491).
• Bisan kinsang co-owner mahimong mo-file og ejectment case (kaso sa pagpagawas) (Art. 487).
• Inig partition, magkuwentahay ang mga co-owner sa mga benepisyo nga ilang nadawat ug sa mga gasto nga ilang gibayran (Art. 500).
• Dili mahimong bugtong tag-iya ang usa ka co-owner pinaagi sa prescription samtang iyang giila, klaro man o dili, ang co-ownership (Art. 494).

Mga hinimo-himo ra kini nga pananglitan aron ipakita kung unsaon paglihok sa lagda. Dili kini tambag para sa bisan unsang tinuod nga kaso.

Si Rico ug ang iyang tulo ka igsoong babaye nakapanunod og lote nga wala pa mabahin. Gibaligya ni Rico ang iyang ikaupat nga bahin sa silingan ug gisultihan ra niya ang iyang mga igsoon sa baba, "nabenta ko na." Sumala sa Article 1088 ug Cua v. Vargas, wala pa magsugod ang usa ka bulan nga panahon, kay wala gyud sila hatagi ni Rico og sinulat nga pahibalo. Makapuli pa ang mga igsoon sa lugar sa silingan pinaagi sa pagbayad kaniya sa presyo.

Duha ka co-owner sa napanunod nga balay gustong mobaligya niini; ang ikatulo midumili. Bisan kinsang co-owner mahimong mopangayo og partition bisan kanus-a (Art. 494). Dili mabahin ang balay, busa kung dili sila magkasabot nga usa kanila ang mopalit sa bahin sa uban, ibaligya kini ug bahinon ang presyo (Art. 498).

Si Elena nagpuyo sa balay sa pamilya nga gipanag-iyahan uban sa iyang mga igsoong lalaki. Mahimo niya kining gamiton pero dili niya sila mapugngan sa pagsulod (Art. 486). Inig bahin sa property, isipon ang mga benepisyo nga iyang nadawat (Art. 500).

Daghang away tali sa mga paryente nga nagpuyo sa samang city o municipality kinahanglan moagi una sa barangay. Para sa away bahin sa real property, ang Section 409(c) sa Local Government Code nag-ingon nga dad-on ang kaso sa barangay diin nahimutang ang property, o ang mas dakong bahin niini. Tan-awa ang Kinahanglan ba moadto una sa barangay? Kung naghunahuna ang ginikanan nga ihatag na lang ang yuta sa mga anak samtang buhi pa, tan-awa ang Donation vs sale sa property ngadto sa mga anak.

Pakigsulti sa abogado sa dili pa ka mopalit og bahin sa napanunod nga yuta, sa dili pa nimo ibaligya ang imong kaugalingong bahin, ug dayon kung mahibal-an nimo nga ang usa ka co-heir mibaligya sa estranghero, kay mubo ra ang panahon sa redemption kung nahatag na ang sinulat nga pahibalo. Makatabang usab ang abogado sa kaso sa partition o sa away kung kinsa ang migamit sa property.

Kung dili nimo maabot ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libreng tabang legal sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) ug uban pang kapilian. Para sa tibuok topic, tan-awa ang Panunod sa Pilipinas.