Solo Parent Benefits: ₱1,000 Subsidy, 10% Discount at Solo Parent ID

Nakalista sa Section 4 kung sino ang qualified. Sa madaling salita:

1. Magulang na mag-isang nag-aalaga at sumusuporta sa anak dahil sa:
   • batang ipinanganak dahil sa rape, kahit wala pang final na conviction;
   • pagkamatay ng asawa;
   • pagkakakulong ng asawa nang hindi bababa sa tatlong buwan, o pagsisilbi niya ng sentensya dahil sa criminal conviction;
   • physical o mental na incapacity ng asawa, na may certification ng public o private na doktor;
   • legal separation, o de facto separation (hiwalay na sa totoo, kahit walang kaso) nang hindi bababa sa anim na buwan;
   • declaration of nullity o annulment ng kasal, o divorce, ayon sa mga umiiral na batas;
   • pag-abandona ng asawa nang hindi bababa sa anim na buwan.
2. Asawa o kapamilya ng OFW, o guardian ng mga anak ng OFW, kung ang OFW ay nasa "low/semi-skilled worker category" at tuloy-tuloy na nasa labas ng Pilipinas nang 12 buwan. Hindi inililista ng batas kung aling mga trabaho ang kasama sa category na ito.
3. Nanay o tatay na hindi kasal na nag-aalaga at nagpapalaki sa anak.
4. Legal guardian, adoptive o foster parent na mag-isang nag-aalaga at sumusuporta.
5. Kamag-anak hanggang fourth civil degree na umako sa pag-aalaga ng bata matapos mamatay, mang-abandona, mawala o malayo ang mga magulang nang hindi bababa sa anim na buwan.
6. Buntis na babae na mag-isang nag-aalaga at sumusuporta sa batang nasa sinapupunan.

Ang "children" dito ay ang mga anak na nakatira kasama ng solo parent at umaasa sa kanya, na "unmarried, unemployed and twenty-two (22) years old or below" (walang asawa, walang trabaho at 22 taong gulang pababa), o mas matanda pa kung hindi nila kayang alagaan o protektahan nang buo ang sarili dahil sa physical o mental na kapansanan o kondisyon (Section 3(b)).

Nakalista sa Section 15 ang dagdag na benefits para sa mga solo parent na may Solo Parent Identification Card (SPIC):

• Buwanang cash subsidy na ₱1,000 para sa bawat solo parent na kumikita ng minimum wage pababa, na inilalaan ng city o municipality. Hindi ito ibinibigay sa solo parent na tumatanggap na ng cash assistance o subsidy mula sa ibang programa ng gobyerno. Sa mga fifth-class at mas mababang munisipyo, at sa 500 munisipyo na may pinakamataas na poverty incidence, puwedeng manggaling ang pera sa Gender and Development (GAD) budget, "and the amount of cash subsidy per recipient may be dependent on the amount of the GAD budget" (ibig sabihin, puwedeng nakadepende ang halaga sa laki ng GAD budget).
• 10% discount at VAT exemption sa "baby's milk, food and micronutrient supplements, and sanitary diapers purchased, duly prescribed medicines, vaccines, and other medical supplements" (gatas, pagkain at supplements ng baby, diaper, gamot na may reseta, bakuna at iba pang medical supplies), mula pagkapanganak ng bata hanggang anim na taong gulang, para sa solo parent na kumikita ng mas mababa sa ₱250,000 kada taon. Pinalawak ito ng implementing rules para isama ang mga solo parent na walang trabaho (Revised IRR, Section 33(b)).
• Automatic na PhilHealth coverage, na ang premium contributions ay binabayaran ng National Government. Para sa mga solo parent na may formal na trabaho, may hatian sa premium ayon sa batas at sa rules nito; tingnan ang aming PhilHealth guides para sa membership.
• Priority sa apprenticeship, scholarship, livelihood at skills training, OFW reintegration at job matching programs, at sa murang pabahay ng gobyerno.

Dagdag pa ng ibang bahagi ng batas:

• full scholarship para sa isang anak ng solo parent sa mga programa ng DepEd, CHED at TESDA, kung qualified (Section 9);
• bawal ang diskriminasyon sa trabaho dahil solo parent ka (Section 7), at may flexible work schedule maliban kung maaapektuhan nito ang productivity (Revised IRR, Section 19);
• pitong working days na paid parental leave kada taon para sa mga empleyadong qualified: tingnan ang Solo parent leave.

Ang DILG ang maglalabas ng rules kung paano ibibigay ng mga city at municipality ang ₱1,000 (Revised IRR, Section 33(a)). Hindi namin nabasa ang mga rules na iyon, kaya magtanong sa Solo Parent Office kung paano at kailan ito ibinibigay sa lugar ninyo.

