Go-Tan v. Spouses Tan (2008): VAWC Maibusor kadagiti Katugangan

Nakiasawa ni Sharica Mari Go-Tan idi April 18, 1999, ket addaanda iti dua nga anak a babbai. Idi January 12, 2005, nangidatag isuna iti petition para iti temporary protection order (TPO) maibusor iti asawana ken kadagiti nagannak ti asawana, da Spouses Perfecto ken Juanita Tan. Kinunana a ti asawana, a nakikumplot kadagiti nagannakna, ket mangar-aramid kenkuana iti verbal, psychological ken economic abuse a maikontra iti Section 5 ti RA 9262.

Idi January 25, 2005, inted ti Regional Trial Court ti TPO. Nagkiddaw dagiti katugangan nga iwaksi ti kaso, ket kinunada a saan a sakupen ti RA 9262 dagiti katugangan. Idi March 7, 2005, inwaksi ti trial court ti kaso maipapan kadakuada. Kinunana a saan nga inraman ida ti linteg kas respondent, babaen ti pagalagadan a ti nalawag a pannakadakamat ti maysa a banag ket mangilaksid kadagiti dadduma ("expressio unius est exclusio alterius"). Saanna nga inaprobaran ti motion for reconsideration-na idi July 11, 2005. Diretso a napan isuna iti Supreme Court maipapan iti pure question of law.

Mabalin kadi a mairaman dagiti katugangan iti petition para iti protection order babaen ti RA 9262?

Pinaboran ti Supreme Court ti asawa a babai ket binaliktadna ti pannakaiwaksi maipapan kadagiti katugangan.

Saan nga ilaksid ti depinision ti conspiracy. Ti Section 3 ti RA 9262 ket mangdepinar iti violence against women and their children kas dagiti aramid a naaramid ti maysa a tao maibusor iti asawana, dati nga asawana, wenno babai nga addaan wenno adda idi relasionna a sexual wenno dating wenno addaanda iti anak. Kinuna ti Korte a nupay kalikaguman daytoy a kasta ti relasion ti nakabasol iti biktima, "it does not preclude the application of the principle of conspiracy under the RPC."

Punnuen ti Revised Penal Code dagiti kurang. Kuna ti Section 47 ti RA 9262 a ti Revised Penal Code ken dagiti sabali a maiyaplikar a linteg "shall have suppletory application." Kuna met ti Article 10 ti Code a supplementary daytoy kadagiti special law. Inadaw ti Korte dagiti immun-una a kaso a nangiyaplikaran kadagiti probision ti Code kadagiti special law. Inkeddengna: "With more reason, therefore, the principle of conspiracy under Article 8 of the RPC may be applied suppletorily to R.A. No. 9262." Babaen ti Article 8 ti Revised Penal Code, no maipakita ti conspiracy, ti aramid ti maysa ket aramid ti amin.

Sakupen met laeng ti linteg dagiti aramid a naaramid babaen ti sabali a tao. Dusaen ti Section 5(h) ti RA 9262 ti sumagmamano nga aramid a naaramid "personally or through another," ken ipalubos ti Section 8(a) ti protection order a mangiparit iti respondent a mangaramid kadagiti kasta nga aramid "personally or through another." Kuna ti Section 4 a ti linteg "shall be liberally construed to promote the protection and safety of victims of violence against women and their children." Isu a saan a maiyaplikar ti pagalagadan a nagbatayan ti trial court.

Masapul latta a mapaneknekan ti conspiracy. Kinuna ti Korte a "conspiracy is an evidentiary matter which should be threshed out in a full-blown trial on the merits," ken saan a trier of facts ti Supreme Court. Saanna nga inkeddeng no pudno a nakikumplot dagiti katugangan.

Ti bilin. Binaliktad ken inwaksi ti Korte ti paset dagiti resolution ti trial court a nangiwaksi iti petition maibusor kadagiti katugangan.

Ti principle of conspiracy babaen ti Article 8 ti Revised Penal Code ket maiyaplikar a suppletory iti RA 9262 babaen ti Section 47-na, isu a dagiti tao a kunaen a nakikumplot iti nakabasol ket mabalin a mairaman iti petition babaen ti RA 9262 uray no saanda a kabagian ti biktima a kas iladawan ti Section 3; ti trial ti mangikeddeng no nakikumplotda.

Sungbatan ti Go-Tan ti kadawyan a saludsod kadagiti riri ti pamilia: no mabalin a mairaman iti kaso ti protection order dagiti kabagian a kunaen a nakiraman iti panangabuso. Babaen ti Go-Tan, saan a maiwaksi ti kaso maibusor kadakuada gapu laeng ta katugangan ida; masapul latta a paneknekan ti babai ti conspiracy. Naaramid ti ruling iti petition para iti protection order. Para kadagiti kita ti protection order, kitaen ti BPO vs TPO vs PPO.

Adtoy ti maysa a pagarigan, nga addaan iti inaramid a nagan. Nangidatag ni Liza iti petition para iti protection order maibusor iti asawana, ni Paolo, ken iti ina ni Paolo. Kunana nga agkadua da Paolo ken ti inana a nangpilit kenkuana a pumanaw iti balay ti pamilia ken saan a mangted iti support. Babaen ti Go-Tan, mabalin a saan a maiwaksi ti petition maibusor iti ina gapu laeng ta katugangan isuna; ti ebidensia ti mangikeddeng no nagtinnulong ti dua.

Para iti nalawag a sungbat, basaen ti Kasano ti agidatag iti kaso ti VAWC. No adda ka iti peggad, kitaen ti sadino ti pakasarakan iti tulong legal.