PWD Discount sa Pilipinas: Ano ang Sakop

Ang Section 32(a), nga ginbag-o sang RA 10754, nagahatag sang "At least twenty percent (20%) discount and exemption from the value-added tax (VAT), if applicable" (indi magnubo sa 20% discount kag exemption sa VAT, kon applicable), sa masunod nga mga produkto kag serbisyo "for the exclusive use and enjoyment or availment of the PWD" (para lang sa paggamit kag pagpahimulos sang PWD mismo):

1. Hotel, restaurant kag recreation. Mga bayad kag charges para sa serbisyo sa hotel kag kapareho nga lugar nga pagdayunan, restaurant kag recreation centers.
2. Admission fees. Teatro, sinehan, concert hall, sirko, karnabal kag iban pa nga kapareho nga lugar sang kultura, pahuway kag kalingawan.
3. Bulong sa tanan nga botika.
4. Medical kag dental nga serbisyo sa pasilidad sang gobyerno, lakip ang diagnostic kag laboratory fees pareho sang x-ray, CT scan kag blood test, kag ang professional fees sang mga doktor nga nagaatipan, suno sa mga giya sang Department of Health (DOH) kag PhilHealth.
5. Medical kag dental nga serbisyo sa pribado nga ospital kag medical facilities, suno sa mga patakaran sang DOH kag PhilHealth.
6. Pasahe sa domestic nga eroplano kag barko.
7. Matuod nga pasahe sa land transport, pareho sang, pero indi lang, public utility bus kag jeepney, taxi, AUV, shuttle services kag publiko nga tren, lakip ang LRT, MRT kag PNR.
8. Funeral kag burial services sa pagkamatay sang PWD.

Para sa lubong, sakop sang layi ang lungon ukon urna, embalsamar, ang morgue sang ospital kag ang pagdala sang bangkay sa lulubngan sa lugar nga ginhalinan, pero indi sakop ang pagpublish sang obituary kag ang gasto sang memorial lot. Ang tawo nga nagabayad sang gasto sa lubong ang mag-claim sang discount paagi sa pagpakita sang death certificate.

Ang kuwenta sang VAT kag sang 20% nga dungan ginatalana sang mga patakaran sang DOH kag BIR nga wala namon nabasa para sini nga pahina, gani wala namon ini ginakuwenta diri.

Ginahatag man sang Section 32 ang:

• Express lanes. May express lanes ang mga PWD "in all commercial and government establishments" (sa tanan nga komersyal kag gobyerno nga establisimyento); kon wala sini, dapat sila hatagan sang prayoridad (Section 32(e)).
• Educational assistance (Section 32(b)) kag ang pagpadayon sang mga benepisyo sa GSIS, SSS kag Pag-IBIG "To the extent practicable and feasible" (kon praktikal kag mahimo) (Section 32(c)).
• Espesyal nga discount sa basic commodities, nga puede ihatag sang gobyerno "To the extent possible" (kon mahimo) suno sa mga giya sang DTI kag sang Department of Agriculture (Section 32(d)).

Wala sa layi mismo ang mga kantidad sang grocery discount. Suno sa pahina sang DTI parte sa Joint Administrative Order No. 24-02 (2024), ang mga senior kag PWD may 5% discount sa basic necessities kag prime commodities, sa pinamalaklon nga tubtob ₱2,500 kada semana, gani ₱125 kada semana ang pinakadamo, nga may indi magnubo sa apat ka klase sang sakop nga produkto. Tan-awa man ang Senior citizen discount, nga nagapaathag sang pareho nga 5% nga patakaran.

Ang mga pribilehiyo "available only to PWD who are Filipino citizens" (para lang sa mga PWD nga Filipino citizen), paagi sa pagpakita sang bisan ano sini bilang pamatuod:

• identification card nga ginhatag sang mayor sang siudad ukon banwa ukon sang barangay captain sang lugar nga ginaistaran sang PWD;
• ang passport sang PWD; ukon
• transportation discount fare ID nga ginhatag sang National Council for the Welfare of Disabled Persons (NCWDP).

