Barangay Clearance para sa Business Permit: Ano ang Siling sang Layi

Ang Section 152(c) sang Local Government Code of 1991 nagasugod sa sini nga patakaran: "No city or municipality may issue any license or permit for any business or activity unless a clearance is first obtained from the barangay where such business or activity is located or conducted." Sa madali nga pagkasiling: wala sang permit sa negosyo kon wala anay clearance sang barangay.

Ginatugutan man sang amo nga section ang sangguniang barangay (ang konseho sang barangay) nga "impose a reasonable fee" (magpabayad sang makatarunganon nga bayad) para sa clearance.

Ang gahum sa paghatag sang permit mismo yara sa mayor. Siling sang Sections 444(b)(3)(iv) kag 455(b)(3)(iv), ang municipal mayor kag ang city mayor ang nagahatag sang mga lisensya kag permit, kag puede nila ini ipundo ukon bawion kon may paglapas sa mga kondisyon sang pagkahatag sini, suno sa layi ukon ordinansa. Ginatugutan sang Section 147 ang munisipyo nga magpabayad sang makatarunganon nga bayad sa mga negosyo, "commensurate with the cost of regulation, inspection and licensing" (nga nagatupong sa gasto sang regulasyon, inspeksyon kag paglisensya).

Ang RA 11032 (2018) nagsulod sang bag-o nga Section 11 sa Republic Act No. 9485 parte sa mga business permit. Siling sang item (f):

• ang mga barangay clearance kag permit parte sa negosyo "shall be applied, issued, and collected at the city/municipality" (ginapangayo, ginahatag kag ginabayaran sa siudad ukon munisipyo), sa sulod sang processing time nga ginbutang sang Act; kag
• ang bahin sang barangay sa nakolekta ginapadala sa iya.

Ang amo man nga ginsulod nga section nagatapos sa pagsiling nga ang Section 152(c) sang Local Government Code "is hereby amended accordingly" (gin-amend suno sini).

Gani kinahanglan gihapon ang clearance, pero sa city ukon municipal hall ka na maglakat imbes nga magkadto pa sing bulag sa barangay. Ang amo man nga ginsulod nga section may ara man nga:

• isa lang ka unified business application form para sa bag-o nga aplikasyon kag renewal (item (a));
• business one stop shop, ukon BOSS (item (b)); kag
• iban pa nga lokal nga clearance, pareho sang sanitary permit kag environmental kag agricultural clearance, nga ginahatag dungan sa business permit (item (d)).

Ang teksto sang Section 152(c) sang 1991 nagsiling man nga dapat mag-aksyon ang barangay sa clearance sa sulod sang pito ka working days, kag puede maghatag ang siudad sang permit kon indi mag-aksyon ang barangay. Tungod gin-amend sang RA 11032 ang Section 152(c) kag ginsaylo ang clearance sa siudad ukon munisipyo, wala ginapakita sang sini nga pahina nga ginasunod pa subong ang amo nga patakaran sang 1991.

Ginabutang sang RA 11032 ang pinakamalawig nga processing time sa Section 9 sang RA 9485 nga gin-amend: indi labaw sa tatlo ka working days para sa simple nga transaksyon kag pito ka working days para sa complex nga transaksyon. Ang mga aplikasyon nga delikado ukon highly technical indi gid puede maglapaw sa baynte ka working days.

Indi ini absolute nga limitasyon. Puede lugwayan sing isa ka beses ang pinakamalawig nga tion, sa amo man nga kadamuon sang adlaw, suno sa nakasulat sa Citizen's Charter sang opisina. Kon kinahanglan ang pag-aprobar sang sanggunian, may 45 ka working days ang sanggunian para mag-aksyon, nga puede lugwayan sing 20 pa ka working days.

Siling sang Section 10 sang RA 9485, nga gin-amend sang RA 11032, kon indi maaprobahan ukon madumilian sang opisina ang original nga aplikasyon sa sulod sang processing time, ang aplikasyon "shall be deemed approved" (ginakabig nga aprobado), basta napasa na ang tanan nga kinahanglan nga dokumento kag nabayaran na ang tanan nga bayad kag singil.

Siling sang item (e) sang ginsulod nga Section 11, ang business permit "shall be valid for a period of one (l) year" (amo ini ang pagkasulat), buot silingon isa ka tuig. Puede magpili ang siudad ukon munisipyo nga i-renew ang mga business permit sa una nga bulan sang tuig ukon sa anniversary sang petsa sang pagkahatag sang permit.

Wala sang kantidad nga ginhatag ang layi. Puede magpabayad ang barangay sang "a reasonable fee" (Section 152(c)), kag puede magpabayad ang munisipyo sang husto nga bayad sa mga negosyo (Section 147). Ang matuod nga kantidad yara sa lokal nga ordinansa kag sa Citizen's Charter sang inyo siudad ukon munisipyo, nga wala nabasa para sa sini nga pahina.

Para sa mga tikang sa pagkuha sang barangay clearance sa kabilugan, tan-awa ang amon giya sa barangay clearance.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga patakaran. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Nena nagbukas sang sari-sari store sa Barangay Poblacion sang iya siudad. Kinahanglan niya ang barangay clearance para sa iya negosyo (Section 152(c), nga gin-amend). Suno sa RA 11032, sa siudad siya mag-apply sini, paagi sa one stop shop, gamit ang unified application form.

Ang iya permit valid sa isa ka tuig. Ang iya siudad nagpili nga i-renew ang mga permit sa Enero, gani nagapa-renew siya sa una nga bulan sang tuig.

Nagpasa si Nena sang kompleto nga dokumento kag nagbayad sang mga bayad, pero wala nag-aksyon ang siudad sa sulod sang processing time sa iya Citizen's Charter. Suno sa Section 10, ang iya aplikasyon ginakabig nga aprobado.

Kalabanan sang aplikasyon sa business permit wala nagakinahanglan sang abogado. Magpakigsugilanon sa abogado kon gindumilian, ginpundo ukon ginbawi ang imo permit, kon ginpabayad ka sang bayad nga sa imo pagtan-aw wala sang basehan sa ordinansa, ukon kon gusto mo gamiton ang deemed-approval nga patakaran (ginakabig nga aprobado) pero indi nagauyon ang siudad.

Kon indi mo makaya ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libre nga legal nga bulig sa Pilipinas.