Unsa ang Katarungang Pambarangay? Lupon ug Pangkat
Mubo nga tubag
Ang Katarungang Pambarangay mao ang sistema sa hustisya sa barangay. Pinaagi niini, ang mga silingan ug ubang residente sa samang city o munisipyo makahusay sa kadaghanan sa ilang away diha sa barangay, nga walay korte ug walay abogado. Para sa daghang away, kini ang kinahanglan nga unang lakang: dili makaadto dayon sa korte ang kaso hangtod mahuman ang proseso sa barangay, gawas sa mga sitwasyon nga gilista sa balaod.
Gitawag usab nga: Barangay justice system
Asa kini gikan?
Gitukod kini sa Chapter 7 sa Local Government Code of 1991 (Republic Act No. 7160), Sections 399 hangtod 422. Sections ang tawag sa Code sa mga probisyon niini, dili Articles.
Kinsa ang nagdumala niini?
- Ang lupon. Matag barangay adunay lupong tagapamayapa, o lupon. Matod sa Section 399, ang Punong Barangay ang chairman niini ug adunay 10 hangtod 20 ka miyembro. Kinahanglan nagpuyo o nagtrabaho sa barangay ang mga miyembro ug adunay integridad, walay gipihigan ug patas. Ang Punong Barangay ang motudlo kanila human magpost og public notice.
- Ang secretary. Ang barangay secretary mao usab ang secretary sa lupon ug siya ang nagtipig sa mga rekord (Section 403).
- Ang pangkat. Para sa matag away nga dili mahusay sa mediation, maghimo og pangkat ng tagapagkasundo. Adunay kini tulo ka miyembro nga gipili sa mga partido gikan sa lista sa lupon, o pinaagi sa ripa kung dili sila magkasabot (Section 404).
Giunsa kini paglihok?
- Moadto ang nagreklamo sa Punong Barangay, binaba o sinulat (Section 410(a)).
- Ipatawag sa Punong Barangay ang pikas nga partido sulod sa sunod nga adlaw sa trabaho ug sulayan niya nga i-mediate (Section 410(b)).
- Kung mapakyas kini sulod sa 15 ka adlaw gikan sa unang tigom, himuon ang pangkat ug sulayan niini nga pagkasabuton ang mga partido (Section 410(b) hangtod (e)).
- Ang bisan unsang settlement kinahanglan sinulat, sa pinulongan nga nasabtan sa mga partido, ug pirmahan (Section 411).
- Kung walay settlement, ang secretary mohatag og certificate to file action, ug niana ra makaadto ang kaso sa korte (Section 412(a)). Gitugotan sa Section 412(b) ang mga partido nga moadto dayon sa korte sa pipila ka kaso, sama kung naka-detain ang akusado o hapit na mo-prescribe (mag-expire) ang aksyon.
Publiko ug dili pormal ang mga hearing, ug moatubang ang mga partido nga walay abogado (Sections 414 ug 415). Ang matag lakang ug ang panahon niini gilista sa barangay conciliation timeline.
Dili tanan sakop sa sistema. Ang Section 408 naglista sa mga eksepsiyon, sama sa mga away batok sa gobyerno ug mga krimen nga ang silot labaw sa usa ka tuig nga pagkapriso o multa nga labaw sa ₱5,000. Sa Aquino v. Aure (2008), giingon sa Supreme Court nga ang proseso "not a jurisdictional requirement": ang defendant nga wala mohisgot sa nakulang nga lakang sa barangay diha sa iyang answer isipon nga mi-waive, o gibiyaan na, ang iyang pagsupak.
Pananglitan
Hinimo-himo nga pananglitan: Si Carlo nanghulam og kwarta sa iyang silingan nga si Liza sa Barangay San Isidro ug wala pa kini bayri. Pareho silang nagpuyo sa samang barangay. Moreklamo una si Liza sa Punong Barangay. Nagkita sila, ug sa tabang sa pangkat, mipirma sila og sinulat nga plano sa pagbayad. Kung dili kini sundon ni Carlo, mapatuman sa lupon ang settlement sulod sa unom ka bulan (Section 417).
Aron mahibal-an kung kinahanglan magsugod sa barangay ang imong kaso, basaha ang Kinahanglan ba ko moadto una sa barangay? Para sa mga lakang sa hearing, basaha ang Proseso sa barangay hearing. Para sa ubang serbisyo sa barangay, tan-awa ang among mga giya sa barangay.
Kanunay nga pangutana
Unsa ang lupong tagapamayapa?
Kini ang grupo sa barangay nga mohusay sa mga away, kasagaran gitawag nga lupon. Ubos sa Section 399 sa Local Government Code, ang Punong Barangay ang chairman niini ug adunay 10 hangtod 20 ka miyembro nga gitudlo gikan sa mga tawo nga nagpuyo o nagtrabaho sa barangay.
Unsa ang pangkat?
Ang pangkat ng tagapagkasundo usa ka conciliation panel nga adunay tulo ka miyembro nga gihimo para sa usa ka away. Ang mga partido ang mopili sa mga miyembro gikan sa lista sa lupon; kung dili sila magkasabot, ang chairman sa lupon ang mo-ripa (Section 404).
Makadala ba ko og abogado sa barangay hearing?
Dili. Matod sa Section 415, kinahanglan personal nga moatubang ang mga partido nga walay abogado o representante. Ang mga menor de edad ug mga tawo nga dili makadesisyon alang sa ilang kaugalingon mahimong tabangan sa mga paryente nga dili abogado.
Binding ba ang settlement sa barangay?
Oo. Ang sinulat nga amicable settlement (malinawon nga kasabotan) adunay gahom sama sa final nga judgment sa korte kung molabay ang 10 ka adlaw nga walay repudiation (pagbawi) (Section 416). Mapatuman kini sa lupon sulod sa unom ka bulan; human niana, ipatuman kini pinaagi sa city o municipal court (Section 417).
Gidumala ba sa barangay ang mga kaso sa VAWC?
Dili pinaagi sa mediation. Matod sa Section 33 sa RA 9262, ang Sections 410 hangtod 413 sa Local Government Code, bahin sa mediation, conciliation ug arbitration sa barangay, dili magamit sa mga proseso diin gipangayo ang tabang ubos sa VAWC law. Makahatag ang barangay og Barangay Protection Order.
Kinatibuk-ang impormasyon lang kini, dili legal nga tambag. Alang sa imong kaso, pangutana sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatabang ba kini nga page?