Wala namon nabasa sa opisyal nga source para sini nga pahina ang mga requirements sa pagkuha sang PWD ID.

Sa Drugstores Association of the Philippines v. National Council on Disability Affairs (2016), ginpabilin sang Supreme Court ang mga patakaran nga nagatugot sa maestro ukon sa ulo sang negosyo nga magkumpirma sang disability para lang sa mga disability nga klaro nga makita, "because, obviously, the disability is easily seen or clearly visible" (kay, klaro, madali makita ang disability).

Indi. Siling sang layi nga ang mga pribilehiyo "may not be claimed if the PWD claims a higher discount as may be granted by the commercial establishment and/or under other existing laws or in combination with other discount program/s" (indi makuha kon ang PWD nag-claim sang mas mataas nga discount sang establisimyento ukon sang iban nga layi, ukon kon ginatingob sa iban nga discount program). Ang mas mataas nga discount ang makuha sang PWD, indi ang duha.

Huo. Sa kaso sang Drugstores Association, ginkontra sang mga botika ang 20% discount sa bulong. Ginbasura sang Supreme Court ang petisyon kag siling sini nga "the PWD mandatory discount on the purchase of medicine is supported by a valid objective or purpose" (ang mandatory nga PWD discount sa pagbakal sang bulong may balido nga katuyuan).

Puede i-claim sang mga establisimyento ang mga discount bilang tax deduction base sa net cost sang produkto nga ginbaligya ukon serbisyo nga ginhatag, para sa mga item (1), (2), (3), (5), (6), (7) kag (8) sang lista sa ibabaw. Ang item (4), serbisyo sa pasilidad sang gobyerno, wala sa sina nga lista.

Ginasilutan sang Section 46 sang RA 7277, nga ginbag-o sang RA 9442, ang "Any person who violates any provision of this Act" (bisan sin-o nga naglapas sa bisan ano nga probisyon sang layi):

Kon korporasyon ukon kapareho nga entity ang naglapas, ang mga opisyal nga direkta nga labot ang may salabton. Pagkatapos sang reklamo kag hearing, puede man kanselahon sang mga awtoridad ang business permit ukon franchise sang establisimyento nga wala nagasunod sa layi.

Gindugang man sang RA 9442 ang pagdumili sa vilification: wala sang indibidwal, grupo ukon komunidad nga puede magyaguta sa PWD sa paagi nga puede makadula sang iya pagtamod sa kaugalingon (Section 42).

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga patakaran. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Jun nagagamit sang wheelchair kag may PWD ID halin sa opisina sang mayor sang iya siudad. Nagkaon siya sa restaurant upod ang iya mga abyan. May indi magnubo sa 20% discount kag VAT exemption siya, kon applicable, sa iya kaugalingon nga pagkaon, pero indi sa pagkaon sang iya mga abyan.

Si Liza nagkadto sa sinehan nga may 30% promo sina nga adlaw. Indi niya puede idugang ang 20% PWD discount. Ang mas mataas nga discount ang iya kuhaon.

Ang isa ka botika nagdumili sa PWD ID ni Carlo para sa iya maintenance nga bulong. Ang una nga paglapas puede magresulta sa multa nga ₱50,000 tubtob ₱100,000, ukon anom ka bulan tubtob duha ka tuig nga pagkapriso, ukon pareho (Section 46 nga ginbag-o).

Indi mo kinahanglan ang abogado para makuha ang discount. Magpakighambal sa abogado kon ang establisimyento padayon nga nagadumili kag gusto mo mag-file sang criminal complaint, kon tag-iya ka sang negosyo nga ginareklamuhan, ukon kon ang gamo parte sa dako nga bayaran sa ospital ukon lubong.

Kon indi mo makaya ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libre nga legal nga bulig sa Pilipinas.