Baksh v. Court of Appeals (1993): Promise to Marry nga Wala Gintuman

Ang petitioner isa ka foreign exchange student nga nagatuon sang medisina sa Dagupan City. Ang private respondent, isa ka babayi nga nagaobra sa isa ka restawran, nagsiling nga ginpanguyaban sia sang lalaki kag ginsaaran nga pakaslan, nga nagbaton sia sa kondisyon nga magpakasal sila, kag nga nagbisita ang lalaki sa iya mga ginikanan agod mangayo sang ila pag-uyon. Bangod sa promise, nag-upod sia sa iya, kag may sexual relations sila. Nagsugod ang iya pamilya sa paghanda sang kasal "in accordance with Filipino customs and traditions", nagkumbidar sang mga abyan kag paryente kag nagpili sang mga sponsor. Pagkatapos, nagdumili ang lalaki nga pakaslan sia.

Ginkaso niya ang lalaki para sa damages. Nagdesisyon ang trial court pabor sa iya kag naghatag sang P20,000.00 bilang moral damages, P3,000.00 bilang attorney's fees kag P2,000.00 bilang litigation expenses. Ginuyunan ini tanan sang Court of Appeals. Nag-apela ang petitioner sa Supreme Court.

Amo ini ang pamangkot suno sa Korte: "whether or not damages may be recovered for a breach of promise to marry on the basis of Article 21 of the Civil Code of the Philippines."

Gin-deny sang Supreme Court ang petition kag ginuyunan ang award sang damages.

Ang general rule. Siling sang Korte: "The existing rule is that a breach of promise to marry per se is not an actionable wrong." Ginsambit sini nga tinuyo nga ginkuha sang Kongreso sa draft sang Civil Code ang mga probisyon nga makahimo unta sini nga sala nga mahimo kasuhan.

Kon san-o nagaaplikar ang Article 21. Ang Article 21 nagamando nga ang tawo nga tinuyo nga nagpilas ukon nagpadula sa iban sa paagi nga kontra sa morals, good customs ukon public policy dapat magbayad sang danyos. Ginhukman sang Korte nga kon ang promise to marry sang lalaki amo ang proximate cause (direkta nga rason) kon ngaa ginbaton sang babayi ang iya gugma kag nag-uyon sia sa sexual relations, ang pamatuod nga wala gid nagtuyo ang lalaki nga pakaslan sia kag nga ang promise "a subtle scheme or deceptive device" lang mahimo magpakamatarong sang damages suno sa Article 21. May damages "not because of such promise to marry but because of the fraud and deceit behind it and the willful injury to her honor and reputation which followed thereafter." Dapat ang pilas nahimo sa paagi nga kontra sa morals, good customs ukon public policy.

Gin-aplikar sa kaso. Nakita sang mga mababa nga korte nga ang iya promise to marry may fraud kag paglimbong kag amo ini ang rason kon ngaa nag-upod sia sa iya. Nag-uyon ang Korte kag nakita nga halin pa sa sugod wala sing good faith ang lalaki.

Indi pareho ang sala. Siling sang petitioner nga pareho sila may sala, gani wala sing isa sa ila ang makabawi. Wala nag-uyon ang Korte. Siling sini nga ang ginhimo sang babayi tungod sa moral seduction, indi tungod sa kaibog, kag ginbayaan niya ang lalaki dayon sang nahibaluan niya nga indi sia pakaslan. "She is not, therefore, in pari delicto with the petitioner." Sa pinakadamo, "merely in delicto" lang sia.

Ang breach of promise to marry indi actionable wrong sa kaugalingon, pero kon ang promise isa ka paglimbong agod mag-uyon ang babayi sa sexual relations kag nagresulta sang tinuyo nga pilas sa iya dungog sa paagi nga kontra sa morals, good customs ukon public policy, mahimo maghatag sang moral damages suno sa Article 21 sang Civil Code tungod sa fraud, indi tungod sa promise.

Ginapaathag sang Baksh kon san-o ang wala natuloy nga kasal mahimo magresulta sang damages. Indi bastante ang promise nga wala gintuman lang. Ang ginatan-aw sang layi amo kon may fraud ukon iban nga binuhatan nga kontra sa morals, good customs ukon public policy nga nagresulta sang matuod nga pilas. Ang mga kantidad sa Baksh para lang sa sina nga kaso kag indi pirmi nga rate.

Masunson ini ginabasa upod sang Wassmer v. Velez (1964), nga nagasiling man nga ang breach of promise to marry lang indi mahimo kasuhan, pero naghatag sang damages kay nagbiya ang nobyo sa kasal nga pormal na nga gintakda pagkatapos sang hayag nga mga paghanda.

Himo-himo lang nga halimbawa: Ginsilingan ni Leo si Jen nga pakaslan niya sia pagkatapos sang school year kag nakigkita sia sa iya mga ginikanan, pero wala gid niya ini gintuyo kag nagbiya sia sang nag-upod na si Jen sa iya. Suno sa Baksh, ang promise nga wala gintuman lang indi maghatag kay Jen sang claim, pero ang pamatuod nga ang promise isa ka paglimbong nga nagpilas sa iya dungog mahimo magsuporta sang damages suno sa Article 21. Ang korte ang magadesisyon base sa ebidensya.

Basaha ang bug-os nga desisyon sa Supreme Court E-Library (ara ang link sa mga source sa idalom). Para sa claim sang damages, basaha ang diin makapangita sang legal nga bulig.