Solo Parent Benefits: ₱1,000 Subsidy, 10% Discount kag Solo Parent ID

Ginalista sang Section 4 kon sin-o ang sakop. Sa malip-ot:

1. Ginikanan nga siya lang ang nagaatipan kag nagasustento sa bata tungod sa:
   • bata nga natawo tungod sa rape, bisan wala pa sang final nga conviction;
   • pagkamatay sang asawa;
   • pagkapriso sang asawa sa indi magnubo sa tatlo ka bulan, ukon nagaserbi sang sentensya tungod sa criminal conviction;
   • physical ukon mental nga incapacity sang asawa, nga may sertipikasyon sang public ukon private nga doktor;
   • legal separation, ukon de facto separation (nagbulagay lang nga wala sang kaso) sa indi magnubo sa anom ka bulan;
   • declaration of nullity ukon annulment sang kasal, ukon divorce, suno sa mga law nga ginapatuman;
   • pagbiya sang asawa sa indi magnubo sa anom ka bulan.
2. Asawa ukon miyembro sang pamilya sang OFW, ukon guardian sang mga bata sang OFW, kon ang OFW sakop sang "low/semi-skilled worker category" kag 12 ka bulan na nga wala nagpauli sa Pilipinas nga wala untat. Wala ginalista sang law kon ano nga mga obra ang sakop sini nga category.
3. Iloy ukon amay nga wala ginkasal nga nagaupod kag nagapadaku sa bata.
4. Legal guardian, adoptive ukon foster parent nga isa lang nga nagaatipan kag nagasustento.
5. Paryente sa sulod sang fourth civil degree nga nag-ako sa pag-atipan sang bata pagkatapos sang pagkamatay, pagbiya, pagkadula ukon pagkawala sang mga ginikanan sa indi magnubo sa anom ka bulan.
6. Babayi nga nagabusong nga isa lang nga nagaatipan kag nagasustento sa bata nga wala pa natawo.

Ang "children" diri amo ang mga bata nga nagaupod kag nagasandig sa solo parent nga "unmarried, unemployed and twenty-two (22) years old or below" (wala ginkasal, wala sang obra, kag 22 anyos ukon pababa), ukon mas magulang pa kon indi nila maatipan ukon maprotektahan sing bug-os ang ila kaugalingon tungod sa physical ukon mental nga disability ukon kondisyon (Section 3(b)).

Ginalista sang Section 15 ang dugang nga benepisyo para sa solo parent nga may Solo Parent Identification Card (SPIC):

• Cash subsidy nga ₱1,000 kada bulan para sa kada solo parent nga minimum wage ukon kubos pa ang sweldo, ginahatag sang siudad ukon munisipyo. Indi ini ginahatag sa solo parent nga nagabaton na sang cash assistance ukon subsidy halin sa iban nga programa sang gobyerno. Sa fifth-class kag mas kubos pa nga mga munisipyo, kag sa 500 ka munisipyo nga may pinakataas nga poverty incidence, puede halin ang kuwarta sa Gender and Development (GAD) budget, "and the amount of cash subsidy per recipient may be dependent on the amount of the GAD budget" (kag ang kantidad nga makuha sang kada isa puede magdepende sa kadamuon sang GAD budget).
• 10% discount kag VAT exemption sa "baby's milk, food and micronutrient supplements, and sanitary diapers purchased, duly prescribed medicines, vaccines, and other medical supplements" (gatas sang bata, pagkaon kag supplements, diaper, bulong nga may reseta, bakuna kag iban pa nga medical supplies), halin sa pagkatawo sang bata tubtob anom ka tuig ang edad, para sa solo parent nga kubos sa ₱250,000 kada tuig ang kita. Ginalakip man sang implementing rules ang solo parent nga wala sang obra (Revised IRR, Section 33(b)).
• Automatic nga PhilHealth coverage, nga ang premium ginabayaran sang National Government. Para sa solo parent nga may pormal nga obra, ginasiling sang law kag sang iya rules nga ginapartihan ang premium; tan-awa ang amon mga giya sa PhilHealth para sa membership.
• Priority sa apprenticeship, scholarship, livelihood kag skills training, OFW reintegration kag job matching programs, kag sa low-cost housing sang gobyerno.

Ginadugang man sang iban nga bahin sang law:

• bug-os nga scholarship para sa isa ka bata sang solo parent sa mga programa sang DepEd, CHED kag TESDA, kon kwalipikado (Section 9);
• wala sang diskriminasyon sa obra tungod sa pagkasolo parent (Section 7), kag flexible nga iskedyul sang obra luwas kon maapektuhan ang productivity (Revised IRR, Section 19);
• pito ka working days nga paid parental leave kada tuig para sa empleyado nga kwalipikado: tan-awa ang Solo parent leave.

Ang rules kon paano ihatag sang mga siudad kag munisipyo ang ₱1,000 ipagwa sang DILG (Revised IRR, Section 33(a)). Wala namon ini nabasa, gani pamangkuta ang inyo Solo Parent Office kon paano kag san-o ini ginahatag sa inyo lugar.

