Go-Tan v. Spouses Tan (2008): VAWC Laban sa Biyenan

Ikinasal si Sharica Mari Go-Tan sa asawa niya noong April 18, 1999, at nagkaroon sila ng dalawang anak na babae. Noong January 12, 2005, nag-file siya ng petition para sa temporary protection order (TPO) laban sa asawa niya at sa mga magulang nito, ang Spouses Perfecto at Juanita Tan. Sabi niya, sa pakikipagsabwatan sa mga magulang nito, ginagawan siya ng asawa niya ng verbal, psychological at economic abuse, na labag sa Section 5 ng RA 9262.

Noong January 25, 2005, ibinigay ng Regional Trial Court ang TPO. Nag-move to dismiss ang mga biyenan, at sinabing hindi saklaw ng RA 9262 ang mga biyenan. Noong March 7, 2005, ibinasura ng trial court ang kaso laban sa kanila. Ang katwiran nito, hindi sila isinama ng batas bilang respondents, gamit ang rule na kapag tahasang binanggit ang isang bagay, hindi kasama ang iba ("expressio unius est exclusio alterius"). Tinanggihan nito ang motion for reconsideration niya noong July 11, 2005. Dumiretso siya sa Supreme Court sa isang purong tanong ng batas.

Puwede bang isama ang mga biyenan sa petition para sa protection order sa ilalim ng RA 9262?

Pumanig ang Supreme Court sa asawang babae at binaliktad ang pagbasura sa kaso laban sa mga biyenan.

Hindi inaalis ng depinisyon ang conspiracy. Ayon sa Section 3 ng RA 9262, ang violence against women and their children ay mga gawaing ginawa ng isang tao laban sa asawa niya, dating asawa, o babaeng kasalukuyan o dati niyang karelasyon (sexual o dating relationship) o may anak sila. Sabi ng Court, kahit hinihingi nito na ganoon ang relasyon ng nagkasala sa biktima, "it does not preclude the application of the principle of conspiracy under the RPC" (hindi nito hinahadlangan ang pag-apply ng principle of conspiracy sa ilalim ng RPC).

Pinupunan ng Revised Penal Code ang mga puwang. Sabi ng Section 47 ng RA 9262, ang Revised Penal Code at iba pang angkop na batas ay "shall have suppletory application" (ia-apply bilang pandagdag). Sabi rin ng Article 10 ng Code na pandagdag ito sa special laws. Binanggit ng Court ang mga naunang kaso kung saan in-apply ang mga probisyon ng Code sa special laws. Sabi nito: "With more reason, therefore, the principle of conspiracy under Article 8 of the RPC may be applied suppletorily to R.A. No. 9262." (Lalo pang may dahilan, kung gayon, para i-apply nang suppletory sa R.A. No. 9262 ang principle of conspiracy sa Article 8 ng RPC.) Ayon sa Article 8 ng Revised Penal Code, kapag napatunayan ang conspiracy, ang gawa ng isa ay gawa ng lahat.

Sakop mismo ng batas ang mga gawaing ginawa sa pamamagitan ng iba. Pinaparusahan ng Section 5(h) ng RA 9262 ang ilang gawain na ginawa "personally or through another" (personal o sa pamamagitan ng iba), at pinapayagan ng Section 8(a) na ipagbawal ng protection order sa respondent ang paggawa ng mga ganitong gawain "personally or through another". Sabi ng Section 4, ang batas ay "shall be liberally construed to promote the protection and safety of victims of violence against women and their children" (dapat bigyan ng maluwag na interpretasyon para itaguyod ang proteksyon at kaligtasan ng mga biktima ng karahasan laban sa kababaihan at kanilang mga anak). Kaya hindi angkop ang kasabihang pinagbatayan ng trial court.

Kailangan pa ring patunayan ang conspiracy. Sabi ng Court na ang "conspiracy is an evidentiary matter which should be threshed out in a full-blown trial on the merits" (usapin ng ebidensya ang conspiracy na dapat pag-usapan sa buong trial), at hindi ito trier of facts. Hindi nito pinagpasyahan kung talagang nakipagsabwatan ang mga biyenan.

Ang utos. Bahagyang binaliktad at isinantabi ang mga resolution ng trial court, sa bahaging nagbasura sa petition laban sa mga biyenan.

Ina-apply nang suppletory sa RA 9262 ang principle of conspiracy sa Article 8 ng Revised Penal Code sa pamamagitan ng Section 47 nito, kaya puwedeng isama sa petition sa ilalim ng RA 9262 ang mga taong sinasabing nakipagsabwatan sa nagkasala kahit wala silang relasyon sa biktima na inilalarawan ng Section 3; sa trial pagpapasyahan kung nakipagsabwatan sila.

Sinasagot ng Go-Tan ang karaniwang tanong sa away-pamilya: kung puwedeng isama sa protection order case ang mga kamag-anak na sinasabing nakisali sa abuse. Ayon sa Go-Tan, hindi ibabasura ang kaso laban sa kanila dahil lang biyenan sila; kailangan pa ring patunayan ng babae ang conspiracy. Ginawa ang ruling sa isang petition para sa protection order. Para sa mga uri ng protection orders, tingnan ang BPO vs TPO vs PPO.

Narito ang isang gawa-gawang halimbawa, na may imbentong pangalan. Nag-file si Liza ng protection order laban sa asawa niyang si Paolo at sa nanay nito. Sabi niya, nagtulungan sina Paolo at ang nanay nito para pilitin siyang umalis sa bahay ng pamilya at para hindi siya bigyan ng support. Ayon sa Go-Tan, hindi puwedeng ibasura ang petition laban sa nanay dahil lang biyenan siya; sa ebidensya pagpapasyahan kung nagtulungan ang dalawa.

Para sa simpleng sagot, basahin ang Paano mag-file ng VAWC case. Kung nasa panganib ka, tingnan ang saan makakakuha ng legal na tulong.