Kasano ti Agclaim iti CTPL Insurance Kalpasan ti Aksidente (No-Fault)

Ti CTPL ket compulsory third-party liability insurance. Iti Insurance Code, maawagan dayta iti compulsory motor vehicle liability insurance. Adda dagiti alagaden iti Sections 386 agingga iti 401 ti Insurance Code, kas binaliwan ti Republic Act No. 10607 (2013).

Kuna ti Section 387 a maiparit ti panangpaandar iti motor vehicle kadagiti public highway no awan ti policy of insurance, cash guaranty wenno surety bond a mangsakup iti "the death, bodily injury, and/or damage to property of a third-party or passenger", kayatna a sawen, ipapatay, pannakadangran ti bagi, ken/wenno pannakadadael ti sanikua ti third party wenno pasahero a gapu iti panangusar iti lugan. Saan nga i-register wenno i-renew ti LTO ti registration ti lugan no awan ti pammaneknek iti daytoy a coverage (Section 389). Isu a paset ti tunggal registration ti CTPL. Kitaem ti giyami iti vehicle registration renewal.

Ti panaglabsing kadagitoy nga alagaden, kas pagarigan ti panangpaandar iti lugan nga awan ti masapul a coverage, ket madusa iti multa a saan a kumurang ngem ₱500 ken/wenno pannakaibalud agingga iti innem a bulan (Section 401).

Daytoy ket claim a mabayadan nga awan ti masapul a pammaneknek a naliway (negligent) ti driver. Kuna ti Section 391 a ti claim gapu iti ipapatay wenno pannakadangran ti pasahero wenno third party ket "shall be paid without the necessity of proving fault or negligence of any kind", kayatna a sawen, mabayadan nga awan ti masapul a pammaneknek iti aniaman a basol wenno kinaliway.

• Kababaan a gatad. Ti dagup nga indemnity para iti aniaman a maysa a tao ket "shall not be less than Fifteen thousand pesos" (saan a kumurang ngem sangapulo ket lima a ribu a piso). Daytoy ket kababaan nga inkeddeng ti linteg. Mabalin a mangikeddeng ti Insurance Commissioner iti schedule of indemnities, ket saanmi a nabasa ti agdama, isu nga awan ti itedmi a nangatngato a gatad.
• Saan a pagganansiaan. Kuna ti Section 396 a ti indemnity ket "assistance or restitution" (tulong wenno panangisubli), saan a pamay-an a bumaknang gapu iti aksidente.

Saan a ti no-fault a bayad ti mangpatingga kadagiti dadduma a karbenganmo. No ti no-fault indemnity laeng ti bayadan ti insurer, mabalin pay laeng nga ituloy ti nagclaim ti nabati a claim (Section 398).

Dagiti pasahero ken third party a natay wenno nadangran, wenno ti umiso a mangawat iti bayad para iti tao a natay.

Kuna ti linteg a ti "third party" ket siasinoman a saan a pasahero. Saan a karaman dagiti miembro ti sangakabbalayan ti makinkukua, dagiti kapamilia ti makinkukua iti uneg ti second degree of consanguinity wenno affinity (dara wenno pannakiasawa), ken dagiti empleado ti makinkukua para kadagiti pannakadangran a gapu iti trabahoda (Section 386(c)).

Maysa laeng a lugan. Ikeddeng ti Section 391(c) ti alagaden:

• No adda ka iti uneg ti lugan, wenno sumaksakayka wenno bumabbabaka iti dayta, agclaim iti insurer dayta a lugan.
• Iti aniaman a sabali a kaso, kas iti magmagna, agclaim iti insurer ti "the directly offending vehicle", kayatna a sawen, ti lugan a direkta a nakadisgrasia.

Ti insurer nga agbayad ket adda latta karbenganna a mangsingir iti makinkukua ti lugan a nakabasol iti aksidente.

