PWD Discount sa Pilipinas: Ano ang Sakop?

Ayon sa Section 32(a), na binago ng RA 10754, may "At least twenty percent (20%) discount and exemption from the value-added tax (VAT), if applicable" (hindi bababa sa 20% discount at exemption sa VAT, kung applicable) sa mga sumusunod na produkto at serbisyo "for the exclusive use and enjoyment or availment of the PWD" (para sa eksklusibong paggamit at pakinabang ng PWD):

1. Hotel, restaurant at recreation. Bayad at singil sa serbisyo ng hotel at katulad na lodging, restaurant at recreation center.
2. Bayad sa pagpasok. Teatro, sinehan, concert hall, sirko, karnabal at iba pang katulad na lugar ng kultura, libangan at aliw.
3. Gamot sa lahat ng botika.
4. Medical at dental services sa pasilidad ng gobyerno, kasama ang diagnostic at laboratory fees gaya ng x-ray, CT scan at blood test, at professional fee ng mga doktor na tumitingin, ayon sa mga guideline ng Department of Health (DOH) at PhilHealth.
5. Medical at dental services sa private hospital at medical facility, ayon sa mga patakaran ng DOH at PhilHealth.
6. Pamasahe sa domestic flight at biyahe sa barko.
7. Aktuwal na pamasahe sa land transport, gaya ng (pero hindi lang) public utility bus at jeep, taxi, AUV, shuttle services at public railways, kasama ang LRT, MRT at PNR.
8. Funeral at burial services sa pagkamatay ng PWD.

Para sa funeral, sakop ng batas ang kabaong o urn, embalming, hospital morgue at pagdadala ng bangkay sa libingan sa lugar na pinagmulan, pero hindi kasama ang paglalathala ng obituary at ang halaga ng memorial lot. Ang taong nagbabayad ng gastos sa funeral ang kukuha ng discount sa pagpapakita ng death certificate.

Itinatakda ng mga patakaran ng DOH at BIR, na hindi namin nabasa para sa page na ito, kung paano kinukuwenta ang VAT kasabay ng 20%, kaya hindi ito kinukuwenta ng page na ito.

Nagbibigay din ang Section 32 ng:

• Express lane. May express lane ang PWD "in all commercial and government establishments" (sa lahat ng commercial at government establishment); kung wala, dapat silang bigyan ng priority (Section 32(e)).
• Educational assistance (Section 32(b)) at pagpapatuloy ng benepisyo sa GSIS, SSS at Pag-IBIG "To the extent practicable and feasible" (hangga't praktikal at kaya) (Section 32(c)).
• Special discount sa basic commodities, na puwedeng ibigay ng gobyerno "To the extent possible" (hangga't posible) ayon sa mga guideline ng DTI at Department of Agriculture (Section 32(d)).

Wala sa mismong batas ang halaga ng discount sa grocery. Ayon sa page ng DTI tungkol sa Joint Administrative Order No. 24-02 (2024), may 5% discount ang mga senior at PWD sa basic necessities at prime commodities, sa pinamiling hanggang ₱2,500 kada linggo, kaya ₱125 kada linggo ang pinakamalaki, at dapat may hindi bababa sa apat na uri ng sakop na produkto. Tingnan din ang Senior citizen discount, na nagpapaliwanag ng parehong 5% na patakaran.

Ang mga pribilehiyo ay "available only to PWD who are Filipino citizens" (para lang sa mga PWD na Filipino citizen), kapag ipinakita ang alinman sa mga ito bilang patunay:

• ID card na inisyu ng city o municipal mayor o ng barangay captain ng lugar kung saan nakatira ang PWD;
• passport ng PWD; o
• transportation discount fare ID na inisyu ng National Council for the Welfare of Disabled Persons (NCWDP).

Hindi namin nabasa sa opisyal na source para sa page na ito ang mga requirements sa pagkuha ng PWD ID.

Sa Drugstores Association of the Philippines v. National Council on Disability Affairs (2016), pinagtibay ng Supreme Court ang mga patakarang nagpapahintulot sa guro o sa pinuno ng negosyo na kumpirmahin ang kapansanan para lang sa mga kapansanang halata, "because, obviously, the disability is easily seen or clearly visible" (dahil malinaw na madaling makita ang kapansanan).

Hindi. Sinasabi ng batas na ang mga pribilehiyo ay "may not be claimed if the PWD claims a higher discount as may be granted by the commercial establishment and/or under other existing laws or in combination with other discount program/s" (hindi makukuha kung kinuha ng PWD ang mas mataas na discount ng establisyemento o sa ilalim ng ibang batas, o kasabay ng ibang discount program). Ang mas mataas na discount ang makukuha ng PWD, hindi pareho.

Oo. Sa kaso ng Drugstores Association, kinuwestiyon ng mga botika ang 20% discount sa gamot. Ibinasura ng Supreme Court ang petition at sinabing "the PWD mandatory discount on the purchase of medicine is supported by a valid objective or purpose" (may valid na layunin ang mandatory PWD discount sa pagbili ng gamot).

Puwedeng i-claim ng mga establisyemento ang mga discount bilang tax deduction batay sa net cost ng naibentang produkto o naibigay na serbisyo, para sa mga item (1), (2), (3), (5), (6), (7) at (8) sa listahan sa itaas. Wala sa listahang iyon ang item (4), ang mga serbisyo sa pasilidad ng gobyerno.

Pinaparusahan ng Section 46 ng RA 7277, ayon sa pagbabago ng RA 9442, ang "Any person who violates any provision of this Act" (sinumang lumabag sa anumang probisyon ng batas):

Kung korporasyon o katulad na entity ang lumabag, mananagot ang mga opisyal nitong direktang sangkot. Matapos ang reklamo at hearing, puwede ring kanselahin ng mga awtoridad ang business permit o franchise ng establisyementong hindi sumusunod sa batas.

Nagdagdag din ang RA 9442 ng pagbabawal sa vilification (paninira o pang-iinsulto): walang tao, grupo o komunidad ang puwedeng manira o mang-insulto sa PWD sa paraang puwedeng makasira sa pagpapahalaga niya sa sarili (Section 42).

Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.

Naka-wheelchair si Jun at may PWD ID siya mula sa opisina ng mayor ng lungsod niya. Kumain siya sa restaurant kasama ang mga kaibigan. May hindi bababa sa 20% discount at VAT exemption siya, kung applicable, sa sarili niyang order, pero hindi sa order ng mga kaibigan niya.

Pumunta si Liza sa sinehan na may 30% promo nang araw na iyon. Hindi niya puwedeng idagdag ang 20% PWD discount. Ang mas mataas na discount ang kukunin niya.

Tumanggi ang isang botika na kilalanin ang PWD ID ni Carlo para sa maintenance niyang gamot. Ang unang paglabag ay puwedeng humantong sa multang ₱50,000 hanggang ₱100,000, o anim na buwan hanggang dalawang taong kulong, o pareho (Section 46 ayon sa pagbabago nito).

Hindi mo kailangan ng abogado para makuha ang discount. Kumausap ng abogado kung paulit-ulit na tumatanggi ang isang establisyemento at gusto mong magsampa ng criminal complaint, kung may-ari ka ng negosyo na nirereklamo, o kung may alitan tungkol sa malaking bill sa ospital o funeral.

Kung hindi mo kayang magbayad ng abogado, tingnan ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas.