Puwede Bala Gamiton sang Kasal nga Babayi ang Iya Maiden Name?

Ang ikatlo nga kapilian sa article amo ang bug-os nga ngalan sang bana nga may tinaga nga nagapakita nga asawa sia niya, pareho sang "Mrs."

Sa *Remo*, siling sang Supreme Court: "the use of the word 'may' in the above provision indicates that the use of the husband's surname by the wife is permissive rather than obligatory." (ang tinaga nga "may" nagapakita nga ang paggamit sang asawa sang apelyido sang bana kapilian, indi obligasyon). Gindugang pa sini nga ang kasal nga babayi "is therefore allowed to use not only any of the three names provided in Article 370, but also her maiden name upon marriage." (puwede gamiton indi lang ang bisan ano sa tatlo ka ngalan sa Article 370, kundi pati ang iya maiden name pagkatapos sang kasal).

Gani ang babayi nga ang ngalan Joan Reyes nga nagpakasal sa lalaki nga Cruz ang apelyido puwede maggamit, halimbawa, sang Joan Reyes Cruz, Joan Cruz, Mrs. (bug-os nga ngalan sang bana), ukon Joan Reyes lang gihapon.

Nagbag-o na ang rule sa passport halin sang *Remo*. Gindesisyunan ina nga kaso suno sa daan nga Philippine Passport Act of 1996 (Republic Act No. 8239). Suno sa sina nga layi, siling sang Court nga ang kasal nga babayi nga naggamit na sang apelyido sang bana sa iya passport makabalik lang sa iya maiden name sa apat ka kaso: kamatayon sang bana, divorce, annulment ukon nullity of marriage.

Ang Republic Act No. 8239 ginbasura na sang Republic Act No. 11983, ang New Philippine Passport Act. Ang Section 5(f) sang bag-o nga layi para sa "a woman who wishes to revert to the use of her maiden name" (babayi nga gusto magbalik sa paggamit sang iya maiden name). Ginatugutan ini paagi sa PSA birth certificate, "Provided, That she can only revert to her maiden name once and all her other existing identification cards and pertinent documents shall likewise reflect her maiden name." (isa lang ka beses sia makabalik sa iya maiden name, kag dapat ipakita man sang tanan niya nga iban nga ID kag dokumento ang iya maiden name).

Ginalista sang implementing rules (IRR) sang RA 11983 ang mga kaso:

• Kamatayon sang bana (Section 23.1).
• Annulment, declaration of nullity of marriage, foreign divorce nga ginkilala sang korte, ukon divorce nga ginkilala sang korte suno sa Presidential Decree No. 1083 (Section 23.2).
• Iban nga rason, isa lang ka beses (Section 23.3). Ang mga dokumento amo ang certificate of live birth ukon report of birth nga ginhatag sang PSA, notarized nga affidavit ukon paathag nga nagapangayo sang pagbalik kag nagasiling nga wala pa niya nagamit ini nga kapilian, kag ang iya pinakabag-o nga passport.

Para sa paggamit sang apelyido sang bana sa passport, ginapangayo sang Section 5(e) sang RA 11983 ang PSA marriage certificate ukon report of marriage. Tan-awa ang Paano magkuha sang PSA marriage certificate kag passport renewal. Para sa aplikasyon sa abroad, tan-awa ang passport renewal sa abroad.

Passport lang ang ginasakop sang sini nga pahina. Wala sang source nga ginbasa para sa sini nga pahina nga nagasiling kon ginasunod man sang iban nga ahensya ang amo man nga rule nga isa ka beses lang ang pagbalik.

Ang asawa nga wala sang sala puwede man magpili nga gamiton gihapon ang apelyido sang iya anay bana, luwas kon iban ang desisyon sang korte, ukon kon magpakasal liwat sia ukon ang iya anay bana. Para sa kinalain-an sang annulment kag sang iban nga kaso, tan-awa ang Annulment vs nullity vs legal separation. Para sa divorce nga nakuha sa abroad, tan-awa ang foreign divorce recognition.

Ginasambit sang Section 5(f) sang RA 11983 ang legal separation sa mga rason sa pagbalik sa passport, pero wala ini ginalista sang Section 23.2 sang IRR, kag siling sang Article 372 sang Civil Code nga ginagamit gihapon sang asawa ang ngalan nga iya ginagamit antes. Wala sang source nga ginbasa para sa sini nga pahina nga nagapaathag kon paano ini nagahiliugyon, gani wala ginasiling sang sini nga pahina kon puwede magbalik ang babayi nga legally separated bangod sa sina nga rason.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Joan. Nagpakasal si Joan Reyes kay Karl Cruz. Puwede niya gamiton gihapon ang "Joan Reyes" sa tanan niya nga rekord. Ang paggamit sang apelyido ni Karl kapilian, indi obligasyon (Article 370; *Remo*).

Si Joan, pila ka tuig sa ulihi. Pila ka tuig nga gingamit ni Joan ang "Joan Reyes Cruz" sa iya passport kag subong gusto niya liwat ang "Joan Reyes" bisan kasal pa sia. Suno sa RA 11983 kag Section 23.3 sang IRR sini, puwede sia magbalik isa ka beses, gamit ang iya PSA birth certificate, notarized nga affidavit kag ang iya pinakabag-o nga passport. Dapat ipakita man dayon sang iya iban nga ID kag dokumento ang iya maiden name.

Lina. Napatay ang bana ni Lina. Puwede niya gamiton gihapon ang apelyido sang iya bana (Article 373), ukon magbalik sa iya maiden name sa passport suno sa Section 23.1 sang IRR.

Magpakig-istorya sa abogado kon ang pagbag-o sang imo ngalan nagadepende sa kaso sa korte, pareho sang annulment, declaration of nullity ukon recognition sang foreign divorce, ukon kon lain-lain ang ngalan sa imo mga rekord kag kinahanglan mo nga ipakay-o. Masiling sa imo sang abogado kon ano nga mga dokumento kag diin nga korte ukon opisina ang para sa imo kaso.

Kon indi mo kaya ang abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga kapilian.