Ang Solo Parent Office (SPO) ng probinsya o city, o ang Solo Parent Division (SPD) ng municipality, ang naglalabas nito. Ayon sa batas at sa Revised IRR:

• mag-apply ka sa social welfare office ng city o municipality mo, punan ang application form at dumaan sa assessment ng social worker (Revised IRR, Section 11);
• dumalo sa Solo Parents Orientation Seminar bago ilabas ang ID (Revised IRR, Section 11);
• ilalabas ng opisina ang SPIC at booklet "within seven (7) working days from receipt of complete documents" (sa loob ng pitong working days mula nang matanggap ang kumpletong dokumento) (Section 20);
• libre ang SPIC at booklet (Section 17) at "valid for one (1) year" (valid nang isang taon) (Section 20);
• ang renewal ay nakadepende sa assessment ng social worker (Revised IRR, Section 10).

Para makuha ang 10% discount, ipakita ang solo parent booklet kasama ang SPIC (Revised IRR, Section 34).

Sa Section 19, kailangan ng authenticated o certified true copy ng mga dokumento, depende sa category mo. Ilang halimbawa:

• Namatay ang asawa: birth certificate ng mga anak, marriage certificate, death certificate ng asawa, at sworn affidavit (sinumpaang salaysay) na hindi ka nakikisama sa ibang partner at ikaw lang ang nag-aalaga at sumusuporta sa mga anak.
• Hindi kasal na magulang: birth certificate ng mga anak, Certificate of No Marriage (CENOMAR), affidavit ng barangay official na nakatira ka sa barangay at nasa pangangalaga mo ang mga anak, at ang sworn affidavit mo.
• Inabandona: birth certificates, marriage certificate o ang affidavit mo, affidavit ng dalawang taong walang interes sa kaso tungkol sa pag-abandona, police o barangay record nito, at ang sworn affidavit mo.
• Pamilya ng OFW: birth certificates, ang marriage certificate mo, Overseas Employment Certificate (OEC) o katumbas nito, kopya ng passport stamps na nagpapakitang 12 tuloy-tuloy na buwan nagtrabaho sa abroad, at ang sworn affidavit mo.

Para sa ₱1,000 subsidy at sa 10% discount, magsumite ka rin ng isa sa mga ito: affidavit of no employment, Income Tax Return, social case study mula sa DSWD, o anumang proof of income na puwedeng i-verify.

Sa PSA kinukuha ang birth certificate at CENOMAR: tingnan ang birth certificate online at CENOMAR. Para sa OEC, tingnan ang OEC at OEC exemption.

Ang solo parent lang na talagang mag-isang nag-aalaga at sumusuporta ang puwedeng mag-claim ng benefits. Sinasabi ng Section 16 na hindi mawawala ang status mo "if the other parent provides occasional assistance and/or seasonal gifts that do not meet the legal requirement of support" (kung paminsan-minsang tulong o pana-panahong regalo lang ang ibinibigay ng kabilang magulang, na hindi umaabot sa legal na sustento). Pero kung hindi kasal ang mga magulang, hindi iyon sapat para makakuha ng benefits ang alinman sa kanila kung, sa totoo, hati sila sa pag-aalaga at sustento ng anak. Para sa obligasyon ng kabilang magulang na magbigay ng sustento, tingnan ang Magkano ang child support?

Pinaparusahan ng Section 26 ang:

• pagtanggi o hindi pagbibigay ng benefits: sa unang paglabag, multa na ₱10,000 hanggang ₱50,000, o pagkakakulong nang anim na buwan hanggang isang taon, o pareho; sa mga susunod na paglabag, multa na ₱100,000 hanggang ₱200,000, o pagkakakulong nang isa hanggang dalawang taon, o pareho;
• pagpapanggap na solo parent o pamemeke ng dokumento: multa na hindi hihigit sa ₱50,000 at pagkakakulong nang anim na buwan hanggang isang taon, o pareho.

Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang rules. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.

Si Joel, hindi kasal, ay mag-isang nagpapalaki sa tatlong taong gulang niyang anak na lalaki, at kumikita ng mas mababa sa ₱250,000 kada taon. Gamit ang SPIC at solo parent booklet niya, puwede siyang humingi ng 10% discount at VAT exemption sa gatas at diaper ng anak niya.

Si Rowena: 13 buwan nang nagtatrabaho sa abroad ang asawa niya nang hindi umuuwi, at mag-isa niyang inaalagaan ang dalawa nilang anak. Kung nasa low/semi-skilled category ang trabaho ng asawa niya, puwede siyang mag-apply sa ilalim ng OFW category, dala ang birth certificates, marriage certificate, OEC o katumbas nito, passport stamps at sworn affidavit. Hindi sinasabi ng batas kung aling mga trabaho ang kasama sa category na iyon, kaya nagtatanong siya sa Solo Parent Office.

Karamihan ng application para sa Solo Parent ID ay hindi kailangan ng abogado: ang Solo Parent Office at ang social worker ang humahawak nito. Kumausap ng abogado kung kailangan mo ng court decree bilang dokumento (legal separation, nullity o annulment, o recognition ng foreign divorce), kung kailangan mong mag-claim ng child support, kung ayaw ibigay ng employer ang solo parent benefits mo, o kung inaakusahan kang nagpapanggap na solo parent.

Kung hindi mo kayang magbayad ng abogado, tingnan ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) at iba pang opsyon.