Ang Solo Parent Office (SPO) sang probinsya ukon siudad, ukon ang Solo Parent Division (SPD) sang munisipyo, ang nagahatag sini. Suno sa law kag sa Revised IRR:

• mag-apply ka sa social welfare office sang inyo siudad ukon munisipyo, sulati ang application form kag magpa-assess sa social worker (Revised IRR, Section 11);
• magtambong ka sa Solo Parents Orientation Seminar antes ihatag ang ID (Revised IRR, Section 11);
• ginahatag sang opisina ang SPIC kag booklet "within seven (7) working days from receipt of complete documents" (sa sulod sang pito ka working days halin sa pagbaton sang kompleto nga dokumento) (Section 20);
• libre ang SPIC kag booklet (Section 17) kag "valid for one (1) year" (valid sa isa ka tuig) (Section 20);
• ang renewal nagadepende sa assessment sang social worker (Revised IRR, Section 10).

Para makuha ang 10% discount, ipakita ang solo parent booklet upod ang SPIC (Revised IRR, Section 34).

Ginapangayo sang Section 19 ang authenticated ukon certified true copy sang mga dokumento nga nagadepende sa inyo category. Pila ka halimbawa:

• Napatay ang asawa: birth certificate sang mga bata, marriage certificate, death certificate sang asawa, kag sworn affidavit nga wala ka sang ginaupdan nga partner kag ikaw lang ang nagaatipan kag nagasustento sa mga bata.
• Ginikanan nga wala ginkasal: birth certificate sang mga bata, Certificate of No Marriage (CENOMAR), affidavit sang barangay official nga nagaestar ka sa barangay kag ara sa imo ang mga bata, kag ang imo sworn affidavit.
• Ginbiyaan: birth certificate, marriage certificate ukon ang imo affidavit, affidavit sang duha ka tawo nga wala sang interes sa kaso parte sa pagbiya, police ukon barangay record sini, kag ang imo sworn affidavit.
• Pamilya sang OFW: birth certificate, ang inyo marriage certificate, ang Overseas Employment Certificate (OEC) ukon katumbas sini, kopya sang passport stamps nga nagapakita sang 12 ka bulan nga padayon nga obra sa abroad, kag ang imo sworn affidavit.

Para sa ₱1,000 nga subsidy kag sa 10% discount, magsumite ka man sang isa sa sini: affidavit nga wala ka sang obra, Income Tax Return, social case study halin sa DSWD, ukon bisan ano nga ebidensya sang kita nga mahimo ma-verify.

Ang birth certificate kag CENOMAR halin sa PSA: tan-awa ang birth certificate online kag CENOMAR. Para sa OEC, tan-awa ang OEC kag OEC exemption.

Ang solo parent lang nga matuod nga isa lang nga nagaatipan kag nagasustento ang puede magkuha sang benepisyo. Siling sang Section 16 nga indi madula ang imo status "if the other parent provides occasional assistance and/or seasonal gifts that do not meet the legal requirement of support" (kon ang isa ka ginikanan nagahatag lang sang bulig kon kaisa ukon regalo sa pila ka okasyon nga indi makatuman sa ginapangayo sang law nga sustento). Pero ang wala sang balido nga kasal sa tunga sang mga ginikanan indi bastante para makakuha sang benepisyo ang bisan sin-o sa ila kon, sa matuod lang, nagabuligay sila sa pag-atipan kag sustento sang bata. Para sa obligasyon sang isa ka ginikanan nga magsustento, tan-awa ang Pila ang child support?

Ginasilutan sang Section 26 ang:

• pagdumili ukon indi paghatag sang benepisyo: sa una nga paglapas, multa nga ₱10,000 tubtob ₱50,000, ukon pagkapriso sang anom ka bulan tubtob isa ka tuig, ukon pareho; sa masunod nga paglapas, multa nga ₱100,000 tubtob ₱200,000, ukon pagkapriso sang isa tubtob duha ka tuig, ukon pareho;
• pagbutig sa pagkasolo parent ukon pagpeke sang dokumento: multa nga indi magsobra sa ₱50,000 kag pagkapriso sang anom ka bulan tubtob isa ka tuig, ukon pareho.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang rules. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Joel, wala ginkasal, siya lang nagapadaku sa iya tatlo ka tuig nga anak nga lalaki kag kubos sa ₱250,000 kada tuig ang iya kita. Paagi sa iya SPIC kag solo parent booklet, puede siya mangayo sang 10% discount kag VAT exemption sa gatas kag diaper sang iya anak.

Ang bana ni Rowena 13 ka bulan na nga nagaobra sa abroad nga wala nagpauli, kag siya lang ang nagaatipan sa ila duha ka anak. Kon ang obra sang iya bana sakop sang low/semi-skilled category, puede siya mag-apply sa idalom sang OFW category, dala ang birth certificate, marriage certificate, OEC ukon katumbas sini, passport stamps kag sworn affidavit. Wala ginasiling sang law kon ano nga mga obra ang sakop sina nga category, gani nagpamangkot siya sa Solo Parent Office.

Kalabanan sang aplikasyon para sa Solo Parent ID wala nagakinahanglan sang abogado: ang Solo Parent Office kag ang social worker ang nagaasikaso sini. Makighambal sa abogado kon kinahanglan mo ang court decree bilang dokumento (legal separation, nullity ukon annulment, ukon recognition sang foreign divorce), kon kinahanglan mo magsingil sang child support, kon ginadumilian sang employer ang imo solo parent benefits, ukon kon ginaakusahan ka nga nagbutig sa imo status.

Kon indi mo makaya ang bayad sang abogado, tan-awa ang Libre nga legal nga bulig sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga paagi.