Ania ti Moral Damages? Kaipapanan iti Linteg ti Pilipinas
Napardas a sungbat
Ti moral damages ket kuarta nga ibilin ti korte a mabayadan tapno masubadan ti panagsagaba a saan a pannakapukaw ti kuarta. Pagarigan dagitoy ti mental anguish (ladingit ti nakem), buteng, nakaro a pannakadanag, nasugatan a rikna ken pannakaibabain iti sango ti tattao. Saan a masapul ti resibo, ken ti korte ti mangikeddeng iti gatad.
Ania ti kuna ti Civil Code?
Nailista iti Article 2217 no ania ti sakupen ti moral damages:
Moral damages include physical suffering, mental anguish, fright, serious anxiety, besmirched reputation, wounded feelings, moral shock, social humiliation, and similar injury. Though incapable of pecuniary computation, moral damages may be recovered if they are the proximate result of the defendant’s wrongful act or omission.
Inayon ti Article 2216 a saan a masapul ti pammaneknek iti pannakapukaw ti kuarta, ken ti panangtingiting ket "is left to the discretion of the court, according to the circumstances of each case."
Kaano a mabalin ti agkiddaw iti moral damages?
Nailista iti Article 2219 dagiti kaso. Karaman dagitoy:
- krimen a nagresulta iti physical injuries (pannakasugat ti bagi);
- quasi-delict a nangpataud iti physical injuries;
- illegal wenno arbitrario a pannakaibalud wenno pannakaaresto, ken illegal a panagsukimat;
- libel, slander wenno aniaman a sabali a kita ti defamation;
- malicious prosecution (malisioso a panangidarum);
- dagiti aramid a nadakamat kadagiti artikulo kas iti Article 21 (inggagara a panangdangran a maikontra iti moral, nasayaat a kadawyan wenno public policy) ken Article 26 (panangraem iti privacy ken talna ti panunot).
Inayon ti Article 2220 ti inggagara a panangdadael iti sanikua, ken dagiti breach of contract a ti defendant ket nanglinlinlang wenno nagtignay iti bad faith.
Mano ti moral damages?
Awan ti naituding a gatad iti Code. Ti korte ti mangikeddeng segun kadagiti kasasaad ti tunggal kaso. Masapul latta a paneknekan ti agkidkiddaw ti panagsagabana ken a ti saan nga umiso nga aramid ti sabali a tao ti nakaigapuanna.
Para kadagiti krimen a nagresulta iti ipapatay, nangituding ti Supreme Court kadagiti standard a gatad. Iti People v. Jugueta (2016), intudingna dagiti agpapada a gatad ti civil indemnity ken damages para kadagidiay a kaso. Kitaem ti Damages para iti ipapatay iti criminal a kaso.
Ti moral damages ket mabalin met a manglukat iti ruangan para iti exemplary damages: iti sidong ti Article 2234, ibilang laeng ti korte ti exemplary damages kalpasan a maipakita ti plaintiff a maikari isuna iti moral, temperate wenno compensatory damages.
Pagarigan
Inaramid laeng a pagarigan: Pinabasol ti guardia ti tienda ni Liza iti shoplifting (panagtakaw iti tienda) iti sango dagiti sabali a gumatang, ngem saan a pudno dayta. Awan ti innala ni Liza. Mabalin nga agidarum ni Liza tapno makaala iti moral damages gapu iti pannakaibabain, babaen ti Article 21 ken Article 2219. Saanna a masapul nga ipakita ti pannakapukaw ti uray maysa a piso. Ti korte ti mangikeddeng no mangted iti damages ken no mano.
Para kadagiti kaarruba a mangriribuk iti talnam, kitaem ti Reklamo maipapan iti naariwawa a kaarruba.
Ania a probision ti mangus-usar iti daytoy a termino?
Ania a desision ti Supreme Court ti mainaig?
- People v. Jugueta (G.R. No. 202124)People v. Jugueta: ti desision idi 2016 a nangikeddeng iti agpapada a civil indemnity, moral, exemplary ken temperate damages iti murder ken homicide.
- Baksh v. Court of Appeals (G.R. No. 97336)Baksh v. Court of Appeals: saan a basol iti bukodna ti saan a natungpal a kari a pakasalan, ngem mabalin ti damages iti Article 21 no panangallilaw.
Kadawyan a saludsod
Ania ti moral damages iti nalaka a pannao?
Kuarta nga ibilin ti korte a mabayadan para iti panagsagaba a saan a pannakapukaw ti kuarta, kas mental anguish (ladingit ti nakem), buteng, nakaro a pannakadanag, nasugatan a rikna wenno pannakaibabain iti sango ti tattao (Civil Code Article 2217).
Masapul kadi ti resibo tapno makakiddaw iti moral damages?
Saan. Kuna ti Article 2216 a saan a masapul ti pammaneknek iti pannakapukaw ti kuarta. Ngem masapul latta a paneknekan ti agkidkiddaw ti panagsagabana ken a gapu dayta iti saan nga umiso nga aramid wenno panangliway ti sabali a tao (Article 2217).
Mano ti moral damages iti Pilipinas?
Awan ti intuding ti Civil Code a gatad. Ibati ti Article 2216 ti panangtingiting iti diskresion ti korte, segun kadagiti kasasaad ti tunggal kaso. Kadagiti krimen a nagresulta iti ipapatay, nangituding ti Supreme Court kadagiti agpapada a gatad iti People v. Jugueta (2016).
Mabalin kadi ti makaala iti moral damages gapu iti breach of contract?
Iti sumagmamano laeng a kaso. Ipalubos dayta ti Article 2220 para kadagiti breach of contract (panangsalungasing iti kontrata) a ti defendant ket nanglinlinlang wenno nagtignay iti bad faith.
Pangkabaruan laeng nga impormasion daytoy, saan a legal a pammagbaga. Para iti kasoyo, agsaludsod iti abogado, iti Public Attorney's Office (PAO) wenno iti ahensia.
Nakatulong kadi daytoy a page?