Ilista ti Section 391(b) dagiti pammaneknek a "sufficient evidence to substantiate the claim" (umanay a mangpaneknek iti claim) no maipasa a sinapataan:

1. ti police report ti aksidente; ken
2. ti death certificate ken pammaneknek no siasino ti umiso a mangawat iti bayad; wenno
3. ti medical report ken pammaneknek kadagiti gastos iti medikal wenno ospital a kayatmo a maisubli.

Ti naisurat a notice of claim ket masapul nga ibagana "the nature, extent and duration of the injuries sustained as certified by a duly licensed physician" (Section 397), kayatna a sawen, ti kita, kadakkel ken kabayag dagiti sugat a sinertipikaran ti lisensiado a doktor, ken masapul a maidatag "without any unnecessary delay" (nga awan ti saan a kasapulan a panangitantan). Isu a masapul ti claim ti certificate ti doktor, ket dagiti resibo ti medikal ken ospital ti pammaneknek kadagiti gastos.

Tapno mailasin ti lugan ken ti makinkukua, kiddawen ti Section 55 ti Republic Act No. 4136 nga ited ti driver ti nagan ken addressna ken ti nagan ken address ti makinkukua iti lugar ti aksidente.

No saankayo nga agtulag ti insurer iti gatad, ti no-fault indemnity laeng ti bayadan ti insurer. Saanna a mabalin a kiddawen nga agpirmaka iti quitclaim wenno release tapno maalam dayta a bayad (Section 398). Dagiti riri maipapan kadagiti CTPL policy ket adda iti sidong ti original and exclusive jurisdiction ti Insurance Commissioner, a maitunos kadagiti limitasion iti Code (Section 398).

Para laeng iti ipapatay ken pannakadangran ti no-fault rule. Para iti pannakadadael ti lugan wenno sabali a sanikua, kadawyan a masapul nga ipakita ti makinkukua no siasino ti nakabasol ken agclaim iti tao a responsable iti sidong ti Civil Code. Kitaem ti Responsable kadi ti makinkukua ti lugan iti aksidente ti driver? ken ti Ania ti aramiden kalpasan ti aksidente iti kalsada.

Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Mylene ket pasahero ti jeepney. Nakadungpar ti jeepney iti pickup ket natukkol ti takkiagna. Gapu ta adda isuna iti uneg ti jeepney, agclaim isuna iti insurer ti jeepney. Saanna a masapul a paneknekan a ti driver ti jeepney ti nakagapu iti disgrasia. Mangipatulod isuna iti naisurat a notice agraman ti certificate ti doktor iti uneg ti innem a bulan.

Tonyo ket bumalbalasiw iti kalsada idi dinungpar isuna ti maysa a motorsiklo. Saan a nakalugan iti aniaman a lugan, isu nga agclaim iti insurer ti motorsiklo, "the directly offending vehicle". Dagiti pammaneknekna ket ti police report, ti medical report ken dagiti resibo ti ospital, a naipasa a sinapataan.

Liza ket naguray iti walo a bulan sakbay nga impatulodna ti notice of claim. Iti sidong ti Section 397, ti notice a naidatag kalpasan ti innem a bulan ket kayatna a sawen a ti claim ket "deemed waived" (maibilang a napukaw). Mabalin nga adda pay laeng claim for damages kontra iti driver a nakabasol, a sabali a kaso.

Makisaritaka iti abogado no i-deny ti insurer ti claim-mo, no ti gatad nga idatonda ket kasla nababa unay para iti nadagsen a pannakadangran wenno ipapatay, wenno no pagpirmaendaka iti quitclaim. Maibaga kenka ti abogado no mapanka iti Insurance Commission wenno iti korte, ken no kasano a maitunos ti insurance claim iti kaso kontra iti driver wenno makinkukua. No saanmo a kaya ti agbayad iti abogado, kitaem ti Libre a tulong legal iti Pilipinas para iti Public Attorney's Office (PAO) ken dadduma pay a pagpilian.